Greinar frá mánuðinum October, 2007
Svona og hinsegin
Í ágúst á hverju ári flykkjast þúsundir Íslendinga í miðbæ Reykjavíkur til að taka þátt í Hinsegin dögum. Fjölskyldufólk með barnavagna, unglingar og eldri borgarar koma til að sýna stuðning, til að til að horfa á skrúðgönguna eða bara sýna sig og sjá aðra. Þau stilla sér upp á gangstéttina til að horfa á þá sem eru á götunni, hinsegin fólkið. Öðrum megin við línuna er svona fólk og hinum megin hinsegin fólk.
En hverjir eru þessir hinsegin? Og er línan svo skörp milli þeirra og hinna?
Lesa áfram »Spor í sögu vestrænnar fagurfræði: Nietzsche
Þó svo að Friedrich Nietzsche (1844-1900) sé ef til vill frægastur nú á dögum fyrir margt annað á sviði heimspeki, þá var framlag hans til fagurfræði einnig umtalsvert. Áður en hann hætti sér handan góðs og ills, áður en hann sneri sér að Zaraþústra og Andkristi, skrifaði hann tvö rit sem fjallað verður um hér. Þetta eru Fæðing harmleiksins, sem kom út 1972 og er fyrsta bókin hans, og hin stutta ritgerð Um sannleika og lygi í í ósiðrænum skilningi, sem var rituð ári síðar.
Lesa áfram »Eitt Erasmusár af tuttugu
Árið 1998 pakkaði ég saman þeim tuttugu kílóum sem ég taldi mig síst getað verið án yfir eitt ár og tróð reyndar öðru eins í handfarangur. Ég var á leiðinni til Montpellier í Frakklandi þar sem ég ætlaði að dveljast eitt ár sem Erasmus skiptinemi. Ástæður mínar fyrir förinni voru einfaldar. Í fyrsta lagi mæltist frönskuskor Háskóla Íslands eindregið til þess að frönskunemar sem ætluðu sér að taka frönsku til 90 eininga tækju eitt ár af þremur úti í Frakklandi. Í öðru lagi leist mér einfaldlega bráðvel á það að komast aftur út til Frakklands
Lesa áfram »Stutt hugleiðing um túlkun (tiltekinna) mótsagna í búddhískum ritum — um hlutverk fjórsetninga í Majjhima Nikaya og Mulamadhyamakakarika
Heimsmynd búddhisma felur í sér skarpan greinarmun á sýnd og veruleika. Skýrasta dæmið mun líklega vera það að samkvæmt búddhisma er sjálfið (enska: ego; palí: atta; sanskrít: atman) ekki til, að minnsta kosti ekki sem slíkt. Það er þó vissulega “til“ í einhverjum skilningi; okkur sýnist við hafa eitthvað sem kallast getur ‘sjálf’, en í raun og veru er ekkert slíkt til. Það fer svo eftir stefnum innan búddhisma hvort þetta sama eigi við um önnur hugtök okkar einnig og hvort gera megi grein fyrir því hvað sé til í raun og veru sem skýri þetta.
Lesa áfram »Þegar Danir frelsuðu þrælana.
Danir voru á meðal nýlenduþjóða í Evrópu, þó að þeirra sé sjaldnast minnst vegna þess. Þeir kjósa frekar að minnast þess að þeir bönnuðu fyrstir þjóða þrælasölu árið 1803. Þó að Danir væru aldrei meðal atkvæðamestu þjóða í þrælaverslun og nýlendu pólitík áttu þeir vissulega bæði nýlendur, í norður Atlantshafi og í Karabíska hafinu. Þeir stunduðu einnig þrælaverslun, þó hún hafi verið smá í sniðum í samanburði við aðrar nýlenduþjóðir s.s Breta og Frakka.
Lesa áfram »Veggjakrot í Moskvu.
Íbúð no.50 við Sadovaja hringbrautina í Moskvu var eitt sinn íbúð
rithöfundarins Mihail Búlgakovs. Þegar Búlgakov dó, gleymdu honum flestir og allir gleymdu að hann hefði nokkru sinni búið þarna. Búlgakov varð að ofurstirni þegar skáldsaga hans meistarinn og Margaríta fékk loksins að birtast á prenti, en þá hafði Búlgakov legið í gröf sinni í 25 ár. Í sögunni kemur Djöfulinn til Moskvu einn góðan veðurdag og fær sér íbúð við Sadovjaja hringbrautina, nánar tiltektið íbúðina sem Búlgakov bjó sjálfur í. Í bókinni gerast hinir furðulegustu hlutir í íbúð no.50. Í raunveruleikanum gerðust líka undarlegir hlutir við íbúð no.50.
Minnið og raunveruleikinn
Fornleifafræði, sem bókstaflega byggir á og snýst um efnisheiminn, hefur ekki síður en öðrum fræðigreinum tekist að gleyma raunveruleikanum. Síðustu áratugi, í rauninni allt síðan menningarsögulega fornleifafræðin fór úr tísku á eftirstríðsárunum, hefur markmið fornleifafræðinga verið það að komast „á bakvið“ hlutina sem þeir höndla — yfir í hið óáþreifanlega, sem þar leynist. Þetta er svosem ekkert slæmt í sjálfu sér, þ.e. ég efast ekkert um að það er eitthvað á bakvið hlutina. Hins vegar hefur þetta orðið til þess, í fagi eins og fornleifafræði, að hlutirnir sjálfir, hið efnislega (sem þrátt fyrir allt er viðfangsefni okkar), hefur orðið útundan og gleymst.
Lesa áfram »Bálstofa í bakgarðinum. Þref um mengun og mannlega reisn
Á dögunum hnaut ég um fréttsem fjallaði um efnasamsetningu mengunarmisturs sem mælt er kerfisbundið á Svalbarða. Hægt er að greina nokkuð nákvæmlega hvaðan einstök mengunarefni koma; til dæmis er loftmengun frá líkbrennslum í annarri heimsálfu greinanleg. Samkvæmt fréttinni eru líkbrennsluofnar í hinum vestræna heimi útbúnir síum sem stöðva uppgufun hættulegra efna út í andrúmsloftið. Mengun sú sem mælarnir greina er því talin koma frá úreltum líkbrennsluofnum í Asíulöndum. Í þessu tilviki liggur vandinn í ákveðnu misræmi; læknavísindunum hefur fleygt fram síðan ofnarnir voru teknir í notkun og hinir brenndu Asíubúar skarta margir hverjir silfurfyllingum í tönnum þegar komið er að hinstu stund. Í þessum fyllingum eru þungmálmar.
Við lestur fréttarinnar varð mér hugsað til þess hvernig aðstaða til bálfara væri hérlendis og hvort við myndum teljast í hópi áðurnefndra Vesturlanda í þessum efnum.
Lesa áfram »