Greinar frá mánuðinum February, 2009
Olíukanna frá munkaklaustrinu á Skriðu í Fljótsdal
Fornleifarannsókn undir stjórn Dr. Steinunnar Kristjánsdóttur hefur staðið yfir á munkaklaustrinu á Skriðuklaustri í Fljótsdal frá 2002. Á hverju ári hafa fundist hundruð gripa allt frá brenndum dýrabeinum til gullhringa. Nokkrar sérstakar rannsóknir hafa verið gerðar á ákveðnum gripaflokkum sem fundist hafa í uppgreftrinum svo sem gripum tengdum bókagerð, leirkerjum, nöglum og líkkistum til að reyna að varpa frekara ljósi á starfsemi og daglegt líf í klaustrinu. Í þessari grein verður tekinn fyrir einn einstakur gripur, brot úr lítilli leirkönnu sem fannst sumarið 2003, og fjallað um gerð hennar, uppruna og æviferil.
Lesa áfram »San Francisco – þróun borgar
San Francisco á sér ekki langa sögu en merkilega engu að síður. Þróunin frá litla mexíkóska verslunarbænum Yerba Buena, sem byggðist upp í kringum trúboðamiðstöð og varnarvirki Spánverja á síðari hluta 18. aldar, að alþjóðlegu stórborginni San Francisco felur í sér breytilegt og markvissa skipulagssögu innan sístækkandi borgarmarka.
San Francisco er staðsett við samnefndan flóa í norðurhluta Kaliforníu á vesturströnd Bandaríkjanna; á odda San Francisco skagans. Fyrsti vísirinn að San Francisco-borg myndaðist þegar rúmlega tvö hundruð Spánverjar undir forystu herforingjans Juan Bautista de Anza námu skagann frá sjó árið 1776 og settu þar á fót trúboðamiðstöð. Kirkja trúboðamiðstöðvarinnar er elsta upprunalega bygging borgarinnar og kennileiti númer eitt. Landnemarnir spænsku settu einnig upp hervarðstöð og virki sér til verndar og eru þær menningarminjar, ásamt trúboðamiðstöðinni, elstu tengingar San Francisco við fortíð sína og uppruna.
Lesa áfram »Hversu hnattvætt er Ísland? Seinni hluti - hnattvæðing Íslands
Í fyrri hluta þessarar greinar var fjallað um hnattvæðingu heimsins, skilgreiningar, meginþætti, mælingar og kenningar þær er tengjast hugtakinu. Hér að aftan verður rætt um áhrif hnattvæðingarinnar á Íslandi og hversu hnattvætt landið teljist í raun. Í því augnamiði verður tekið á þáttum eins og efnahagslegum, persónulegum og tæknilegum samskiptum ásamt því sem fjallað verður um pólitíska þátttöku í alþjóðasamfélaginu.
Lesa áfram »Hversu hnattvætt er Ísland? Fyrri hluti - hnattvæðing heimsins
„Við erum öll á sama báti, en það er enginn við stýrið!“ Þannig hljómar inntak greinarinnar The Great Iceland Meltdown eftir rithöfundinn og blaðamanninn Thomas L. Friedman. Greinin birtist í blaðinu New York Times haustið 2008 og fjallar um það efnahagslega hrun sem Íslendingar stóðu þá frammi fyrir. Í viðleitni sinni til að grafast fyrir um orsakir og afleiðingar hrunsins setur Friedman landið í hnattrænt samhengi og tekst býsna vel að rekja þræðina um alla jarðarkúluna. Hann lýsir íslenskum bönkum sem hafi þanist út undanfarin ár með því að taka fé að láni á hagstæðum kjörum í einum heimshluta og endurlánað það með gríðarlegum hagnaði í öðrum. Á sama tíma hafi verðbréfamiðlarar í Suðu- Kaliforníu otað að efnalitlu fólki. Húsnæðislánum sem það átti aldrei möguleika á að standa í skilum með. Vanskilalánum hafi svo verið vöndlað saman í glansumbúðir og þau afhent auðtrúa kaupendum, hvar sem þá var að finna í heiminum.
Lesa áfram »Nokkur orð í belg um íslenska kumlhesta
Kumlhestar eru algengasta haugfé íslenskra kumla en kuml, það er grafir heiðinna forfeðra okkar, eru einn stærsti minjaflokkurinn frá landnámsöld og líklega sá minjaflokkur sem mest hefur verið rannsakaður og fjallað um. Á Íslandi eru í dag u.þ.b. 325 þekkt kuml sem dreifast á rúmlega 160 fundarstaði víðsvegar um landið. Í um 115 þessara kumla hafa fundist ummerki um hest/hesta, sem er hærra hlutfall en þekkist annarsstaðar í Víkingaheiminum. Þrátt fyrir þetta eru íslensku kumlhestarnir lítt rannsakað fyrirbæri. Hér á eftir verður farið nokkrum orðum um þetta megineinkenni íslensks greftrunarsiðar á Víkingaöld.
Lesa áfram »Hagfræði dauðans – og þó?
Á undanförum misserum hafa hin ráðandi nýklassísku hagstjórnarkerfi Vesturlanda legið undir ámæli, ekki síst í tengslum við nýtingu náttúruauðlinda. Rekja mætti sögu hagfræðikenninga um auðlindir allt aftur til skrifa Malthusar árið 1798 um yfirvofandi efnahagslega stöðnun samfara veldisvaxandi fjölgun mannkyns. Hinar ríkjandi hagfræðikenningar litu dagsins ljós upp úr 1870. Ekki þótti lengur ástæða til að koma böndum á hagvöxt; hann varð í raun forsenda velmegunar. Í hlutfalli við rýrnun auðlinda og mengunarslys á síðari hluta tuttugustu aldar komu fram nýir angar af hagfræði, og ber helst að nefna sérhæfða auðlindahagfræði og visthagfræði. Hér á eftir verður gerð tilraun til að máta hefðbundna hagfræði saman við visthagfræði
Lesa áfram »