Greinar frá mánuðinum April, 2008
Faðir þýðingafræðinnar
Markus Túllíus Cíceró (106-43 f.Kr.) sem við þekkjum sem hinn mikla ræðumann og rithöfund fornaldar er stundum einnig nefndur faðir vestrænnar þýðingarfræði því hann var fyrstur til að fjalla um þýðingarferlið og gefa ráð um hvernig best sé að þýða. Í þó nokkrum ritum sínum um ræðumennsku og stjórnmál, svo sem De Oratore, De finibus bonorum et malorum og De optimo genere oratorum, fjallar hann um þýðingar og beinir spjótum sínum að andstæðingum þýðinga.
Lesa áfram »Í upphafi skyldi endinn skoða
Ég hef starfað sem framhaldsskólakennari í rúm fjögur ár. Þegar ég lít til baka þá finnst mér að móttaka og þjálfun mín hafi verið ómarkviss og tilviljanakennd. Ekki virtist vera til nein stefna á vinnustaðnum varðandi þjálfun nýrra kennara og ekki var gætt að vinnuálagi. Eftir um tvö ár í starfi leit ég til baka og sá að margt hefði mátt betur fara. Út frá þessari reynslu vaknaði áhugi á því að skoða hvernig móttöku og þjálfun nýrra kennara er almennt háttað hjá framhaldsskólum og jafnframt hvort hægt sé að benda á leiðir til úrbóta.
Lesa áfram »Kennsla í fartölvuskóla
Síðastliðið haust tók til starfa í Borgarnesi nýr framhaldsskóli, Menntaskóli Borgarfjarðar. Skólinn er fyrir margra hluta sakir sérstakur og er þar einna helst að nefna að öllum nemendum í fullu námi eru lánaðar fartölvur þann tíma sem þeir stunda nám við skólann og geta svo keypt tölvurnar að námi loknu. Verkefnið er unnið í samstarfi við Apple umboðið á Íslandi og Sparisjóð Mýrarsýslu. Aðrir þættir þar sem Menntaskóli Borgarfjarðar hefur sérstöðu eru t.d. eignarhald, en skólinn er einkaskóli, námsmat, en enginn prófatími er í desember og maí og fjöldi starfsdaga er alls 9 dögum fleiri á ári en í hefðbundnum framhaldsskólum. Þá verður hægt að útskrifast til stúdentsprófs úr skólanum á þremur árum á eðlilegum námshraða.
Lesa áfram »Fjölmenning í fræðunum
Fólksflutningar og fjölmenning hafa verið áberandi umræðuefni á Íslandi á undanförnum árum. Þó þessi umræða sé ný hér á landi er hún gamalgróin í Bandaríkjunum og víða í Evrópu. Umræðan um þessi málefni innan félagsvísinda hefur þróast á undanförnum áratugum, og hafa fræðimenn í gegnum rannsóknir sínar öðlast þekkingu á þessum sviðum sem vel mætti njóta meira vægis í hinni almennu umræðu. Hér á eftir er ætlunin að skoða hvað hugmyndin um aðlögun innflytjenda felur í sér í fjölmenningarlegu samfélagi.
Lesa áfram »Fáeinir óreiðukenndir kaflar um Jóhannes úr Kötlum og brjóstvit alþýðunnar
„Skáldið fór hávaðalaust af stað undir vöggusöng og álftakvaki, lét sem hann svæfi, hræddist heiminn og forðaðist borgir… Skáldið úr Kötlum fór ekki af stað með neinum ærslum… En þá fló honum í brjóst hinn ósýnilegi fugl: hugsjónin, og brá birtu á allt, líf sögu og þjóðfélag, og veröldin skein í nýju ljósi, varð víð og björt…“ Þannig lýsir Kristinn E. Andrésson því þegar kommúnisminn nær tökum á Jóhannesi úr Kötlum. Í skrifum á borð við þau sem vitnað er í hér að ofan birtist Jóhannes úr Kötlum okkur sem hálfgert puntstrá áður en hann frelsast til rauðu hugsjónarinnar. Hann er bara að leika sér við svani úti í sveit, eins og persóna í drengjabók sem á enn eftir að fara í sollinn. Þó er Jóhannes enginn drengur þegar hann kynnist kommúnismanum.
