Greinar frá mánuðinum September, 2009
Pólitísk áhrif pyntinga
Ein afleiðing pyntinga að hálfu lýðræðisríkja er sú, að þau ríki sem eru að stíga sín fyrstu skref á lýðræðisbrautinni, nýta sér einnig þessar aðferðir. Gott dæmi um slíkt er Egyptaland um miðja síðustu öld. Nasser, forseti hins nýstofnaða lýðveldis, var ákveðinn í því að landið skildi nútímavæðast hratt, veraldleg skipan stjórnmála var sett í forgang, um leið og dregið var úr áhrifum íslam.
Lesa áfram »Sori (SCUM) - brot
Hér birtist kafli úr íslenskri þýðingu á SCUM manifesto róttæka femínistans Valerie Solanas sem fjallað var um í síðustu grein. Við grípum niður í ávarpið þegar Solanas er í þann mund að ljúka við sálgreiningu sína á karlmönnum og tekur til við að telja upp samfélagsmein feðraveldisins.
Lesa áfram »Valerie Solanas og Sori (SCUM)
Í tilefni af íslenskri þýðingu Dr.Usla á SCUM manifesto, ávarpi róttæka femínistans Valerie Solanas ætlar Hugsandi að birta örlitla kynningu á höfundinum, sem og brot út bókinni.
Lesa áfram »illur
Mánudaginn 19. mars 2001 hitti ég Illuga til að ræða við hann um þessa grein. Það fyrsta sem hann sagði: „Þarna varstu sniðugur, því þú hefðir ekki getað valið listamann sem hefur gert minna en ég, því verður þetta ansi stutt grein hjá þér.“ Vissulega er þetta rétt hjá honum, þó ekki að því leyti að ég valdi að skrifa um hann vegna þess hve hann hefur gert lítið, heldur að ferill hans sem listamaður er ekki mjög langur, en aftur á móti hefur hann lagt sitt framlag til íslenskrar myndlistasögu. Þegar ég vitna beint í Illuga þá er það byggt á viðtali mínu við hann, áðurnefndan mánudag.
Lesa áfram »Heilsumannfræði: Saga, hugtök og kenningar
Heilsumannfræði er skilgreind sem fræðigrein sem rannsakar félagslegar og menningarlegar hliðar heilbrigðis, sjúkdóma og lyfja. Hún afmarkaðist sem fræðigrein upp úr 1950. Þá fyrst töldu mannfræðingar svokölluð frumstæð lyf og nútímalyf samanburðarhæf í rannsóknum. Áður var því haldið fram að hið fyrra væri af trúarlegum toga en hið síðarnefnda byggt á vísindum.
Lesa áfram »Hið raunverulega val hinnar barmstóru konu? II. hluti
Í bók sinni The Beauty Myth: How Images of Beauty are Used Against Women fjallar Naomi Wolf um kenningu sína um fegurðarmýtuna svokölluðu. Að hennar mati er samfélagslegur þrýstingur á konur um að uppfylla fegurðarskilyrði samfélagsins öflugasta og útbreiddasta félagslega taumhald sem konur verða fyrir í nútímanum. Wolf bendir á að í nútímasamfélagi er konan ekki dæmd gild manneskja nema að hún aðlagi sig að hinu ráðandi fegurðargildi samfélagsins, sem á fátt sameiginlegt með raunverulegum líkama kvenna. Að mati Wolf kemur slík ofuráhersla á fegurð kvenna fram í kjölfar þess að konur hafa á síðustu hundrað árum brotið af sér flestar aðrar hömlur samfélagsins. Að mati Wolf er svar samfélagsins að kúga konur með því að láta þær keppa við óeðlilega og oft óheilbrigða fegurðarstaðla, hina svokölluðu fegurðarmýtu, eða með orðum Wolf: „Mjúkar, ávalar mjaðmir, læri og magar var álitið eftirsóknarvert og lostafullt þangað til að konur fengu kosningarétt.“
Lesa áfram »Hið raunverulega val hinnar barmstóru konu? I. hluti
Umræða um hið raunverulega val konunnar sem kýs að stækka á sér brjóstin er áberandi í skrifum um hið félagslega og menningarlega samhengi brjóstastækkana. Sú umræða sveiflast oftar en ekki á milli tveggja póla alltumlykjandi formgerðar (e. structure) og atbeinis (e. agency). Með formgerð er hér í stuttu máli átt við vald og áhrif samfélagslegs strúktúrs á einstaklinginn. Sem formgerðarsjónarmið mætti þá t.d nefna það að telja konur óvirk fórnalömb samfélagslegra aðstæðna. Með atbeini er hér átt við hæfni einstaklings til þess að stjórna sínu eigin lífi. Sem dæmi um hið gagnstæða sjónarmið um atbeini væri t.d að telja val konu um að gangast undir hnífinn frjálst og óháð samfélagsöflum. Hinir ýmsu fræðingar hafa svo blandað sinn eigin formgerðar/atbeinis kokteil í leit að skýringum á sílikonfyrirbærinu þar sem reynt er að staðsetja hina brjóstgóðu konu einhversstaðar fyrir miðju í þessu flókna neti.
Lesa áfram »Lúpínan vaxandi vandamál á Íslandi
Lúpínan var fyrst flutt til Íslands árið 1946 af Hákoni Bjarnasyni skógræktarstjóra. Alaskalúpína (Lupinus nootkatensis) vex villt í Alaska þar sem hún er víða algeng á áreyrum. Hákon flutti hana upphaflega til landsins í landgræðslutilgangi enda var uppblástur og jarðvegseyðing á þessum árum í algleymingi. Sem betur fer hefur gróður náð sér á strik á síðustu árum eftir að sauðfé fækkaði mikið síðustu tvo áratugi. Þannig að víða eru rofabörð að falla saman og örfoka melar að gróa upp með innlendum gróðri en ber þá vanalega mest á holtasóley, krækiberjalyngi og beitilyngi. Lúpínan er sennileg sú jurt innflutt sem helst getur talist vera ágeng á íslenskt gróðurríki (eða invasive alien species1). Erlendis eru ágengar innfluttar tegundir vel þekkt vandamál, t.d. er talið að slíkar tegundir spilli árlega um 6500 km2 í Bandaríkjum Norður-Ameríku.
Lesa áfram »„Tunglaldarkynslóðin“ - fréttir af tungllendingunni í íslenskum dagblöðum í júlí 1969
Þegar Neil Armstrong steig fyrstu skref mannsins á tunglinu í júlí 1969 fylgdust fjölmiðlar um allan heim með leiðangri hans og félaga í Appolló 11. Íslensk dagblöð fjölluðu ítarlega um tungllendinguna og oft létu menn stór orð falla í tilefni þessara tímamóta sem mörkuðust líklega frekar af hátíðleikablæ heldur en af fullri alvöru. Á þann hátt var fjallað um ferðina í Lesbók Morgunblaðsins þann 16. júlí, sem var brottfarardagur geimfaranna frá jörðu. Þar voru vonir bundnar við að mannkynið gæti í sameiningu bætt lífskjörin hér á jörðu fyrst hægt væri að senda mann til tunglsins.
Lesa áfram »