Greinar frá mánuðinum December, 2008

17.-30. nóvember sl. var Ísland á allra vörum í Caen og nágrenni. Margir helstu rithöfunda íslensku þjóðarinnar lögðu leið sína til borgarinnar og tóku þátt í pallborðsumræðum og viðtölum auk þess sem þeir hittu grunn- og framhaldsskólanemendur út um borg og bæi í syðri hluta héraðsins. Meðal þeirra voru Sjón, Steinunn Sigurðardóttir, Guðrún Eva Mínervudóttir, Kristín Marja Baldursdóttir, Árni Þórarinsson, Arnaldur Indriðason, Sigurður Pálsson og Jón Hallur Stefánsson. Efnt var til kvikmyndaveislu þar sem Frökkum var boðið að grandskoða og ræða kvikmyndir Friðriks Þórs Friðrikssonar, Sólveigar Anspach, Dags Kára, Baltasars Kormáks og Stúdíó Caoz. Tónlist lék einnig stórt hlutverk og ber þar helst að nefna tónleika Hamrahlíðarkórsins, Mr. Silla & Mongoose, Ghostdigital og Biogen auk kvikmyndatónleika Barða Jóhannssonar við sænsku kvikmyndina Häxan. Íslenski dansflokkurinn var einnig í öndvegi og hélt Frakklandsfrumsýningar á fimm dansverkum. Norrænudeild háskólans í Caen skipulagði málþingið L’Islande dans l’imaginaire um ímyndað Ísland með þátttöku 12 fræðimanna frá Frakklandi, Bretlandi, Bandaríkjunum og auðvitað Íslandi. Þá eru ótaldir margs konar listviðburðir, pallborðsumræður og sýningar. Það þarf því enginn að velkjast í vafa um að hátíðin er gríðarstór og gegnir þar af leiðandi mikilvægu hlutverki í að miðla og móta ákveðna ímynd af Íslandi. En hver skyldi sú ímynd vera þetta árið, svo stuttu eftir skipbrot íslenska efnahagskerfisins sem hefur svert orðspor Íslands í mörgum heimsins löndum?

Í fyrri hluta þessarar greinar var fjallað um þáttöku kvenna og þær hindranir sem fyrstu íþróttakonur síðustu aldar þurftu að ganga í gegnum til að öðlast viðurkenningu á jafnréttisgrundvelli. Sagan var rakin í gegnum Ólypíuleikanna, sem eru ágætis vottur um gildi og viðmið í íþróttum hverju sinni.Framan af voru æxlunarfæri kvenna þungamiðja þess málsstaðar að konum væri ekki óhætt að stunda íþróttir af kappi, en samkvæmt læknisrannsóknum frá fyrrihluta aldarinnar áttu íþróttakonur það á sífelldri hættu að leg þeirra hreinlega hristist í sundur. Eftir að útséð var um að leg kvenna tættist ekki upp við líkamlega áreynslu fór íþróttaiðkun og keppni kvenna vaxandi ár frá ári. Þessari staðreynd hafa íhaldsamir íþóttasagnfræðingar verið duglegir að veifa framan í femínista sem að þeirra mati snúa út úr staðreyndum málsins. Þáttakendafjöldi er þó aðeins ein hliðmálsins og allt fram til síðustu aldamóta þurftu íþróttakonur að glíma við fjandsamleg viðhorf gagnvart kynferði þeirra á íþróttaleikvanginum.

Íþróttasögu tuttugustu aldar má í stórum dráttum hnýta saman við sögu nútíma Ólympíuleika sem fyrst voru haldnir 1896. Síðan þá hafa þeir verið haldnir á fjögurra ára fresti , nema styrjaldarárin 1916, 1940 og 1944. Ólympíuleikarnir urðu fljótlega stærsta íþróttamót veraldar og er í dag stæsti skipulagði viðburður á heimsvísu. Ólympíuleikarnir hafa verið tækifæri til að styrkja innri stoðir íþróttahreyfigarinnar á alþjóðlegum grundvelli, samræma reglur og halda úti alþjóðlegri metaskrá. Á Ólympíuleikum hafa líka verið sett félagsleg gildi og viðmið sem íþróttastarf útum allan heim tekur mið af. Þó að sögu Ólympíuleikanna sé ætlað að vera saga glæsilegra sigra, heimsmeta og dramatíkur á vellinum má hinsvegar ekki gleyma að hún er einnig saga togstreitu, hagsmunaárekstra og viðhorfs gagnvart íþróttum.