Nýjustu færslur
miðvikudagur, 1. sep 2010
Árið 1997 sendi Þjóðháttadeild Þjóðminjasafns Íslands spurningalista til eldra fólks varðandi tóbakshætti fyrri ára. Þar var meðal annars spurt út í tóbaksnotkun kvenna, hvort hún hafi þótt fín eða subbuleg og hvernig tóbaks þær hafi neytt. Það þarf svosem ekki að koma á óvart að úr svörum heimildarmanna sé það helst að ráða að reykingar og önnur tóbaksnotkun hafi þótt mikið karlasport – staðfesting karlmanna fyrir sjálfum sér og öðrum að þeir væru komnir í fullorðinna manna tölu: Orðnir alvöru karlmenn.
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Með tóbakspontu í pilsvasanum-Af tóbaksháttum kvenna
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
1. 9. 2010 21:36.
Höfundur:
Kristín Anna Solveigar Hermannsdóttir.
Flokkað sem:
Dægurmenning, Samfélag, Þjóðfræði.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/med-tobakspontu-i-pilsvasanum-af-tobakshattum-kvenna/
þriðjudagur, 6. júl 2010
Hugsandi er komið í sumarfrí. Hér birtast svo aftur pistlar af fullum krafti frá og með fyrstu vikunni í september. Á meðan bendum við á ritsafnið hér að ofan þar sem finna má aragrúa af áhugaverðum greinum frá fyrri árum.
Gleðilegt sumar!
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Sumar og sól
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
6. 7. 2010 11:42.
Höfundur:
Ritstjórn.
Flokkað sem:
Frá ritstjórn.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/sumar-og-sol/
þriðjudagur, 29. jún 2010
Við í Kviss búmm bang leitumst við að opna fyrir hina ýmsu möguleika sem leikverk hefur upp á að bjóða. Vinnuaðferðir okkar eru að búa til heima þar sem fólk kemur og tekur þátt, til lengri tíma, í sviðsettum aðstæðum sem teygja sig inn í þeirra eigin líf og hversdagsleika þess. Okkur langaði til að halda áfram að vinna verk sem vara lengi og búa til verk með skyndilausnir samtímans að útgangspunkti. Úr varð GET A LIFE! 6 vikna átaksnámskeið þar sem 35 skráðir þátttakendur mættu vikulega, í 6 skipti alls, 2 klst í senn, í fyrirlestrarsal í miðbæ Reykjavíkur. Í kynningu verksins var fólki lofað „hinni fullkomnu endurnýjun á lífi sínu.“
Lesa áfram »
Þú ert að lesa GET A LIFE! - tilraun til að afbyggja sívaxandi neyslusamfélag
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
29. 6. 2010 18:02.
Höfundur:
Eva Björk Kaaber, Eva Rún Snorradóttir og Vilborg Ólafsdóttir.
Flokkað sem:
Listir, Neyslusamfélagið, Í umræðunni.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/get-a-life-tilraun-til-ad-afbyggja-sivaxandi-neyslusamfelag/
föstudagur, 25. jún 2010
Kynlíf er ekki einungis hluti af mannréttindum aldraða heldur einnig mikilvægt vegna þeirra nándar sem það gefur. Í fyrri hluta þessarar greinar var fjallað um kynlíf aldraðra, hvernig þær líkamlegu breytingar sem verða við öldrun hafa áhrif á kynlífið og viðhorf almennings til þessara þátta mannlífsins. Í þessum síðari hluta verður haldið áfram þar sem frá var horfið og m.a. fjallað um kynlíf aldraðra á stofnunum og viðhorf almennings og heilbrigðisstarfsmanna á því. Einnig verður fjallað um samkynhneigða aldraða, en aldrað samkynhneigt fólk er líklega sá hópur sem oftast gleymist og jafnvel ekki gert ráð fyrir því að þessi hópur sé til.
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Kynlíf aldraðra, II. hluti.
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
25. 6. 2010 18:01.
Höfundur:
Ásgeir Pétursson, Guðjón Ívar Jónsson, Hafdís Inga Hinriksdóttir, Róbert Páll Chiglinsky, Styrmir Magnússon og Vilborg Þórey Styrkársdóttir..
