A Serious Man

Þegar bræðurnir Joel og Ethan Coen taka sig til og gera mynd, þá er það alltaf tilhlökkunarefni fyrir flesta kvikmyndaunnendur. Ástæðurnar eru frekar einfaldar: þeir hafa góðan stíl, þeir taka aldrei á hlutum á hefðbundinn hátt og útkoman er alltaf áhugaverð.

Þessar ástæður eiga vel við nýjustu afurð þeirra, A Serious Man sem sýnd er í Háskólabíói þessa daganna. Myndin hefst í miðjum snjóstormi einhvers staðar í Austur-Evrópu fyrr á öldum. Hjón nokkur fá rabbína í heimsókn og deila í kjölfarið um það hvort hann sé draugur eða ekki. Víkur sögunni eftir þennan formála til hefðbundins úthverfis í Miðvesturríkjum Bandaríkjanna árið 1967 þar sem söguhetja myndarinnar, eðlisfræðiprófessorinn Larry Gopnik er kynntur til sögunnar ásamt fjölskyldu sinni af gyðingaættum. Sonurinn er að fara að fermast og á í vandræðum í gyðingaskólanum. Dóttirinn stelur úr veski föður síns svo hún geti safnað sér fé fyrir nefaðgerð. Sérstakur bróðir Gopniks býr inni á honum. Til að bæta gráu ofan á svart vill eiginkonan skilnað til að geta tekið saman við sameiginlegan kunningja þeirra.

Við skilnaðarkröfu konunnar upphefst hörmungasaga prófessors Gopniks þar sem alls konar vandræði, skelfingar og slys koma við sögu. Þar reynir hann að skilja hvers vegna réttlátur og ábyrgur maður eins og hann lendir í slíkum óförum í gegnum vangaveltur um trú og trúleysi, plötuklúbbsrukkanir og skrítnar sögur rabbína.

Þessi stórgóða mynd Coen-bræðra er, líkt og O brother where art thou?, byggð í kringum kunnuglega sögu og í þessu tilfelli er það sagan af Job í Biblíunni. Við söguna flétta bræðurnir vangaveltum um trú og trúleysi í gegnum gjörvalla myndina og vísa í sífellu til trúar af ýmsum toga, allt frá formálanum í upphafi þar sem hjónin takast á um draugatrú. Nægir þar t.d. að benda á plötuna sem Gopnik er rukkaður um, Abraxis, en það er orð sem getur vísað til margþætts almættis sem getur verið allt frá alheimsskapara til djöfulsins í krafti sínum og er einnig rótin að Abracadabra sem tengist göldrum. Einnig er vert að minnast á heilabrotanna um kött Schröeders sem Gopnik reynir að fá nemendur sína til að skilja. Eftirtektarsamir áhorfendur taka eftir því að vísað er til fullyrðingarinnar um að kötturinn sé til en samt ekki til á öðrum stað í myndinni (vísbending: peningaumslagið á skrifstofu Gopniks).

En það eru ekki bara vangavelturnar sem eru heillandi heldur er A Serious Man uppfull af skemmtilegum persónum, stílfærðum aðstæðum og stundum frekar dökkum húmor eins og margar aðrar Coen-myndir. En þessi mynd sker sig úr fyrir þær sakir að í nær öllum hlutverkum er stuðst við frekar óþekkta leikara sem bæði standa sig vel og gefa persónum þessara millistéttargyðinga og annarra persóna trúverðugleikablæ sem hefði tapast með of þekktum andlitum Brad Pitts eða Angelinu Jolie.

Þessi mynd er kannski ekki auðmeltur skyndibiti vegna hugsana sem leita á mann eftir á. En þetta er hiklaust myndin sem þú dröslar vini þínum úr Vantrú og guðfræðinni á, dregur á kaffihús á eftir og kemur af stað trúarbragðadeilum.