Greinar frá mánuðinum November, 2007
Kastalahrúgald á tveimur jafnfljótum
Í tæpa þrjá áratugi hefur rithöfundurinn Diana Wynne Jones sent frá sér eina bók á ári, hugmyndarík og ærslafull ævintýri fyrir börn og fullorðna. Hún var lengi ókrýnd drottning breskra barnabókmennta og þurfti aðeins nýlega að víkja fyrir J.K. Rowling, en þó ekki fyrr en í fulla hnefana. Árið 1986 gaf hún út Howl’s Moving Castle sem fjallar um Sophie, verndaða og hlédræga unglingsstúlku sem eldist um rúma sjö áratugi í einu vetfangi. Til að aflétta álögunum verður hún að hafa uppi á töframanninum Howl sem einn getur komið í veg fyrir að Sophie verði ellidauð áður en hún kemst af gelgjuskeiði. Fimmtán árum eftir útkomu bókar Jones ákváðu forsvarsmenn Studio Ghibli, eins virtasta teiknimyndastúdíós Japans, að gera mynd eftir henni.
Lesa áfram »Handklæði eða handalögmál? Hugleiðing um landnotkun
Hótelgestir á Spáni setja gjarnan handklæði á sólbekki til að eigna sér þá og aðrir gestir samþykkja það oftast sem einskonar samning um yfirráðarétt, jafnvel þó að gestirnir hittist aldrei. Þetta er þá einskonar þegjandi samkomulag, sem flestir eða allir virða, án þess að hafa nokkurntímann svo mikið sem leitt hugann að því af hverju þeir gera það. Sá sem setur handklæðið á bekkinn er að ráðskast með annað fólk, sem hann þekkir ekkert, auk þess að skapa fordæmi, sem aðrir apa hugsunarlaust eftir. Erum við á sama hátt að ráðskast með kynslóðir framtíðarinnar með því að breiða handklæði á ár og dali landsins okkar ?
Lesa áfram »Ekki góðir menn? Um heimastjórnarafmælið 2004
Það er ljóst að Íslendingar hafa fagnað áföngum sjálfstæðisbaráttunnar á mismunandi hátt í gegnum tíðina. Hitt er annað mál að það er firra að halda því fram að pólitík setji ekki sinn stimpil á hátíðarhöldin hverju sinni eins og dæmið með hátíðarhöld stúdenta sanna. Því yfirráðum yfir sögunni fylgir jú ákveðið vald.
Lesa áfram »Um langan veg. Vangaveltur um bækur, börn og stríð
Talið er að um 300.000 börn gegni hermennsku einhvers staðar í heiminum í dag. Ishmael Beah frá Sierra Leone var eitt þessara barna. Hann gaf nýlega út endurminningar sínar, A long way gone sem kemur út í íslenskri þýðingu fyrir jólin.Blöð og tímarit hafa dásamað bókina í bak og fyrir, enda þykir ekki annað við hæfi þegar um svona viðkvæmt mál er að ræða. Hugrekki til að viðurkenna misgjörðir sínar og einlæg iðrun eru hugtök sem vestrænir lesendur kunna vel að meta. Auk þess sem frasar eins og „svipting sakleysis æskunnar“ selja alltaf. Höfundur þessarar greinar las bókina og komst að því að vissulega inniheldur hún misgjörðir, iðrun og æsku sem er allt annað en saklaus. Þrátt fyrir það er hún ekki yfir alla gagnrýni hafin.
Lesa áfram »Fortíðin er framandi heimur - um lífshlaup og kyngervi
Atriði sem aðgreina fólk hvort frá öðru, sem og þau sem tengja það saman, eru mjög mikilvægir þættir í félagslegu lífi, segir Meskell, á hvaða tíma sem er. Það breytist ekki, segir hún, en birtingarmynd og tjáningarform þessara þátta geta verið mjög frábrugðin þeim sem greina má innan vestrænnar menningar í dag.
Vestrænar hugmyndir um tvö kyn, karlkyns og kvenkyns, hafa oft ráðið túlkunum á kyngervum í gröfum þar sem aðeins hefur verið stuðst við líffræðilegar greiningar á kynferðum. Þó svo að þess konar greining geti hjálpað okkur við túlkun á efninu, þá snertir hún bara yfirborðið og mörg smáatriði fara forgörðum þegar þeirri aðferð er beitt.
Lesa áfram »Póstur af Brekkunni
Á Íslandi eru 8 skólar á háskólastigi. Sumir þeirra fá minni athygli en aðrir. Sumir fá jafnvel svo litla athygli að fyrir fólki á höfuðborgarsvæðinu eru þeir undir huliðshjálmi. Ég myndi hiklaust setja Háskólann á Akureyri í þann flokk, enda fengið að reyna hvernig það er að segja öðrum háskólanemum á Íslandi eitthvað um skólann. Því fylgja gjarnan efasemdarsvipir. Þeir minna mig einna helst á þá svipi sem ég fékk frá þýskum háskólanemum einu sinni þegar ég sagði þeim að á Íslandi gætu flestir rakið ættir sínar saman.
Lesa áfram »Hvað er Ævintýraland?
Í Ævintýralandi geta börnin brugðið á leik og átt ógleymanlegar stundir á meðan pabbi og mamma versla í Kringlunni. Meðal þess sem bíður barnanna í Ævintýralandi má nefna risakastala, leikjatölvur, málarahorn, leiksvið, bækur og freistandi úrval af spennandi leikföngum..
Tilvitnunin hér að ofan er tekin af heimasíðu Ævintýralands Kringlunnar. Þar kemur m.a. fram að gegn gjaldi er hægt að halda afmælisveislur í Ævintýralandi. En hvað er Ævintýraland og er ævintýrið ógleymanlegt? Og hvert er hlutskipti foreldranna sem ráfa um ranghala Kringlunnar meðan börnin njóta hins freistandi úrvals spennandi leikfanga og veitinga af vinsælum veitingastöðum?
Lesa áfram »Réttindi dýra í ljósi nytjastefnunnar.
Hugsaðu þér að þú værir bóndi sem ættir mjög dýran og eftirsóttan graðhest. Tekjur af honum væru miklar og verðmæti hans væri talið í tugum ef ekki hundruðum milljóna. Dæmdur glæpamaður myndi brjótast inn í hesthúsið og stela klárnum, en óvart álpast með hann út í botnlaust kviksyndi. Hvorum myndir þú reyna að bjarga á undan?
Siðfræðingar hafa ekki komið sér saman um hvort dýr eigi að hafa einhver sérstök réttindi. Hér verður fjallað um tvö sjónarhorn, sem bæði styðjast við svonefnda nytjastefnu.
Lesa áfram »Þetta eru hagsmunamál
Námið mitt í Berkeley er þrusugott og spennandi, en ég segi það satt, þjóðfræðideildin í HÍ er ekki síðri, bara minni, en kannski hagsmunanna vegna, menningarlega kapítalsins og allt það, þá langar manni aðeins meira að stúdera við Berkeley. „Sjáið tindinn! Þarna fór ég! Beint af augum, ýkt létt!“. Og námið er létt af því að það er skemmtilegt, og síðast en ekki síst því ég þurfti ekki að borga skólagjöldin í landinu þar sem allt snýst um kapítal.
Lesa áfram »