Flokkað sem:
Félagsráðgjöf, Kynjafræði, Samfélag, mannréttindi.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/kynlif-aldradra-ii-hluti/
þriðjudagur, 22. jún 2010
Kynlíf á efri árum hefur löngum þótt stirt umræðuefni í samfélaginu og af mörgum talið fátíður viðburður hjá ellihrumu fólki. Raunveruleikinn er annar þar sem kynlíf er hluti af eðlilegum athöfnum og löngunum fólks, óháð aldri. Ýmsir þættir kunna þó að hafa áhrif á tíðni og getu aldraðra til að stunda kynlíf. Lítil sem engin umræða á sér stað um þessi málefni og því á fólk erfitt með að mynda sér skoðanir sem eru lausar við fordóma. Í þessari fyrri grein af tveimur um kynlíf aldraðra verður fjallað almennt um kynlíf aldraðra, hvernig líkamlegar breytingar hafa áhrif á kynlíf eldri einstaklinga og viðhorf almennings til þessara þátta mannlífsins.
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Kynlíf aldraðra, I. hluti.
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
22. 6. 2010 22:56.
Höfundur:
Ásgeir Pétursson, Guðjón Ívar Jónsson, Hafdís Inga Hinriksdóttir, Róbert Páll Chiglinsky, Styrmir Magnússon og Vilborg Þórey Styrkársdóttir..
Flokkað sem:
Félagsráðgjöf, Kynjafræði, Samfélag.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/kynlif-aldradra-i-hluti/
þriðjudagur, 15. jún 2010

Þrátt fyrir að hugtök eins og ,þjóðarmorð’ og ,menningarbundið ofbeldi’ séu fremur nýtilkomin, þá á merkingin sem í þeim felst langa sögu. Menningarbundin átök og ofbeldi, líkamlegt og andlegt, hafa tíðkast frá örófi alda og trúarleg átök, eins og krossferðirnar og spænski rannsóknarrétturinn, hafa verið stór þáttur af mótun mannkynssögunnar. Ofsóknir gegn gyðingum er eitt þekkt dæmi af menningarbundnu ofbeldi og er einskonar gegnumgangandi stef í sögu mannkyns. Gyðingum hefur gegnum tíðina verið eignaður heiðurinn af fjölbreyttri flóru ömurlegheita, allt frá efnahagskreppu Bandaríkjamanna snemma á 20. öldinni til Svarta dauða á 14. öld. Hvort sem þessar litríku ásakanir eru sprottnar af trúarlegum ástæðum eða jafnvel pólitískum eða samfélagslegum, flokkast ofsóknir sem þessar undir menningarlegt ofbeldi. Enn í samtímanum eru menningarbundin átök sýnileg. Félagsfræðingurinn Leo Kuper vill í raun meina, að í gjörðum kristinna í bæði krossferðunum, rannsóknarréttinum og trúarbragðastríðunum séu að finna sömu undirstöðuatriði og í ofsóknum nasista gegn gyðingum nú á síðustu öld.
Þó er ekki alltaf auðvelt að greina menningarbundin átök, ekki síður þar sem átök hafa fleiri víddir heldur en við sjáum á blóðugum vígvöllum sögubókanna.
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Átakavíddir menningarbundins ofbeldis
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
15. 6. 2010 21:00.
Höfundur:
Svala Kristín Þorleifsdóttir.
Flokkað sem:
Menningarfræði, Samfélag, Stjórnmálafræði, Átakafræði.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/atakaviddir-menningarbundins-ofbeldis/
fimmtudagur, 3. jún 2010
Með hækkandi sól og björtum nóttum hefst sumartími á Hugsandi. Það hefur í för með sér að aðeins er ein birting í viku í stað tveggja.
Hugsandi þakkar lesendum sínum fyrir samfylgdina í gegnum drungann í vetur og vonar að þeir njóti sumarsins, blíðu og breytilegrar áttar - og allra þeirra dásemda sem Ísland býður.
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Sumartími á Hugsandi
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
3. 6. 2010 22:33.
Höfundur:
Ritstjórn.
Flokkað sem:
Uncategorized.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/sumartimi-a-hugsandi/
fimmtudagur, 27. maí 2010
Vanfær kona má ekki…
„Vanfær kona mátti ekki […] borða gómfyllu úr sviðahaus, varð þá barnið holgóma.“ (ÞÞ 721 kk f.1918 Hraun). Það er margt sem við leggjum á okkur til að koma börnunum okkar klakklaust og fullkomnum í heiminn. Meðgangan er tími óvissu og nokkurs stjórnleysis af hálfu þeirra sem standa utan legsins, móðirin sjálf sem og aðrir geta lítið gert til að hafa áhrif á meðgönguna og barnið sem er á leiðinni. Það er þó ekki þar með sagt að við reynum ekki að hafa áhrif. Mannfólkið er mjög upptekið af því að hafa stjórn á heiminum og geta óvissutímabil eins og meðganga tekið mjög á taugar hinna verðandi foreldra. Þegar við stöndum frammi fyrir slíku millibilstímabili sækjum við oft og iðulega í hjátrú eða þjóðtrú og óhefðbundnar leiðir í tilraun til að hafa einhverja stjórn á aðstæðum. Í dag sækjum við í tækni og vísindi, til viðbótar við þjóðtrúna, í tilraun til að tryggja barninu og meðgöngunni gott brautargengi.
