Greinar frá mánuðinum January, 2011
Glæpavæðing mótmæla
Í máli hinna svokölluðu níumenninga, sem sakaðir eru um að hafa ráðist á alþingi, er mörgum athyglisverðum spurningum velt upp. Til að mynda er velt upp þeirri spurningu hvort skylda fólks til að hlýða valdi, þó um ósanngjarnt vald sé að ræða, sé yfirsterkari skyldu fólks til að hlýða sannfæringu sinni um hvað sé rétt og hvað sé rangt. Í lokaræðu sinni vísar Ragnar Aðalsteinsson, verjandi nokkurra af níumenningunum, til Nürnberg réttarhaldanna, þar sem fólk var sakfellt fyrir að hafa hlýtt fyrirmælum, vegna þess að fyrirmælin voru ólögmæt. Ekki er þörf á að taka það fram að þau fyrirmæli hefðu átt að stangast á við siðferðiskennd alls velmeinandi fólks.
Lesa áfram »Allir helgidómar eru saurgaðir
Eitt af því sem að bankahrunið afhjúpaði var kreppa íslenskra stjórnmála. Sú kreppa hefur fengið allnokkra umfjöllun í fjölmiðlum og þá er oftast vísað í kannanir á trausti í garð opinberra stofnana. Nálgun Hauks Más á kreppu stjórnmálanna er önnur og frumlegri. Hann nálgast kreppuna í gegnum tungumálið.
Í ritgerðinni „Eitt afskorið smáblóm“ fjallar Haukur Már um innihaldsleysi íslenskrar þjóðmálaumræðu og setur það í samhengi við getuleysi íslenskrar tungu til að takast á við veruleikann. „Íslensk orð hafa ekki skipt sér af veruleikanum síðustu fimmtíu ár“ (s. 22). „Ekkert sem máli skiptir í samtíma okkar á sér hefð frá því áður en tungan var sett í kæli“ (s. 20). Fyrir vikið nær umræðan ekki að snerta á veruleikanum, orðin hafa engin áhrif, það er ekkert í húfi því valdið fer sínu fram handan tungumálsins. Umræðan er ekki umræða heldur þykistuleikur. „Þess vegna erum við í öðru lagi fegin þegar ráðherra kemst í gegnum sjónvarpssal án þess að klúðra ritúalinu“ (s. 21).
Lesa áfram »Hinir góðu, hinir illu og útlendingarnir
Hin ráðandi túlkun á trauma Evrópu fellur undir rökfræði góðs og ills, við og hinir og annað hvort eða. Með þeirri túlkun og söguskilningi sem til að mynda Terror Haza varpar fram vinnum við ekki með þau siðferðilegu viðfangsefni sem við blasa þegar sama sagan endurtekur sig og gömlu óvinum er skipt út fyrir nýja og þeim eignaðir allir þeir eiginleikar sem við viljum ekki kannast við í okkur sjálfum.
Lesa áfram »Háværar hugsanir, skynsamlegar ofskynjanir? Hugleiðingar út frá ráðstefnu Hugarafls: Að læknast af geðröskun
Mig langar að deila með lesendum upplifun minni af að hlusta á Daniel Fisher segja frá hugmyndafræðinni í starfi sínu og eigin reynslu af bata frá geðklofa. Fisher talaði um geðveiki sem brunn þekkingar sem ekki bara geðveikir geta nýtt sér heldur þekkingu sem samfélagið allt getur lært af. Ein af lykilhugmyndum þeirrar þekkingar er að ranghugmyndir eru ekki einfaldlega rangar, og það getur búið skynsemi í ofskynjunum. Með öðrum orðum, eins og Fisher sagði: „there is meaning in madness“.
Lesa áfram »Hugmyndafræði hagfræðinnar og markaðsvæðing atvinnulífsins.
Í grein skrifaðri til varnar kapítalismanum skrifar Fareed Zakaria fjármálakreppuna að stórum hluta á reikning makróhagfræði, þ.e.a.s. á lága vexti bandaríska seðlabankans og þenslunnar sem þeir ollu. Áhugaverðara er að hann, þrátt fyrir að hafa reynt að horfa fram hjá því, endar á því að segja kreppuna hvíla á siðferðilegum grunni. Hann segir það sem gerðist hafa verið löglegt en siðlaust og segir að bankamenn hafi áður litið á sig sem varðmenn fjármálanna og fundist þeir ættu að fara með fjármuni annarra af ábyrgð. Þeir hafi í seinni tíð beint sjónum sínum einkum að gróða, óvissir um framtíð sína og fyrirtækisins og sagt viðskiptavinum einfaldlega það sem þeir vildu heyra.1 Hér verður rýnt í hugmyndafræði um hvernig markaðsvæðing atvinnulífsins hefur breytt starfsmannaumhverfi fjármálafyrirtækja.
Lesa áfram »Forsendur, hvatar og starfsumhverfi í fjármálakerfinu.
Eitt aðal umræðuefnið á kaffistofum landsins síðustu tvö ár hefur verið um bankamenn. Eru bankamenn vondir menn eða vitlausir? Hvernig gátu bankarnir keyrt á fullri ferð fram af brúnninni með allt hagkerfið hangandi á eftir sér? Skilgreining á bankamönnum á þá væntanlega við alla sem unnu í bönkunum. Það er erfitt að skilja hvernig hættumerkin virtust fara fram hjá öllu því fólki sem vann í fjármálakerfinu.
Hér verður fjallað um hvernig umhverfi fólks í fjármálakerfinu var ekki til þess gert að hvetja það til þess að taka vel ígrundaðar ákvarðanir, leita frumlegra leiða og horfa til framtíðar.
Íslenska sérleiðin í dægurtónlist
Blanda harmonikku, ættjarðarljóða og popptónlistar er vissulega áhugaverð og einstök blanda enda gjarnan kölluð íslenska sérleiðin í dægurtónlist. Mikið hefur verið fjallað um þessa sérleið en minna um uppruna hennar og orsakir. Hér verður ljósi varpað á forsöguna með von um að skilningur aukist á sögulegum áhrifaþáttum í mótun íslensks tónlistarlífs. Sjónum verður beint að tímabilinu frá 1940 til 1960 og kannað hvað gerðist, hvað var sagt um tónlist og hver staða hennar var í hugum landsmanna.
Lesa áfram »2011
Ritstjórn Hugsandi óskar lesendum gleðilegs og góðs árs. Eftir örlítið hlé yfir hátíðarnar byrja birtingar nú aftur og verða tvisvar í viku fram að sumri. Fylgist því með á þriðjudögum og fimmtudögum. Einnig má benda á síðu Hugsandi á Facebook en þar er jafnan tilkynnt um birtingu nýrra greina.
Lesa áfram »