Hugsandi » Þóra Pétursdóttir http://hugsandi.is Vefrit um fræði og menningu í víðum skilningi. Tue, 06 Jul 2010 11:42:43 +0000 http://wordpress.org/?v=2.9.2 en hourly 1 Hvað er þetta? http://hugsandi.is/articles/hvad-er-thetta/ http://hugsandi.is/articles/hvad-er-thetta/#comments Thu, 04 Feb 2010 16:08:11 +0000 Þóra Pétursdóttir http://hugsandi.is/?p=2620 BrianJungen_Prototype
Prototype (Brian Jungen)
Eruði búin að finna eitthvað?“ er spurningin sem glymur í eyrum allra fornleifafræðinga á tímabilinu júní-ágúst ár hvert og jafn erfitt er að svara henni í hvert sinn. Kannski er það vegna þess að það er erfitt – og einkennilegt – að vera sífellt að svara sömu spurningunni, en líka vegna þess að oftast nær finnst manni svarið liggja í augum uppi; „Hvað heldurðu maður! Auðvitað erum við búin að finna eitthvað!“ Það flóknasta við spurninguna er þó líklega það að þetta „eitthvað“ sem spurt er um er auðvitað ekki bara eitthvað heldur verður það að vera eitthvað – til þess að það þýði eitthvað! Og þar á hnífurinn til að standa í kúnni.]]> http://hugsandi.is/articles/hvad-er-thetta/feed/ 0 Húsið á Brekkunni http://hugsandi.is/articles/husid-a-brekkunni/ http://hugsandi.is/articles/husid-a-brekkunni/#comments Tue, 13 Oct 2009 23:07:59 +0000 Þóra Pétursdóttir http://hugsandi.is/?p=2234 akureyrarakademian_1 Akademónar í AkureyrarAkademíunni héldu daginn í dag hátíðlegan og buðu gestum og gangandi til samkvæmis í húsakynnum sínum í gamla Húsmæðraskólanum við Þórunnarstrætið á Akureyri. Ástæðan fyrir því að við Akademónar ákváðum að bjóða til gleðskapar í dag er sú að þennan dag, 13. október árið 1945, var Húsmæðraskólinn á Akureyri settur í fyrsta sinn, og húsið sem í dag veitir okkur skjól og samastað í tilverunni var vígt.]]> http://hugsandi.is/articles/husid-a-brekkunni/feed/ 0 Nokkur orð í belg um íslenska kumlhesta http://hugsandi.is/articles/nokkur-ord-i-belg-um-islenska-kumlhesta/ http://hugsandi.is/articles/nokkur-ord-i-belg-um-islenska-kumlhesta/#comments Thu, 05 Feb 2009 12:45:42 +0000 Þóra Pétursdóttir http://hugsandi.is/?p=1078 Kuml 3 á Ytra-Garðshorni (Kristján Eldjárn 1966: 37) Kumlhestar eru algengasta haugfé íslenskra kumla en kuml, það er grafir heiðinna forfeðra okkar, eru einn stærsti minjaflokkurinn frá landnámsöld og líklega sá minjaflokkur sem mest hefur verið rannsakaður og fjallað um. Á Íslandi eru í dag u.þ.b. 325 þekkt kuml sem dreifast á rúmlega 160 fundarstaði víðsvegar um landið. Í um 115 þessara kumla hafa fundist ummerki um hest/hesta, sem er hærra hlutfall en þekkist annarsstaðar í Víkingaheiminum. Þrátt fyrir þetta eru íslensku kumlhestarnir lítt rannsakað fyrirbæri. Hér á eftir verður farið nokkrum orðum um þetta megineinkenni íslensks greftrunarsiðar á Víkingaöld.]]