Greinar frá mánuðinum January, 2008
„Látum oss vera Finna“ - þróun finnskrar þjóðmenningar innan rússnesks stórfurstadæmis. Síðari hluti
Í fyrri hluta greinarinnar sem birtist þann 29.janúar sl. var fjallað um ýmsa mótunarþætti finnskrar þjóðmenningar á 19. Öld. Svosem pólitíska firringu Finna frá nágrannaríkjum og vaxandi þjóðernisrómantík, auk afskipta rússneska keisaraveldisins af finnsku þjóðskipulagi, en Finnland var sjálfsstjórnarhérað innan þess frá 1809 fram til 1917. Hér verður sagt nánar frá menningarlífinu, þjóðernishreyfingunni og sjálfstæðisyfirlýsingunni.
Lesa áfram »„Látum oss vera Finna“ - þróun finnskrar þjóðmenningar innan rússnesks stórfurstadæmis. Fyrri hluti
18. og 19. aldirnar voru umrótatími í evrópskri sögu. Samfara upplýsingu, og síðar rómantík, höfðu menningarlegar áherslur fjarlægst trúarlífið; menning átti ekki lengur að vera einokunarvara klerka og yfirstéttar heldur færast nær fólkinu. Upplýsingin krafðist réttar leikmanna til einstaklingsveru og vitsmunalífs, rómantíkin réttar þeirra til tilfinninga. Ein af lykilhugmyndum rómantíkurstefnunnar, í lok 18. aldar og á þeirri 19., var svo þjóðernisrómantíkin. Helstu suðupottar þessa ferlis voru staðsettir í vestur- og miðevrópu, en áhrifin náðu að sjálfsögðu norðar á bóginn.
Lesa áfram »Bókasafnsfræðingar í hreiðri sagnfræðinga? Um skjalastjórnun og skjalavörslu.
Opið bréf til Hrafns Sveinbjarnarsonar um „Syndaflóðið … eftir vorn dag", erindi flutt í Þjóðminjasafni Íslands þann 15. janúar 2008 og greinina „Óinnvígður brýst í gegnum þoku upplýsingafræðings" sem birtist þann 24. janúar s.l. á www. hugsandi.is.
Lesa áfram »Óinnvígður brýst í gegnum þoku upplýsingafræðings
Saga er fræðilegt viðfangsefni sagnfræðinga. Með hugmyndum um 90-95 % eyðingu skjalasafna hvort sem þau eru opinbers eða annars eðlis og barnalegum hugmyndum um hvað eru söguleg skjöl og hvað ekki, er skitið í hreiður sagnfræðinga og kássast rækilega upp á þeirra jússur. E.t.v. geta upplýsingafræðingar ekki búist við því að slíku fúski sé tekið af tómlæti af hálfu sagnfræðinga þótt þeir séu óinnvígðir í hin háu upplýsingafræði.
Lesa áfram »Um skoplegar firrur, hjávísindi og vanþekkingu héraðsskjalavarðar
Ég fór ekki á fyrirlestur Hrafns Sveinbjarnarsonar hjá Sagnfræðingafélaginu um skjalavörslu „Syndaflóðið kemur" þann 15. janúar síðastliðinn en þegar ég heyrði af óánægju meðal bókasafns- og upplýsingafræðinga ákvað ég að lesa yfir hið skrifaða eintak fyrirlestursins sem aðgengilegt er á heimasíðu Sagnfræðingafélagsins.
Lesa áfram »Það er algjör vitleysa að reykja. Túlkun krítarpípa frá Skálholti.
Skilgreining mismunandi samhengja og/eða skala viðheldur þeirri hugmynd að það sé greinarmunur á hinu sértæka og hinu almenna, á efnahags- og félagslegu samhengi, táknfræðilegu samhengi og hinu hversdagslega samhengi. Slíkur munur gerir túlkun flókna þar sem fræðimaðurinn þarf að ferðast á milli mismunandi samhengja og skala og brúa bil þar á milli. Hann/hún þarf að mynda þræði, þá bönd og loks reipi. Í tilraun til að greiða götu fræðimannsins hafa verið grafnar hugmyndafræðilegar gjár sem ef betur er að gáð má jafnvel ganga fram hjá með öllu án hjálpar-reipis.
Lesa áfram »Aðdáendamenning og hinn góði smekkur
Menningarfræðingurinn Henry Jenkins er jafnan talinn fyrstur akademískra fræðimanna til að mótmæla viðteknum hugmyndum um sjónvarpsáhorfandann sem óvirkan viðtakanda. Kenningar sínar setti hann fyrst fram í bókinni Textual Poachers. : Television Fans and Participatory Culture sem kom út árið 1992. Hér á eftir verður tæpt á aðalatriðum þeirra hugmynda sem Jenkins setur þar fram.
Lesa áfram »Hver er ábyrgð sagnfræðingsins?
Það er að sjálfsögðu munur á því að vilja beita sagnfræði til að draga úr fordómum og því að beita áróðri í þágu tiltekins málsstaðar. Línan þar á milli er hinsvegar afskaplega fín og vandmeðfarin. Eflaust þurfa hugsjónamanneskjur að beita sig miklum aga til að halda sig réttu megin við strikið. Áróður þarf í sjálfu sér ekki að vera af hinu illa eða áróðurskenndur málflutningur sjálfkrafa jafngildur því að farið sé með ósannindi.
Lesa áfram »