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Skarð í bolla og vör-Meðgönguhjátrú í þjóðháttasafni
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
27. 5. 2010 8:00.
Höfundur:
Eva Þórdís Ebenezersdóttir.
Flokkað sem:
Þjóðfræði.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/skard-i-bolla-og-vor-medgonguhjatru-i-thjodhattasafni/
þriðjudagur, 25. maí 2010

Spádómar hafa löngum vakið athygli fólks og alveg frá upphafi hafa menn reynt að komast að því hvað gerist í framtíðinni. Grundvöllurinn að spádómum er forlagatrúin sem er sammannleg hugmynd um að framtíðin sé fyrirfram ákveðin af einhverju æðra valdi og að henni verði ekki breytt með mannlegu valdi. Þó sé hægt að sjá fyrir um framtíðina með ýmsum aðferðum og með því sé hugsanlega hægt að gera ráðstafanir eða undirbúa sig á einhvern hátt undir hið óumflýjanlega. Í forlagatrúarhugmyndinni birtast tveir heimar, okkar heimur þar sem allt er í föstum skorðum og þar sem við þekkjum aðstæður og svo hinn heimurinn (e. the otherworld) sem við þekkjum ekki og þurfum því að umgangast með varúð. Þarna birtist ákveðin tvíhyggja, tveir andstæðir pólar en sú hugmynd finnst mjög víða, sérstaklega í trúmálum og ýmsir fræðimenn hafa rannsakað, til dæmis Claude Lévi-Strauss í The Raw and the Cooked 1 og Mircea Eliade í The Sacred and the Profane.2 Það sem er hinsvegar ekki síður áhugavert eru landamærin á milli heimanna, jaðarinn þar sem allt getur gerst og þar sem hægt er að staðsetja spádómana.
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Kukl og kaffi – um bollaspádóma
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
25. 5. 2010 12:26.
Höfundur:
Jóna Kristín Sigurðardóttir.
Flokkað sem:
Þjóðfræði.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/kukl-og-kaffi-%e2%80%93-um-bollaspadoma/
fimmtudagur, 20. maí 2010
Tjáningarfrelsi í sinni nútímamynd varð hluti af lagakerfum ýmissa ríkja í kjölfar frönsku byltingarinnar. Sú birtingarmynd þess sem flestir þekkja í dag er fyrsti viðauki bandarísku stjórnarskrárinnar frá 1791, en þar kristallaðist sú heimspeki að sérhverjum manni væri frjálst að tjá sig um sínar skoðanir án nokkurra hafta. Síðan þá hefur margt breyst, ekki síst lagakerfið. Gallar þessa lagaumhverfis hafa orðið æ skýrari eftir að hagkerfi heimsins tóku að hrynja nú um árið. Í ljós kom að kom að fjölmiðlar höfðu hreinlega ekki getu til að fullnægja hlutverki sínu. Vandamál fjölmiðla verða ekki leyst á einu bretti, en það eru til auðveldar leiðir til að laga mörg þeirra. Þar kemur IMMI, Icelandic Modern Media Initiative, til sögunnar.
Hver veit nema íslenska bankahrunið verði upphafið að nýjum tímum gagnsæis og upplýsingafrelsis?
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Nútímavæðing tjáningarfrelsis
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
20. 5. 2010 12:58.
Höfundur:
Smári McCarthy.
Flokkað sem:
Fjölmiðlafræði, Fjölmiðlar, Fræðasamfélagið, Lögfræði, Samfélag, Stjórnmálafræði, Upplýsingasamfélagið, mannréttindi.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/nutimavaeding-tjaningarfrelsis/
þriðjudagur, 9. mar 2010

Hugvit
Lengi vel hef ég haft það á tilfinningunni að íslensk stjórnvöld hafi ekki minnstu hugmynd um hve verðmætt hugvit er. Áherslan virðist oftar en ekki lögð á fiskiðnað og ál. En hvert skyldi kílóverðið vera á hugviti samanborið við t.d. fisk eða ál?
