Greinar frá mánuðinum November, 2008
Tóm til að draga andann. Andrými í manngerðu umhverfi.
Andrýmin í borgarlandslagi Reykjavíkur eru nokkuð mörg, allt frá því að vera litlir blettir sem urðu afgangs við byggingu hverfanna (s.s. ónýtt byggingarland), til þess að vera vel skipulögð leiksvæði fyrir börn eða skrúðgarðar. Þessi svæði eru skilgreind í Aðalskipulagi Reykjavíkur 1984-2004 og eru þar merkt inn á sérstakt kort sem græn svæði og opin svæði. Í núgildandi Aðalskipulagi Reykjavíkur 2001-2024 eru þessi svæði ekki sýnd eða skilgreind sérstaklega og er það miður. Þar er landi borgarinnar skipt niður í stóra og víðtæka flokka s.s. íbúðarsvæði og opin svæði. Opnu svæðin eru augljós í borgarlandslaginu þar sem þau eru mjög víðáttumikil, hér er t.d. átt við Laugardalinn, Elliðaárdalinn og Öskjuhlíðina. Minni svæðin s.s. leikvellir og litlir almenningsgarðar eru ekki skilgreind, hér er átt við t.d. Hallargarðinn við Fríkirkjuveg og Grundargarð við Grundargerði.
Lesa áfram »Blóði drifin byggingarlist: hlutverk arkitektúrs í átökum. 3 hluti af 3. Mótun þjóðar
Í fyrsta hluta þessarar greinar voru kynntar til sögunnar aldalangar deilur hindúa og múslima á Indlandi. Rætt var um upphaf veldis Babúrs keisara, byggingu mosku hans í Ayodhya og byggingarlist mógúlanna. Þá var upphafi deilnanna um moskuna gerð skil og þær raktar fram á 19. öldina. Í öðrum hluta var fylgst með baráttunni um moskuna fram undir lok 20. aldarinnar, en því næst reynt að grafast fyrir um ástæður þess haturs sem ríkir milli hindúa og múslima í nútímanum. Í því samhengi var löng saga innbyrðis helgispjalla á milli trúarhópanna skoðuð. Þá var einnig litið á þátt breska heimsveldisins sem geranda og sagnaritara og sjónum sérstaklega beint að hlutverki Sjíva-hofsins í Somanatha í Gujarat-héraði í því ferli. Í þessum þriðja og síðasta hluta verður litið á sjálfstæðisbaráttu þjóðernissinnaðra hindúa á fyrri hluta 20. aldar.
Lesa áfram »Blóði drifin byggingarlist: hlutverk arkitektúrs í átökum. 2. hluti af 3 - Endalok mosku Babúrs og saga helgispjalla á Indlandi
Síðustu áratugir 19. aldarinnar einkenndust af ótal málaferlum þar sem bæði múslimar og hindúar voru málshefjendur. Hér beittu hindúar öllum brögðum til að ná moskunni á sitt vald, á meðan múslimar reyndu að verjast fjandsamlegri yfirtöku eftir fremsta megni. Þrátt fyrir að bresk yfirvöld hafi oft langað til að taka afstöðu með málstað Hindúa, ríkti algjör kyrrstaða í langan tíma, eða allt þar til að hvolfþök moskunnar voru skemmd í óeirðum árið 1934. Í kjölfar sjálfstæðis Indlands og skiptingu þess árið 1947 óttuðust milljónir múslima um öryggi sitt og flúðu til Pakistan. Í sífellt spennuþrungnara andrúmslofti desembermánaðar árið 1949 gerðist það svo að nokkrir hindúar brutust inn í mosku Babúrs og komu þar fyrir líkneskjum af hindúaguðum. Samkvæmt indverskum lögum var gjörningurinn ólöglegur. Þegar hann barst forsætisráðherranum Jawaharlal Nehru til eyrna brást hann ókvæða við og fyrirskipaði að líkneskin skyldu fjarlægð þegar í stað. Málinu lauk hins vegar heldur óvænt með þeim dómsúrskurði að nú væri múslimum bannað að koma á svæðið svo gera mætti hindúum kleift að biðjast fyrir innandyra!
Lesa áfram »Blóði drifin byggingarlist: hlutverk arkitektúrs í átökum. 1. hluti af 3 - Moska Babúrs keisara
Í fyrsta hluta greinarinnar verður sérstaklega staldrað við eina byggingu, mosku Babúrs keisara (Babri Masjid á arabísku) í bænum Ayodhya á Norður-Indlandi. Hér verður fjallað um forsögu, tilurð og arkitektúr byggingarinnar, ásamt því sem saga hennar verður rakin fram á 19. öldina. Í síðari hlutum verður nánar kafað í hinar löngu deilur um eignarhald á byggingarlóðinni, ásamt því sem örlögum moskunnar verða gerð skil, en hún var að lokum eyðilögð þann 6. desember 1992.
Í greininni verður því haldið fram að trúarlegur arkitektúr hafi orðið að táknmynd fyrir deilur hindúa og múslíma í nútímanum, eins og glögglega sést á eyðileggingu moskunnar. Hér verður þó ekki aðeins staldrað við nútímann. Skrefið verður tekið til fulls og því haldið fram að þetta hlutverk arkitektúrsins megi rekja aftur um að minnsta kosti þúsund ár, eða allt til upphafs þess tíma er múslimar urðu ríkjandi afl á Indlandi.
Lesa áfram »Æskuminningar úr gettóinu: Hugleiðingar um innflytjendamál
Hvenær verða innflytjendur að vandamáli? Er það þegar þeir væflast um með höfuðklúta og tala bjagaða íslensku eða þegar börnin þeirra fæðast með yfirvaraskegg angandi af hvítlauk? Hvort er betra að safna þessum furðufuglum saman í gettó eða á að senda þá sem fyrst í hvíttun, brunkusprautun, aflitun og Idol-keppnina til að láta þá aðlagast samfélaginu sem best? Hér má lesa æskuminningar innflytjanda og hugleiðingar hennar um upprennandi hryðjuverkamennina sem hún ólst upp með.
Lesa áfram »Upplýsing og afneitun: Undir oki siðmenningar. Seinni hluti – hamingja, sektarkennd og frelsun
Tilgangur lífsins er, samkvæmt Freud, að vera hamingjusamur sem þýðir bæði að leitast eftir sælu og forðast sársauka og óþægindi. Þessu náum við hins vegar aldrei því langvarandi hamingja er ómöguleg - sæla og hamingja mótast og eru skilgreindar af andstæðu sinni. Þjáningin leitar á okkur úr þremur áttum, frá okkur sjálfum og líkama okkar, frá veröldinni í kringum okkur og að lokum frá mannlegum samskiptum. Allar leiðir sem okkur eru færar til að forðast þessar byrðar lífsins falla undir hatt siðmenningarinnar, sem er eins konar vörn gegn sársaukanum og þjáningunum sem mynda líf okkar. Á hinn bóginn er siðmenningin það sem helst ýtir undir óhamingju okkar og áðurnefndar leiðir eru einungis flóttaleiðir sem gera lífið bærilegt en úthýsa ekki þjáningunni.
Lesa áfram »