Greinar frá mánuðinum April, 2010
Diskó - gervigleði á hjólum
Diskóið markaði upphafið að nútíma dans- og popptónlist. Í diskótónlist var lögð meiri áhersla á taktinn en allt annað. Diskó var nefnt eftir diskótekum, klúbbum sem spiluðu ekkert annað en tónlist til að dansa við. Flest diskótekin í New York á áttunda áratugnum voru hommanæturklúbbar, og plötusnúðar þessara klúbba völdu sérstaklega sálar (e. soul) og fönk plötur sem höfðu sterkan og þungan takt. Fljótlega fóru plötufyrirtæki og framleiðendur að búa til plötur sérstaklega fyrir diskótekin. Diskóið var ef til vill eitthvað „þar sem hamingjusama fólkið var“, en í raunveruleikanum fóru saman diskótek og óhamingja eða óánægja á sama hátt og diskókúlur og gervidemantar.
Lesa áfram »Prog rokk
Hér verður prog rokk (e. Progressive rock) skoðað og leitast við að skýra þær aðstæður sem það er sprottið úr og hver áhrif erlendra proggtónlistarmanna voru á íslenskt tónlistarlíf á 7. og 8. áratugnum. Einnig verður fjallað um hvernig dæmigerð íslensk progghljómsveit, Þursaflokkurinn, mótaðist og vann tónlist sína.
Lesa áfram »Íslam á Íslandi: Reynsla nágranna
Talið er að um 15 milljónir af rúmum milljarði múslíma heimsins búi í löndum V-Evrópu, þar af um 1 milljón á Ítalíu, ein og hálf í Bretlandi og 3,2 milljónir í Þýskalandi. Frakkar bera höfuð og herðar yfir önnur ríki, en þar búa heilar 5,5 milljónir múslíma. Búseta múslíma í Evrópu er hluti af þeirri breyttu heimsmynd sem þróast hefur á síðustu 30-40 árum. En þótt myndin sé iðulega sú sama, þ.e. aukið hlutfall múslímskra íbúa landanna, hafa yfirvöld kosið að nálgast þá með gjörólíkum hætti. Þannig er t.d. grundvallarmunur á nálgunum Frakka og Breta að viðfangsefninu. Á meðan Frakkar halda fast í það grundvallaratriði í stjórnskipan sinni að trúmál séu einkamál hafa Bretar verið óhræddari við að blanda saman stjórnmálum og trúmálum. Þetta lýsir sér t.d. í því að á meðan Frakkar velja að banna slæðuburð kvenna í skólum landsins ráða Bretar múslímska ráðgjafa í fangelsi landsins sem hafa m.a. það hlutverk að vera múslímskum föngum innan handar og túlka fyrir þá sharia-lög. Þetta er mikilvægt atriði þar sem rannsóknir hafa sýnt að nálgun ríkisins að múslímskum minnihlutahópum hafi afgerandi áhrif á stofnanavæðingu íslams innan ríkisins og þ.a.l. mikil áhrif á það hvernig trúarbrögðin og hið múslímska samfélag þróast í viðkomandi landi.1 En hvernig hefur þróunin verið undanfarið?
Lesa áfram »Umhverfið og maðurinn: Um stöðu umhverfisfornleifafræði á Íslandi
Orðið fornleifafræði vekur ýmsar myndir í huga manna, oft af uppgreftri, gripum og jafnvel mannabeinum, en óneitanlega sjaldnar af sýnatöku, rannsóknastofum og smásjám. Þessir hlutir eru oftar tengdir greinum innan raunvísindanna á meðan fornleifafræðin er frekar flokkuð með hugvísindum, enda er hún kennd undir hugvísindasviði við Háskóla Íslands. Þetta er þó ekki svona einfalt, fornleifafræði er í stuttu máli sú fræðigrein sem fæst við forna menningu með rannsóknum á fornleifum (Böðvarsson 1992). Þar með teljast einnig rannsóknir á umhverfi mannsins því allar þær upplýsingar sem hægt er að safna og greina gefa stöðugt betri mynd af rannsóknarefninu. Upplýsingunum er yfirleitt safnað með sýnatöku á staðnum en við úrvinnslu sýnanna á rannsóknastofu er oftast beitt aðferðum líffræði eða jarðfræði. Þessi hluti úrvinnslunnar er oft kallaður fornvistfræði rannsóknir eða umhverfisfornleifafræði, þó það sé í raun ekki sama greinin. Umhverfisfornleifafræði fæst við samband mannsins og umhverfisins í gegnum tíðina á meðan fornvistfræðin fæst aðalega við umhverfið og breytingar á því jafnt áður sem og eftir að maðurinn kom til sögunnar. Þessar greinar eru þó mjög skyldar og notast að mestu leiti við sömu aðferðafræði.