Tekið skal fram að þetta eru einungis vangaveltur og lítt vísindaleg athugun, en hugsanlega getur þessi spurning vakið einhvern til umhugsunar og þess vegna finnst mér einhver þurfa að spyrja hennar.
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Hugvit – Hugsanleg verðmætasta auðlind landsins.
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
9. 3. 2010 10:30.
Höfundur:
Heiðar Eiríksson.
Flokkað sem:
Hagfræði, Háskólanám, Samfélag, Í umræðunni.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/hugvit/
fimmtudagur, 11. mar 2010

Mynd eftir Siggu Hönnu
Nýafstaðin fyrsta þjóðaratkvæðagreiðsla íslenska lýðveldisins vakti mig til umhugsunar um lýðræði og þjóðaratkvæðagreiðslur. Eru fulltrúar okkar á þingi ekki hæfir til þess að sinna störfum sínum eða erum við ekki hæf til að velja okkur fulltrúa? Með hvaða hugarfari sinnir þú starfi þínu sem borgari í lýðræðissamfélagi?
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Vangaveltur um lýðræði og þjóðaratkvæðagreiðslur
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
11. 3. 2010 8:00.
Höfundur:
Svala Kristín Þorleifsdóttir.
Flokkað sem:
Fjölmiðlar, Samfélag, Stjórnmálafræði, Vefurinn, Í umræðunni.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/vangaveltur-um-lydraedi-og-thjodaratkvaedagreidslur/
þriðjudagur, 16. mar 2010
Nýr prentmiðill hefur litið dagsins ljós, eins og nafn hans gefur til kynna á hann ekki að fjalla um nýjustu strauma í tísku eða innanhúsarkitektúr, nei! Róstur á að vera steinninn sem gárar heiðblátt vatnið í íslenskri fjölmiðlun. Blaðið minnir um margt í broti og útliti á erlend blöð af sósíalískum og anarkískum ættum. Myndir eru með minnsta móti og er greinilega ætlað að taka sem minnsta athygli frá textanum sem flæðir um síðurnar, Já innihaldið er það sem skiptir máli.
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Róstur fyrir áhugamenn um breytta tíma
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
16. 3. 2010 11:00.
Höfundur:
Móheiður Hlíf Geirlaugsdóttir.
Flokkað sem:
Fjölmiðlar, Rýni.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/rostur-fyrir-ahugamenn-um-breytta-tima/
fimmtudagur, 18. mar 2010
Orðið moska er dregið af arabíska orðinu masjid og þýðir í bókstaflegri merkingu „staður til að kasta sér á grúfu í tilbeiðslu og auðmýkt gagnvart Guði“. Orðið kemur víða fyrir í Kóraninum. Í fyrstu var ekki um að ræða ákveðin form bygginga, heldur einungis staði fyrir trúaða að koma saman á, biðja og ráða ýmsum málum. Staðirnir gátu verið hvar sem er, jafnvel á heimilum fólks, eins og heimili Múhameðs spámanns sjálfs, síðar Moskan í Medínu, vitnar um. Oft voru þeir í útjaðri borga, undir berum himni og þá eingöngu afmarkaðir med táknrænum steinhleðslum. Slíkir staðir kallast musallas eða „bænastaðir“. Hinar eiginlegu moskur, sem sjálfstæðar byggingar hlaðnar sínu eigin byggingarlistalega myndmáli, þróuðust svo smátt og smátt á 1. öld íslam í takt við útþenslu trúarbragðanna til nýrra svæða. Útþenslan kallaði á nýja bænastaði og sköpun ákveðinnar sjálfsmyndar í formi táknmynda fyrir trúarbrögðin. Moskan fór því að taka á sig ákveðin form.
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Íslam á Íslandi: Hvað er moska?
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
18. 3. 2010 11:00.
Höfundur:
Hilmar Magnússon.
Flokkað sem:
Trúarbrögð.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/islam-a-islandi-hvad-er-moska/
þriðjudagur, 23. mar 2010
Hugmyndafræði hefur í gegnum hugmyndasöguna verið stillt upp sem andstæða þekkingar og sannleika. Hugmyndafræði gefur skakka mynd af raunveruleikanum, slær ryki í augu fólksins, hún er falsvitund og órar sem tengjast hagsmunum og ekki hlutleysi. Og það sem meira er, hugmyndafræði er tengd pólitík og pólitík er eitthvað sem á að halda fjarri vísindunum. Eða, með öðrum orðum: vísindin eiga að vera laus við og óháð pólitík. Vísindin fjalla um þekkingu en pólitík hverfist um skoðanir.
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Alltaf á mörkunum - hugmyndasaga í Gautaborg
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
23. 3. 2010 14:08.