Lesa áfram »Lært við Niðará
Haustið 2007 hóf ég MPhil nám í neðansjávar fornleifafræði (e. Maritime Archaeology) við Norsk teknisk naturvitenskapelig universitet (NTNU) í Þrándheimi. Eftir að hafa klárað BA nám í fornleifafræði við HÍ haustið 2007, var ég staðráðin í því að halda til einhvers hinna Norðurlandanna í meistaranám. Neðansjávar fornleifafræði varð fyrir valinu þar sem ég hef mikinn áhuga á köfun, auk fornleifafræði, og fannst því frábært að geta sameinað þetta tvennt. Neðansjávar fornleifafræðingar hafa stundum verið sagðir hafa svokallaðan Indiana Jones complex, þar sem “venjulegum“ fornleifafræðingum finnst þeir þurfa að gera hlutina mun erfiðari en nauðsyn krefur. Fornleifafræðingurinn Paul Bahn, skrifaði eitt sinn að það að grafa neðansjávar væri eins og að reyna að standa upp í hengirúmi. Vissulega er fornleifafræði neðansjávar flóknari en uppi á yfirborðinu, þar sem mun erfiðara er að halda sama staðli í rannsóknum neðansjávar en á þurru landi. Með betri tækni hefur þetta þó orðið auðveldara og þá sérstaklega í sambandi við djúpsjávar fornleifafræði, þar sem notast er við sérstaka staðsetningatækni tengda GPS.
Lesa áfram »Af dilkadrætti
Í sumar sem leið var ég á rölti um miðbæ Reykjavíkur og álpaðist, eins og maður gerir iðulega, inn í einhverja af bókabúðum bæjarins og, eins og iðulega, fór ég ekki tómhent þaðan út aftur. Einhversstaðar í hilluflæminu varð lítil forvitnileg bók a vegi mínum sem strax vakti athygli mína og hefur síðan verið mér bæði góð afþreying og tilefni til vangaveltna. Þessi litla forvitnilega bók heitir Home-Made: Contemporary Russian Folk Artifacts og er eftir rússneska listamanninn Vladimir Arkhipov. Arkhipov er sjálfmenntaður listamaður sem hefur síðan 1990 einbeitt sér að rússneskri nútímamenningu og þá sérstaklega heimatilbúnum, hversdagslegum nytjahlutum. Í stuttu máli hefur Arkhipov ferðast um Rússland vítt og breitt, inn á heimili rússneskrar alþýðu, vopnaður myndavél og diktafón, í leit að efnivið í listsköpun sína. Í bráðum tvo áratugi hefur hann nú sankað að sér einhverju forvitnilegasta safni gripa sem um getur og auk þess sköpunarsögu hvers og eins þeirra. Í safni hans eru nú yfir 1000 munir af öllum stærðum og gerðum – allt frá heimasmíðuðum baðtappa til traktors.
Lesa áfram »Hvernig selja skal stríð
Douglas Kellner er bandarískur menningarfræðingur sem unnið hefur að rannsóknum á sviði fjölmiðla. Sér í lagi hefur hann beint sjónum sínum að því hvernig fjölmiðlun hefur í síauknum mæli snúist um það að gera atburði að viðburðum. Það er skoðun Kellners að menningarfræðin sé sérstaklega vel til þess fallin að greina lykilatriði í pólítískri og samfélagslegri umræðu og að fræðimenn eigi ekki að forðast það að takast á við slík efni. Ennfremur sé það skylda sérhvers borgara að læra að þekkja þá tækni sem bæði fjölmiðlar og yfirvöld beita til þess að knýja almannaálitið að tilteknum málstöðum.Í bók sinni Media culture: Cultural studies, identity and politics between the modern and the postmodern fjallar hann auk annars um umfjöllun stórra vestrænna fjölmiðla um Persaflóastríðið árið 1991. Lítur hann svo á að Persaflóastríðið hafi verið menningarpólítískur viðburður að jafn miklu leyti og það var hernaðarlegur atburður.Sú nálgunarleið sem Kellner styðst við byggist á því að skoða textann (í þessu tilfelli Persaflóastríðið) frá mörgum sjónarhornum samtímis. Hann beitir í þeim tilgangi tólum þeirrar menningarfræði sem kennd er við „Political Economy“, textafræðilegri greiningu og viðtökufræði fjölmiðlamenningar.
Lesa áfram »Áróðurslíkanið - Hvers neysluvara ert þú?
Árið 1988 gáfu Noam Chomsky og Edward S. Herman út rit sitt Manufacturing Consent: The Political Economy of the Mass Media. Þar settu þeir fyrst fram kenningu sína um áróðurslíkanið (e. the Propaganda model). Samkvæmt kenningum Chomsky og Herman er hlutverk fjölmiðla það að innræta almenningi þau gildi og þá tegund hegðunar sem valdhafar telja æskilega. Í flóknum samfélögum nútímans, þar sem ólíkir hagsmunir takast á, krefst innrætingin markviss og skipulagðs áróðurs. sem. Í einræðisríkjum þar sem fjölmiðlun er í höndum ríkisins er framkvæmd áróðursins bæði einföld og augljós en í samfélögum þar sem fjölmiðlun er sögð frjáls, eða, í höndum einkaaðila, er hún öllu flóknari. Í raun eru frjálsri fjölmiðlun þó þröngar skorður settar hvað varðar efnisval og umfjöllun. Bæði koma þar til ójafnar fjárhagslegar aðstæður fjölmiðla og svo hitt að þó ritskoðun sé ekki formleg er hún engu að síður til staðar.
Lesa áfram »