Lesa áfram »Um gildi björgunarrannsókna í íslenskri fornleifafræði
Björgunaruppgröftur: „Uppgröftur á fornleifum sem eru í hættu, annaðhvort vegna framkvæmda (t.d. vegagerðar eða húsbygginga) eða náttúruafla (t.d. sjávarrofs)“.1 Svo hljómar skilgreiningin á björgunaruppgrefti en á seinustu árum hefur slíkum rannsóknum fjölgað svo um munar. Í þessum stutta pistli verður reynt að grennslast fyrir um hvernig hægt sé að „bjarga“ fornleifum, tekin verða dæmi af nokkrum björgunarrannsóknum og hvaða áhrif björgunarrannsóknir hafa haft á íslenska fornleifafræði.
Lesa áfram »Með saltvatn og ótta í farteskinu- hjálækningar óperusöngvara
Ótti við raddleysi, neikvæða gagnrýni og óvæntar uppákomur er tilfinning sem óperusöngvarar verða að læra að lifa með. Þegar fólk hefur söngnám hugsar það yfirleitt aðeins um að læra að syngja en margir halda að góð söngrödd sé allt sem óperusöngvari þurfi. Það er hins vegar ekki síður mikilvægt að söngvarar læri að hafa stjórn á þeim þáttum sem geta komið röddinni í ójafnvægi. Oft virðist óljóst hvort andlegt ójafnvægi kom á undan eða í kjölfarið á líkamlegum kvillum, svo sem kvefi, bakflæðiskasti eða þurri slímhúð. Andlegt ójafnvægi getur orðið til þess að einhver þessara líkamlegu kvilla láti á sér kræla en að sama skapi getur slæmt kvef orðið til þess að söngvari kemst í andlegt ójafnvægi. Það er alveg sama hvernig á málið er litið, ef rödd óperusöngvara er óstarfhæf þarf hann að kunna að beita ráðum sem virka þannig að röddin verði aftur eins og best verður á kosið.
Lesa áfram »Er vondi karlinn kona? Hugleiðing um hlutverk konunnar í flökkusögum í samtímanum
Við höfum sagt hvert öðru flökkusagnir frá örófi alda og ferðast þær manna á milli eins og nafnið gefur til kynna. Segja mætti að flökkusagnir séu nokkurs konar spegilmynd samfélagsins, en sagnirnar hafa þó breyst töluvert í gegnum tíðina. Þjóðfræðingurinn Timothy R. Tangherlini hefur borið saman sagnir úr eldri sagnahefð við flökkusagnir í samtímanum. Hann heldur því fram að hugmyndin um „hina“ hafi flust frá gjörðum hinna yfirnáttúrulegu til gjörða mannfólksins sjálfs. „Hinir“ eru ekki lengur yfirnáttúrulegar verur heldur áþreifanlegar manneskjur. Í eldri sagnahefðinni voru „hinir“ sem dæmi; álfar, tröll, nornir og draugar en í dag eru þeir innflytjendur, geðsjúklingar, flóttamenn og alkar, eða allir þeir sem tilheyra svæðinu utan okkar svæðis. Sagnirnar fjalla því um „hina“ og eru það ávallt „hinir“ sem brjóta normin. Því er það merkilegt þegar skoðaðar eru flökkusagnir um „misheppnaða“ kynlífsreynslu fólks að það hallar yfirleitt á konuna í þeim sögnum, sem dæmi er eftirfarandi sögn um kinky ástarleik hjóna:
Lesa áfram »