> http://hugsandi.is/articles/nokkur-ord-i-belg-um-islenska-kumlhesta/feed/ 1 Fornleifafræði fyrir börn – áhrifarík leið til efldrar söguvitundar? http://hugsandi.is/articles/fornleifafraedi-fyrir-born-%e2%80%93-ahrifarik-leid-til-efldrar-soguvitundar/ http://hugsandi.is/articles/fornleifafraedi-fyrir-born-%e2%80%93-ahrifarik-leid-til-efldrar-soguvitundar/#comments Thu, 08 Jan 2009 12:24:18 +0000 Þóra Pétursdóttir http://hugsandi.is/?p=946 Ungir fornleifafræðingar að störfum Á undangengnum árum hefur orðið töluverð vakning í fornleifarannsóknum hér á landi. Þessi vakning hefur ekki einungis orðið til þess að efla fornleifafræði sem fræðigrein heldur einnig til þess að efla vitund og áhuga meðal almennings á greininni. Mikill fjöldi fólks heimsækir fornleifafræðinga við störf sín hvert sumar og fylgist með hvernig rannsóknum vindur fram. Við einhverja af stærri uppgröftunum hefur jafnvel verið stofnað til sérstaks stöðugildis tengt kynningu og móttöku almennings. Þessi aukni áhugi hefur einnig birtst í svokölluðum fornleifaskólum þar sem börnum og ungmennum hefur gefist kostur á að kynnast starfi fornleifafræðinga á beinan hátt, þótt oft sé sú viðkynning að hluta til „sviðsett". Þetta hefur m.a. verið gert á Þingvöllum og í Skálholti og hefur mælst vel fyrir. Möguleikarnir sem í fornleifunum og fornleifafræðinni felast í tengslum við fræðslu barna eru hins vegar mun meiri og fjölbreyttari en svo.]]> http://hugsandi.is/articles/fornleifafraedi-fyrir-born-%e2%80%93-ahrifarik-leid-til-efldrar-soguvitundar/feed/ 2 Af kumlum og rannsókn þeirra http://hugsandi.is/articles/af-kumlum-og-rannsokn-theirra/ http://hugsandi.is/articles/af-kumlum-og-rannsokn-theirra/#comments Thu, 04 Sep 2008 16:03:42 +0000 Þóra Pétursdóttir http://hugsandi.is/?p=552 http://hugsandi.is/articles/af-kumlum-og-rannsokn-theirra/feed/ 0 (Forn)leifar – (forn)leifauppgröftur? http://hugsandi.is/articles/fornleifar-%e2%80%93-fornleifauppgroftur/ http://hugsandi.is/articles/fornleifar-%e2%80%93-fornleifauppgroftur/#comments Thu, 15 May 2008 16:10:50 +0000 Þóra Pétursdóttir http://hugsandi.is/?p=302
Pompei norðursins. Mynd: Daníel Steingrímsson
Hvert mannsbarn hér á landi kannast við eldgosið í Heimaey í Vestmannaeyjum 1973. Það er ekkert skrýtið enda telst gosið til stærstu náttúruhamfara Íslandssögunnar. Gosið hófst aðfaranótt hins 23. janúar 1973 og stóð yfir í rúmlega fimm mánuði eða til 3. júlí sama ár. Sumarið 2005, þegar rúm 30 ár voru liðin frá gosinu, hófst dálítið ótrúlegt en áhugavert verkefni í Eyjum – nefnilega uppgröftur þess bæjarhluta sem varð undir hrauni og vikri 1973. Verkefnið hefur hið skemmtilega vinnuheiti „Pompei Norðursins“, með augljósri og eðlilegri skírskotun í Pompeii, hina sögufrægu ítölsku borg sem grófst undir ösku í gosi í Vesúvíusi árið 79 e. Kr.]]> http://hugsandi.is/articles/fornleifar-%e2%80%93-fornleifauppgroftur/feed/ 0 Af dilkadrætti http://hugsandi.is/articles/af-dilkadraetti/ http://hugsandi.is/articles/af-dilkadraetti/#comments Tue, 08 Apr 2008 17:10:28 +0000 Þóra Pétursdóttir http://hugsandi.is/articles/af-dilkadraetti/ Strauloftnet Í sumar sem leið var ég á rölti um miðbæ Reykjavíkur og álpaðist, eins og maður gerir iðulega, inn í einhverja af bókabúðum bæjarins og, eins og iðulega, fór ég ekki tómhent þaðan út aftur. Einhversstaðar í hilluflæminu varð lítil forvitnileg bók a vegi mínum sem strax vakti athygli mína og hefur síðan verið mér bæði góð afþreying og tilefni til vangaveltna. Þessi litla forvitnilega bók heitir Home-Made: Contemporary Russian Folk Artifacts og er eftir rússneska listamanninn Vladimir Arkhipov. Arkhipov er sjálfmenntaður listamaður sem hefur síðan 