Greinar frá mánuðinum March, 2010
Þjóðir, þjóðminjar og afmörkun sjálfsmynda
Nú þegar Íslendingar og Grikkir eiga það sameiginlegt að há erfiða baráttu vegna efnahagskreppunnar er kannski við hæfi að rifja upp aðra baráttu sem þjóðirnar hafa átt sameiginlega og snerist að mörgu leyti um það sem nú á dögum ber einnig iðulega á góma í kreppuþrunginni umræðunni, nefnilega sjálfsmyndir þjóða og sjálfstæði þeirra í alþjóðlegu samfélagi þjóða. Sú barátta snerist um menningarminjar sem bæði Íslendingar og Grikkir töldu vera sína réttmætu eign þrátt fyrir að þær væru í höndum erlendra þjóða og hefðu verið í lengri tíma. Þetta voru því þjóðminjar í augum þeirra þjóða sem gerðu tilkall til minjanna. Það sem hér um ræðir eru annars vegar handritin sem voru í Danmörku þar til árið 1971 að þau komu til Íslands og hins vegar hinar grísku Elgin-töflur sem enn eru á safni í Bretlandi.
Lesa áfram »Alltaf á mörkunum - hugmyndasaga í Gautaborg
Hugmyndafræði hefur í gegnum hugmyndasöguna verið stillt upp sem andstæða þekkingar og sannleika. Hugmyndafræði gefur skakka mynd af raunveruleikanum, slær ryki í augu fólksins, hún er falsvitund og órar sem tengjast hagsmunum og ekki hlutleysi. Og það sem meira er, hugmyndafræði er tengd pólitík og pólitík er eitthvað sem á að halda fjarri vísindunum. Eða, með öðrum orðum: vísindin eiga að vera laus við og óháð pólitík. Vísindin fjalla um þekkingu en pólitík hverfist um skoðanir.
Lesa áfram »Íslam á Íslandi: Hvað er moska?
Orðið moska er dregið af arabíska orðinu masjid og þýðir í bókstaflegri merkingu „staður til að kasta sér á grúfu í tilbeiðslu og auðmýkt gagnvart Guði“. Orðið kemur víða fyrir í Kóraninum. Í fyrstu var ekki um að ræða ákveðin form bygginga, heldur einungis staði fyrir trúaða að koma saman á, biðja og ráða ýmsum málum. Staðirnir gátu verið hvar sem er, jafnvel á heimilum fólks, eins og heimili Múhameðs spámanns sjálfs, síðar Moskan í Medínu, vitnar um. Oft voru þeir í útjaðri borga, undir berum himni og þá eingöngu afmarkaðir med táknrænum steinhleðslum. Slíkir staðir kallast musallas eða „bænastaðir“. Hinar eiginlegu moskur, sem sjálfstæðar byggingar hlaðnar sínu eigin byggingarlistalega myndmáli, þróuðust svo smátt og smátt á 1. öld íslam í takt við útþenslu trúarbragðanna til nýrra svæða. Útþenslan kallaði á nýja bænastaði og sköpun ákveðinnar sjálfsmyndar í formi táknmynda fyrir trúarbrögðin. Moskan fór því að taka á sig ákveðin form.
Lesa áfram »Róstur fyrir áhugamenn um breytta tíma
Nýr prentmiðill hefur litið dagsins ljós, eins og nafn hans gefur til kynna á hann ekki að fjalla um nýjustu strauma í tísku eða innanhúsarkitektúr, nei! Róstur á að vera steinninn sem gárar heiðblátt vatnið í íslenskri fjölmiðlun. Blaðið minnir um margt í broti og útliti á erlend blöð af sósíalískum og anarkískum ættum. Myndir eru með minnsta móti og er greinilega ætlað að taka sem minnsta athygli frá textanum sem flæðir um síðurnar, Já innihaldið er það sem skiptir máli.
Lesa áfram »Vangaveltur um lýðræði og þjóðaratkvæðagreiðslur
Nýafstaðin fyrsta þjóðaratkvæðagreiðsla íslenska lýðveldisins vakti mig til umhugsunar um lýðræði og þjóðaratkvæðagreiðslur. Eru fulltrúar okkar á þingi ekki hæfir til þess að sinna störfum sínum eða erum við ekki hæf til að velja okkur fulltrúa? Með hvaða hugarfari sinnir þú starfi þínu sem borgari í lýðræðissamfélagi?
Lesa áfram »Hugvit – Hugsanleg verðmætasta auðlind landsins.
Lengi vel hef ég haft það á tilfinningunni að íslensk stjórnvöld hafi ekki minnstu hugmynd um hve verðmætt hugvit er. Áherslan virðist oftar en ekki lögð á fiskiðnað og ál. En hvert skyldi kílóverðið vera á hugviti samanborið við t.d. fisk eða ál?
Tekið skal fram að þetta eru einungis vangaveltur og lítt vísindaleg athugun, en hugsanlega getur þessi spurning vakið einhvern til umhugsunar og þess vegna finnst mér einhver þurfa að spyrja hennar.
Ný menntun
Hvað viljum við að framhaldsskólanemendur læri? Eru einhver atriði sem við getum ekki hugsað okkur að fólk með stúdentspróf geti verið án? Ef svo er snúast þessi atriði um þekkingu eða færni? Nú fer fram endurskoðun á inntaki náms í framhaldsskólum en hvað er þar í umræðunni? Hvernig passa breytingarnar við önnur skólastig? Hér verður sagt frá breytingum sem unnið er að í sögu.
Lesa áfram »Samspil mannréttinda og öryggis
Hvernig er að læra öryggisfræði í landi eins og Bandaríkjunum sem sér óvini í hverju horni? Og hvernig verður að læra mannréttindi í landi sem kaus forseta sem reyndi að lögleiða pyntingar í nafni þjóðaröryggis? Þegar öllu var á botninn hvolft þá var þetta skólinn sem Condoleezza Rice lærði til meistarnáms, og spurningin var hversu mikil áhrif skólinn hafði á hugmyndafræði hennar?
Lesa áfram »