Höfundur:
Valgerður Pálmadóttir.
Flokkað sem:
Heimspeki, Háskólanám, Póstur að utan, hugmyndasaga.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/alltaf-a-morkunum/
fimmtudagur, 25. mar 2010
Nú þegar Íslendingar og Grikkir eiga það sameiginlegt að há erfiða baráttu vegna efnahagskreppunnar er kannski við hæfi að rifja upp aðra baráttu sem þjóðirnar hafa átt sameiginlega og snerist að mörgu leyti um það sem nú á dögum ber einnig iðulega á góma í kreppuþrunginni umræðunni, nefnilega sjálfsmyndir þjóða og sjálfstæði þeirra í alþjóðlegu samfélagi þjóða. Sú barátta snerist um menningarminjar sem bæði Íslendingar og Grikkir töldu vera sína réttmætu eign þrátt fyrir að þær væru í höndum erlendra þjóða og hefðu verið í lengri tíma. Þetta voru því þjóðminjar í augum þeirra þjóða sem gerðu tilkall til minjanna. Það sem hér um ræðir eru annars vegar handritin sem voru í Danmörku þar til árið 1971 að þau komu til Íslands og hins vegar hinar grísku Elgin-töflur sem enn eru á safni í Bretlandi.
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Þjóðir, þjóðminjar og afmörkun sjálfsmynda
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
25. 3. 2010 18:09.
Höfundur:
Sunnefa Völundardóttir.
Flokkað sem:
Alþjóðasamskipti, Safnafræði, Sagnfræði.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/thjodir-thjodminjar-og-afmorkun-sjalfsmynda/
þriðjudagur, 6. apr 2010

Við höfum sagt hvert öðru flökkusagnir frá örófi alda og ferðast þær manna á milli eins og nafnið gefur til kynna. Segja mætti að flökkusagnir séu nokkurs konar spegilmynd samfélagsins, en sagnirnar hafa þó breyst töluvert í gegnum tíðina. Þjóðfræðingurinn Timothy R. Tangherlini hefur borið saman sagnir úr eldri sagnahefð við flökkusagnir í samtímanum. Hann heldur því fram að hugmyndin um „hina“ hafi flust frá gjörðum hinna yfirnáttúrulegu til gjörða mannfólksins sjálfs. „Hinir“ eru ekki lengur yfirnáttúrulegar verur heldur áþreifanlegar manneskjur. Í eldri sagnahefðinni voru „hinir“ sem dæmi; álfar, tröll, nornir og draugar en í dag eru þeir innflytjendur, geðsjúklingar, flóttamenn og alkar, eða allir þeir sem tilheyra svæðinu utan okkar svæðis. Sagnirnar fjalla því um „hina“ og eru það ávallt „hinir“ sem brjóta normin. Því er það merkilegt þegar skoðaðar eru flökkusagnir um „misheppnaða“ kynlífsreynslu fólks að það hallar yfirleitt á konuna í þeim sögnum, sem dæmi er eftirfarandi sögn um kinky ástarleik hjóna:
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Er vondi karlinn kona? Hugleiðing um hlutverk konunnar í flökkusögum í samtímanum
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
6. 4. 2010 7:00.
Höfundur:
Margrét Sigvaldadóttir og Valgerður Óskarsdóttir.
Flokkað sem:
Þjóðfræði.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/er-vondi-karlinn-kona-hugleiding-um-hlutverk-konunnar-i-flokkusogum-i-samtimanum/
fimmtudagur, 8. apr 2010
Ótti við raddleysi, neikvæða gagnrýni og óvæntar uppákomur er tilfinning sem óperusöngvarar verða að læra að lifa með. Þegar fólk hefur söngnám hugsar það yfirleitt aðeins um að læra að syngja en margir halda að góð söngrödd sé allt sem óperusöngvari þurfi. Það er hins vegar ekki síður mikilvægt að söngvarar læri að hafa stjórn á þeim þáttum sem geta komið röddinni í ójafnvægi. Oft virðist óljóst hvort andlegt ójafnvægi kom á undan eða í kjölfarið á líkamlegum kvillum, svo sem kvefi, bakflæðiskasti eða þurri slímhúð. Andlegt ójafnvægi getur orðið til þess að einhver þessara líkamlegu kvilla láti á sér kræla en að sama skapi getur slæmt kvef orðið til þess að söngvari kemst í andlegt ójafnvægi. Það er alveg sama hvernig á málið er litið, ef rödd óperusöngvara er óstarfhæf þarf hann að kunna að beita ráðum sem virka þannig að röddin verði aftur eins og best verður á kosið.