1990 einbeitt sér að rússneskri nútímamenningu og þá sérstaklega heimatilbúnum, hversdagslegum nytjahlutum. Í stuttu máli hefur Arkhipov ferðast um Rússland vítt og breitt, inn á heimili rússneskrar alþýðu, vopnaður myndavél og diktafón, í leit að efnivið í listsköpun sína. Í bráðum tvo áratugi hefur hann nú sankað að sér einhverju forvitnilegasta safni gripa sem um getur og auk þess sköpunarsögu hvers og eins þeirra. Í safni hans eru nú yfir 1000 munir af öllum stærðum og gerðum – allt frá heimasmíðuðum baðtappa til traktors.]]> http://hugsandi.is/articles/af-dilkadraetti/feed/ 0 Minnið og raunveruleikinn http://hugsandi.is/articles/minnid-og-raunveruleikinn/ http://hugsandi.is/articles/minnid-og-raunveruleikinn/#comments Thu, 04 Oct 2007 10:40:00 +0000 Þóra Pétursdóttir http://sandbox.undraland.com/?p=184 drasl? Fornleifafræði, sem bókstaflega byggir á og snýst um efnisheiminn, hefur ekki síður en öðrum fræðigreinum tekist að gleyma raunveruleikanum. Síðustu áratugi, í rauninni allt síðan menningarsögulega fornleifafræðin fór úr tísku á eftirstríðsárunum, hefur markmið fornleifafræðinga verið það að komast „á bakvið“ hlutina sem þeir höndla — yfir í hið óáþreifanlega, sem þar leynist. Þetta er svosem ekkert slæmt í sjálfu sér, þ.e. ég efast ekkert um að það er eitthvað á bakvið hlutina. Hins vegar hefur þetta orðið til þess, í fagi eins og fornleifafræði, að hlutirnir sjálfir, hið efnislega (sem þrátt fyrir allt er viðfangsefni okkar), hefur orðið útundan og gleymst.]]> http://hugsandi.is/articles/minnid-og-raunveruleikinn/feed/ 0 Staður á milli vita http://hugsandi.is/articles/stadur-a-milli-vita/ http://hugsandi.is/articles/stadur-a-milli-vita/#comments Thu, 19 Jul 2007 09:07:00 +0000 Þóra Pétursdóttir http://sandbox.undraland.com/?p=169 Pýramídinn á Svalbarða Þegar Pýramídinn var yfirgefinn árið 1998 var nánast allt skilið eftir — líkt og menn hefðu einfaldlega staðið upp frá borðum en skilið uppvaskið eftir til morguns. Pottablóm og kryddjurtir standa skrælnuð í gluggunum, hálftómar flöskur safna botnfalli á borðum, bækur rykfalla í hillum, og boltar liggja hreyfingarlausir á gólfi íþróttahússins eins og þeim hafi síðast verið skotið í mark í gær. Pýramídinn er sannkallaður draugabær — hann hefur á að skipa öllu sem bæjum ber, nema að íbúana vantar.]]> http://hugsandi.is/articles/stadur-a-milli-vita/feed/ 4 Einsleit mótmæli http://hugsandi.is/articles/einsleit-motmaeli/ http://hugsandi.is/articles/einsleit-motmaeli/#comments Thu, 09 Nov 2006 13:38:00 +0000 Þóra Pétursdóttir http://sandbox.undraland.com/?p=109 Gamalt fjárhús En eins og rann upp fyrir mér við heimildaöflunina er staðreyndin hins vegar sú að svæðið norðan Vatnajökuls var hvorki óséð eða ósnortið (þótt vissulega væri það náttúruperla) áður en framkvæmdir þar hófust. Menn hafa um aldaraðir reynt að nýta þetta land eins og annað, gefið því nöfn og lagt um það leiðir… Menn hafa mótað landið og það hefur mótað mennina. Í vinnu við áðurnefnda heimildaöflun tók ég viðtöl við fólk sem fætt er og uppalið á þessum slóðum. Fyrir mörgum þeirra er þetta land meira en ósnortin náttúra. Það er líka landslag minninga og sögu.]]> http://hugsandi.is/articles/einsleit-motmaeli/feed/ 0