Greinar frá mánuðinum May, 2008
Í tilefni af 4-0 sigri íslenska kvennalandsliðsins í knattspyrnu á Serbíu og 1-0 tapi íslenska karlalandsliðsins gegn Wales
Eitt af helstu baráttumálum femínista hefur löngum verið skortur á sýnileika kvenna. Á sjónvarpsskjánum, bæði sem viðmælendur og stjórnendur, í pólitík, í fjölmiðlum, í söguritun og svo mætti lengi telja. Fyrir ekki svo löngu fóru spjótin að berast að íþróttahreyfingunni og umfjöllun um íþróttir, enda leiddu kannanir í ljós að kynjahlutfall í birtu efni var í engu samræmi við iðkendafjölda né árangur.
Lesa áfram »Einkamálsrök Wittgensteins
Eitt af höfuðverkum heimspeki 20. aldarinnar er Philosophical Investigations eftir austurríska heimspekinginn Ludwig Wittgenstein.1 Þó heimspekingar séu flestir sammála um mikilvægi þess er lítið samkomulag um eðli þeirra röksemdafærslna sem verkið inniheldur, og má nærri heita að túlkanir á þeim séu jafnmargar og túlkendurnir. Frægasta dæmið um slíka röksemdafærslu eru ef til vill hin svokölluðu einkamálsrök, sem hafa verið skýrð á ýmsa vegu. Þó samkomulag ríki um að með einkamálsrökunum sýni Wittgenstein fram á það að tungumál hljóti að vera opinbert í einhverjum skilningi er lítið samkomulag um það hvernig hann fari að því að komast að þessari niðurstöðu eða hvað hún þýði. Hér verður fjallað stuttlega um þær deilur sem staðið hafa um túlkun einkamálsrakanna og spurt hver geti verið skýringin á því hversu illa heimspekingum hefur gengið að koma sér saman um túlkun á heimspeki Wittgensteins.
Lesa áfram »Sagnfræði framtíðarinnar
Hvað framtíðin ber í skauti sér getur enginn sagt með vissu en hægt er að álykta um það út frá þeirri þróun sem hefur átt sér stað fram til dagsins í dag. Ef við reynum að álykta út frá því sem við vitum um sagnfræðirannsóknir í dag þá eru nokkrir hlutir sem við gætum mögulega gert ráð fyrir að muni gerast í sagnfræði framtíðarinnar.
Lesa áfram »(Forn)leifar – (forn)leifauppgröftur?
Hvert mannsbarn hér á landi kannast við eldgosið í Heimaey í Vestmannaeyjum 1973. Það er ekkert skrýtið enda telst gosið til stærstu náttúruhamfara Íslandssögunnar. Gosið hófst aðfaranótt hins 23. janúar 1973 og stóð yfir í rúmlega fimm mánuði eða til 3. júlí sama ár. Sumarið 2005, þegar rúm 30 ár voru liðin frá gosinu, hófst dálítið ótrúlegt en áhugavert verkefni í Eyjum – nefnilega uppgröftur þess bæjarhluta sem varð undir hrauni og vikri 1973. Verkefnið hefur hið skemmtilega vinnuheiti „Pompei Norðursins“, með augljósri og eðlilegri skírskotun í Pompeii, hina sögufrægu ítölsku borg sem grófst undir ösku í gosi í Vesúvíusi árið 79 e. Kr.
Lesa áfram »Ísland, Bezt í heimi
Sjónmenningarleg fræði eru uppfull af mótsagnarkenndum greiningaraðferðum og mótast m.a. af fræðilegri orðræðu. Fræðin hafna algjörlega því viðhorfi að myndefni sé ekki jafnmikilvægt orðinu í vestrænu samfélagi. Lestur á myndum getur verið ólíkur innan menningarsamfélaga og jafnvel á milli einstaklinga. Hinsvegar er myndmál kannski oft alþjóðlegra heldur en hið ritaða orð. Því er mikilvægt að horfa á menningarlegt samhengi við lestur auglýsinga og er það nokkuð ljóst að auglýsingar Thule, eru miðaðar við íslenskt samfélag, íslenskan húmor. Kaldhæðinn húmorinn gæti komið útlendingum spánskt fyrir sjónir og jafnvel verið móðgandi.
Lesa áfram »Hugmyndin um mig, þig og alla hina
Í hinu svokallaða fjölmenningarsamfélagi er „mismunurinn“ kóngur í ríki sínu. Þó mætti segja að þetta fyrirbæri hafi fyrst á 7. áratug 20. aldar fengið ákveðna stöðuhækkun og öðlast gildi, m.a. sem grundvöllur að þeirri sjálfsmyndarpólitík sem hefur tröllriðið Vesturlöndum á síðustu áratugum. Minnihlutahópar gera kröfu til jafnréttis á við aðra samfélagsþegna og vilja fá að vera öðruvísi, þ.e. lausir undan kröfum meirihlutasamfélagsins um að samlagast því svo það geti látið sem menningarmunur sé ekki til. Menningarfræðin (cultural studies) hefur gengið til liðs við þennan málstað og þaðan sækja pólitískar hreyfingar gjarnan rökstuðning sinn. Þar er sjálfsmynd (identity) eðlilega lykilhugtak og rannsóknir á því fyrirbæri hafa margfaldast á síðustu áratugum. Sjálfsmyndarrannsóknir eru því ekki einfaldlega tískufyrirbrigði heldur gegna þær mikilvægu hlutverki sem vopn í sjálfsmyndarpólitík.
Lesa áfram »„Konur í rauðum sokkum! Komið í 1. maí gönguna“
Nú er verkalýðsdagurinn 1. maí nýliðinn og vinnandi fólk hélt daginn hátíðlegan með kröfugöngum og útifundum um land allt. Í göngunni í Reykjavík mátti víða sjá bleika fána og var það hópur á vegum Femínistafélags Íslands sem þar vakti athygli á kjarabaráttu kvenna. Femínistafélagið hefur frá upphafi látið til sín taka á baráttudegi verkalýðsins en hvernig skyldi standa á því?
Lesa áfram »Jórtrað á hugsunum
Að jórtra er hugtak sem á ekki einungis við um meltingu jórturdýra heldur getur líka átt við ákveðið hugarástand. Dýrin jórtra á fæðunni, velta henni aftur upp í munninn til að tyggja betur og melta fæðuna þannig. Sama tuggan kemur upp aftur og aftur þar til búið er að mala hana nægilega. Þetta hugtak lýsir ágætlega því hugarástandi þegar fólk veltir vandamálum sínum fyrir sér í sífellu. Vandamálum er velt upp og þau könnuð í þaula í þeim meinta tilgangi að finna lausn á þeim. Jórtrun hjálpar jórturdýrum við að melta fæðuna en hjálpar að sama skapi ekki fólki til að fá úrlausn sinna mála. Það má líka segja að þegar fólk jórtrar er það eins og hamstur í hlaupagrind, fer alltaf í hringi og kemst ekkert áfram.
Lesa áfram »