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Með saltvatn og ótta í farteskinu- hjálækningar óperusöngvara
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
8. 4. 2010 8:00.
Höfundur:
Ólöf Breiðfjörð.
Flokkað sem:
Þjóðfræði.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/med-saltvatn-og-otta-i-farteskinu-hjalaekningar-operusongvara/
þriðjudagur, 13. apr 2010
Björgunaruppgröftur: „Uppgröftur á fornleifum sem eru í hættu, annaðhvort vegna framkvæmda (t.d. vegagerðar eða húsbygginga) eða náttúruafla (t.d. sjávarrofs)“.1 Svo hljómar skilgreiningin á björgunaruppgrefti en á seinustu árum hefur slíkum rannsóknum fjölgað svo um munar. Í þessum stutta pistli verður reynt að grennslast fyrir um hvernig hægt sé að „bjarga“ fornleifum, tekin verða dæmi af nokkrum björgunarrannsóknum og hvaða áhrif björgunarrannsóknir hafa haft á íslenska fornleifafræði.
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Um gildi björgunarrannsókna í íslenskri fornleifafræði
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
13. 4. 2010 10:08.
Höfundur:
Sindri Ellertsson Csillag.
Flokkað sem:
Fornleifafræði.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/um-gildi-bjorgunarrannsokna-i-islenskri-fornleifafraedi/
fimmtudagur, 15. apr 2010

Höfuð af færilús, Melophagus ovinus
Orðið fornleifafræði vekur ýmsar myndir í huga manna, oft af uppgreftri, gripum og jafnvel mannabeinum, en óneitanlega sjaldnar af sýnatöku, rannsóknastofum og smásjám. Þessir hlutir eru oftar tengdir greinum innan raunvísindanna á meðan fornleifafræðin er frekar flokkuð með hugvísindum, enda er hún kennd undir hugvísindasviði við Háskóla Íslands. Þetta er þó ekki svona einfalt, fornleifafræði er í stuttu máli sú fræðigrein sem fæst við forna menningu með rannsóknum á fornleifum (Böðvarsson 1992). Þar með teljast einnig rannsóknir á umhverfi mannsins því allar þær upplýsingar sem hægt er að safna og greina gefa stöðugt betri mynd af rannsóknarefninu. Upplýsingunum er yfirleitt safnað með sýnatöku á staðnum en við úrvinnslu sýnanna á rannsóknastofu er oftast beitt aðferðum líffræði eða jarðfræði. Þessi hluti úrvinnslunnar er oft kallaður fornvistfræði rannsóknir eða umhverfisfornleifafræði, þó það sé í raun ekki sama greinin. Umhverfisfornleifafræði fæst við samband mannsins og umhverfisins í gegnum tíðina á meðan fornvistfræðin fæst aðalega við umhverfið og breytingar á því jafnt áður sem og eftir að maðurinn kom til sögunnar. Þessar greinar eru þó mjög skyldar og notast að mestu leiti við sömu aðferðafræði.
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Umhverfið og maðurinn: Um stöðu umhverfisfornleifafræði á Íslandi
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
15. 4. 2010 13:27.
Höfundur:
Hrönn Konráðsdóttir.
Flokkað sem:
Fornleifafræði.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/umhverfid-og-madurinn-um-stodu-umhverfisfornleifafraedi-a-islandi/
miðvikudagur, 21. apr 2010

Talið er að um 15 milljónir af rúmum milljarði múslíma heimsins búi í löndum V-Evrópu, þar af um 1 milljón á Ítalíu, ein og hálf í Bretlandi og 3,2 milljónir í Þýskalandi. Frakkar bera höfuð og herðar yfir önnur ríki, en þar búa heilar 5,5 milljónir múslíma. Búseta múslíma í Evrópu er hluti af þeirri breyttu heimsmynd sem þróast hefur á síðustu 30-40 árum. En þótt myndin sé iðulega sú sama, þ.e. aukið hlutfall múslímskra íbúa landanna, hafa yfirvöld kosið að nálgast þá með gjörólíkum hætti. Þannig er t.d. grundvallarmunur á nálgunum Frakka og Breta að viðfangsefninu. Á meðan Frakkar halda fast í það grundvallaratriði í stjórnskipan sinni að trúmál séu einkamál hafa Bretar verið óhræddari við að blanda saman stjórnmálum og trúmálum. Þetta lýsir sér t.d. í því að á meðan Frakkar velja að banna slæðuburð kvenna í skólum landsins ráða Bretar múslímska ráðgjafa í fangelsi landsins sem hafa m.a. það hlutverk að vera múslímskum föngum innan handar og túlka fyrir þá sharia-lög. Þetta er mikilvægt atriði þar sem rannsóknir hafa sýnt að nálgun ríkisins að múslímskum minnihlutahópum hafi afgerandi áhrif á stofnanavæðingu íslams innan ríkisins og þ.a.l. mikil áhrif á það hvernig trúarbrögðin og hið múslímska samfélag þróast í viðkomandi landi.1 En hvernig hefur þróunin verið undanfarið?
