Greinar frá mánuðinum December, 2005
Um jólaköttinn
Ljóst er að hlutverk jólakattarins og samskonar jólavætta tengdist vinnusemi fólks í bændasamfélaginu og undirbúningi fyrir jólin. Það gefur auga leið afhverju hræða þurfti fólk og refsa sem ekki fengu ný föt fyrir jólin. Þrátt fyrir það að forsendurnar fyrir hlutverki jólakattarins séu brostnar með breyttri samfélagsgerð er hann þó samt ekki útdauður.
Lesa áfram »Getur maður tekið jólasveina alvarlega?
Allt bendir til þess að jólasveinarnir sem við þekkjum með hjálp Árna Björnssonar og annarra fræðinga eigi sér rætur í smábændasamfélagi 16du til 19du aldar. Þeir tilheyra tíma lútersku, einokunarverslunar og erindreka dansks yfirvalds. Svo ummynduðust þeir við upphaf þéttbýlissamfélags tuttugustu aldar.
Lesa áfram »Fegurð götunnar
Það er áberandi í umræðunni um hið svokallaða veggjakrot að tilvist þess sé lýti á samfélaginu. Einhverskonar æxli eða ónáttúra sem beri að uppræta. Við teljum að þessu sé einmitt þveröfugt farið. Opinber tjáning er merki um heilbrigt samfélag. Merki um að hinir raddlausu finni sér stað til þess að tjá sig þar sem heyrist til þeirra. Við teljum að hin hefðbundna list sé löngu slitin úr tengslum við veruleikann. Götulistin ER veruleikinn.
Lesa áfram »Fimmtudegi breytt í föstudag
Fimtudagsbirtingu þessarar viku hefur vegna óviðráðanlegra aðstæðna verið breytt í föstudagsbirtingu. Við biðjum þá sem fóru fýluferð velvirðingar á þessum töfum og hlökkum til að sjá ykkur aftur á morgun en þá er á matseðli Hugsandi afar ljúffeng og ögrandi grein um götulist í Reykjavík.
Lesa áfram »Gerðu eins og ég segi - ekki eins og ég geri
Jacob Grimm lagði línurnar varðandi söfnun þjóðfræðiefnis í ávarpi sem hann skrifaði árið 1811. Munnlegar heimildir skyldu skráðar orðrétt, engu átti að breyta né sleppa. Reyndin er sú þó að Grimmsbræður breyttu sögunum sem þeir höfðu safnað, fegruðu þær og umskrifuðu. Wilhelm Grimm hefur jafnan verið talin sökudólgurinn í þessu máli en getum við ætlað að Jakob hafi verið með öllu saklaus?
Lesa áfram »Að læra um gagnrýni hjá Joan Scott
Að mínum dómi gæti ég varla verið á betri stað en ég er núna. Skólar líkt og Princeton, Harvard, Berkeley og Stanford hafa nafnið, og að sjálfsögðu frábæra kennara í sagnfræði, en engir þeirra komast með tærnar þar sem Rutgers (New Brunswick) hefur hælana í kvenna- og kynjasögu. Rutgers er ríkisháskóli New Jersey og er staðsettur í þremur borgum, Newark, Camden og New Brunswick, en virtasta hlutann er að finna í New Brunswick. Í þessum pistli ætla ég ekki að fjalla almennt um námið hingað til heldur ætla ég að fjalla frekar um einn kúrs sem ég hef setið þetta misseri. Kúrsinn er málstofa og ber titilinn Intellectual History. Kennarinn er Joan Scott en fáir ef nokkrir hafa haft viðlíka áhrif á kvenna- og kynjasögu og hún.
Lesa áfram »„Ég ferðaðist ekki 5000 mílur til Bandaríkjanna til að á ávarpa jafningja mína sem „háttvirta“ eitthvað“
Árið 1990 vann Frederik L. Schodt, einn helsti sérfræðingur Vesturlanda í manga, að rannsóknum á bókasafni Kaliforníuháskóla. Þar rakst hann á látlausa bók sem reyndist vera teiknimyndasaga í 52 þáttum. Henry Kiyama nokkur var titlaður höfundur verksins. Hann fæddist sem Yoshitaka Kiyama árið 1885, var sonur kráareigenda í litlu þorpi og tilheyrði því eins konar millistétt. Árið 1904, aðeins 19 ára að aldri, gerði Kiyama sér lítið fyrir og flutti til San Francisco til að stunda myndlistarnám.
Teiknimyndasagan sem Schodt uppgötvaði fyrir tilviljun heitir The Four Immigrants Manga. Hún rekur sögu fjögurra japanskra innflytjenda, Henry, Charlie, Fred og Frank, í San Francisco á árunum 1904-1924.
Oft var þörf en nú er nauðsyn
Sú staða sem kennsla í sagnfræði er komin í kallar á breytingar og það brýnar. Aðstæðurnar sem valda eru bæði neikvæðar og jákvæðar. Þær neikvæðu eru fjárhagur deildarinnar og sú samkeppni sem skorin og deildin eru í um fjármagn við aðrar deildir og í raun aðra skóla. Þær jákvæðu eru m.a. stórkostleg fjölgun nemenda í grunnnámi. Þessar aðstæður krefjast endurskipulags á námsframboði í skorinni þar sem boðið yrði meira úrval námskeiða og skilvirkari námsleiðir.
Lesa áfram »