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Íslam á Íslandi: Reynsla nágranna
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
21. 4. 2010 11:03.
Höfundur:
Hilmar Magnússon.
Flokkað sem:
Trúarbrögð.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/islam-a-islandi-reynsla-nagranna/
þriðjudagur, 27. apr 2010
Hér verður prog rokk (e. Progressive rock) skoðað og leitast við að skýra þær aðstæður sem það er sprottið úr og hver áhrif erlendra proggtónlistarmanna voru á íslenskt tónlistarlíf á 7. og 8. áratugnum. Einnig verður fjallað um hvernig dæmigerð íslensk progghljómsveit, Þursaflokkurinn, mótaðist og vann tónlist sína.
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Prog rokk
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
27. 4. 2010 8:41.
Höfundur:
Sverrir Örn Pálsson.
Flokkað sem:
Sagnfræði, Tónlist.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/prog-rokk/
fimmtudagur, 29. apr 2010
Diskóið markaði upphafið að nútíma dans- og popptónlist. Í diskótónlist var lögð meiri áhersla á taktinn en allt annað. Diskó var nefnt eftir diskótekum, klúbbum sem spiluðu ekkert annað en tónlist til að dansa við. Flest diskótekin í New York á áttunda áratugnum voru hommanæturklúbbar, og plötusnúðar þessara klúbba völdu sérstaklega sálar (e. soul) og fönk plötur sem höfðu sterkan og þungan takt. Fljótlega fóru plötufyrirtæki og framleiðendur að búa til plötur sérstaklega fyrir diskótekin. Diskóið var ef til vill eitthvað „þar sem hamingjusama fólkið var“, en í raunveruleikanum fóru saman diskótek og óhamingja eða óánægja á sama hátt og diskókúlur og gervidemantar.
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Diskó - gervigleði á hjólum
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
29. 4. 2010 7:53.
Höfundur:
Gígja Jónsdóttir.
Flokkað sem:
Sagnfræði, Tónlist.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/disko-gervigledi-a-hjolum/
þriðjudagur, 4. maí 2010
Líffæragjafir, tæknivæðing dauða, ákvörðun um heiladauða og hvenær einhver sé hæfur líffæragjafi er viðfangsefni Margaret Lock í greininni On dying twice: culture, technology and the determination of death. Hún rannsakaði viðhorf til líffæragjafa hjá heilbrigðisstarfsfólki í Japan og Bandaríkjunum og hvers vegna ráðandi viðhorf í þeim löndum eru jafn ólík og raun ber vitni. Í Japan ríkir mikil tregða til að samþykkja líffæragjafir, sérstaklega í tilfelli heiladauðra, og sætir skilgreiningin á heiladauða mikilli gagnrýni þar í landi. Í Bandaríkjunum er aftur á móti lögð áhersla á líffæragjöf sem hetjudáð, hún gerð að venju og lofuð.
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Heiladauði og líffæragjafir
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
4. 5. 2010 11:00.
Höfundur:
Elín Ösp Gísladóttir.
Flokkað sem:
Mannfræði, Rýni, læknisfræði.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/heiladaudi-og-liffaeragjafir/
fimmtudagur, 6. maí 2010
Yfirstandandi fjármálakreppa leiddi meðal annars í ljós að ýmis viðskiptaveldi reyndust byggð á sandi og stærstu fjármálafyrirtæki heims hrundu eins og spilaborgir. Í verstu tilfellum kom í ljós að engar raunverulegar fjárfestingar höfðu átt sér stað heldur voru jafnvel heilir sjóðir einungis svikamyllur þar sem eldri fjárfestum var greiddur út tilbúinn „arður“ með innstreymi fjármagns frá nýjum fjárfestum. Ráðabrugg af þessu tagi er oft nefnt Ponzi-svik.
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Að ræna Pétur til að borga Páli
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
6. 5. 2010 8:00.
Höfundur:
Bergþóra Halldórsdóttir.
Flokkað sem:
Lögfræði, Sagnfræði.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/ad-raena-petur-til-ad-borga-pali-2/
þriðjudagur, 11. maí 2010
"Teið er ekki eins og vínið, sem ýtir undir hroka, það er ekki eins og kaffið, sem gerir okkur sjálfhverf, né heldur er það eins og kakóið, sem breytir okkur í hjákátleg meinleysisgrey."
Bókin um te er óvenjulegt og skemmtilegt rit. Með umfjöllun sinni um þær japönsku listgreinar sem koma saman í tesiðaathöfninni og heimspekina sem liggur henni að baki gerir Okakura grein fyrir siðfræði og fagurfræði Japana í heild. Okakura er snjall penni, óspar á gífuryrði og litríkt myndmál en einnig beittur í hugsun og hvass í gagnrýni sinni á nútímasamfélagið. Því hefur Bókin um te margt til að bera og höfðar hún ekki aðeins til áhugamanna um te-siðinn, heldur til allra þeirra sem láta sig austræna menningu og heimspeki einhverju varða.
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Tilbeiðsla á Hinu Ófullkomna. Um þýðingu úr Bókinni um te eftir Kakuzō Okakura.
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
11. 5. 2010 14:44.
Höfundur:
Mikhael Aaron Óskarsson.
Flokkað sem:
Bókmenntir, Japanska, Þýðingafræði.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/japanski-te-sidurinn-tilbeidsla-a-hinu-ofullkomna/
fimmtudagur, 13. maí 2010
Þó undarlegt megi virðast hefur mannkynið nú þegar sameinast í tebollanum. Tedrykkjan er eini asíski viðhafnarsiðurinn sem nýtur virðingar um heim allan. Hvíti maðurinn gerir gys að trúarbrögðum okkar og siðfræði, en hann hefur óhikað gert sér þennan mórauða drykk að sínum. Síðdegiste er mikilvæg athöfn í vestrænum þjóðfélögum. Blíðlegt glamur bakka og undirskála; kliðmjúk, kvenleg gestrisni, og almennar yfirheyrslur um rjóma og sykur eru til vitnis um það að tilbeiðslan á teinu er komin til að vera. Með stóískri ró gengur gesturinn á vald örlaganna sem leynast í dulúðugu seyðinu, og á því andartaki ríkir andi Austursins einn.
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Mannúðarskálin - Úr fyrsta kafla Bókarinnar um te eftir Kakuzō Okakura
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
13. 5. 2010 16:50.
Höfundur:
Mikhael Aaron Óskarsson.
Flokkað sem:
Alþjóðasamskipti, Heimspeki, Japanska, Þýðingafræði.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/mannudarskalin-ur-fyrsta-kafla-bokarinnar-um-te-eftir-kakuzo-okakura/
þriðjudagur, 18. maí 2010
Það virtist líka fara framhjá flestum að níumenningarnir væru ekki aðeins ákærðir fyrir húsbrot eða líkamsmeiðingar á tilteknum einstaklingum líkt og venjan er þegar fólki lendir saman. Þeir eru einnig ákærðir fyrir „að ráðast á Alþingi“ samkvæmt 100. grein almennra hegningarlaga. Aðeins einu sinni hefur verið sakfellt samkvæmt þessu ákvæði, vegna átakanna sem áttu sér stað á Austurvelli í aðdragandanum að inngöngu Íslands í NATO árið 1949.
En hvað þýðir „að ráðast á Alþingi“? Er ég að ráðast á Alþingi ef ég ræðst inn í þingsalinn? Ef ég ætla að nýta mér rétt minn til að fylgjast með opnu þinghaldi? Fáir treysta sér til að svara því enda „árás á Alþingi“ æði óljóst hugtak og litlar útskýringar að finna í lögunum sjálfum aðrar en að Alþingi eða sjálfræði þess skal hætta búin. Lögspekingar hafa þó getið sér til um að ákvæðið skírskoti til valdaráns, ekki tilraunar til að komast upp á áhorfendapalla Alþingis.
Lesa áfram »
Þú ert að lesa Um árás á Alþingi, móðgun við helgar skyldur, áróður gegn kerfinu og aðrar sakargiftir
, grein á Hugsandi.
Fyrst birt:
18. 5. 2010 10:00.
Höfundur:
Íris Ellenberger.
Flokkað sem:
Í umræðunni.
Varanleg slóð á þessa grein er:
http://hugsandi.is/articles/um-aras-a-althingi-modgun-vid-helgar-skyldur-arodur-gegn-kerfinu-og-adrar-sakargiftir/
Eldri greinar