Hugsandi » Fornleifafræði http://hugsandi.is Vefrit um fræði og menningu í víðum skilningi. Tue, 25 Oct 2011 20:33:16 +0000 en hourly 1 http://wordpress.org/?v=3.3 Dýrabein og byggingafórnir á Íslandi http://hugsandi.is/articles/dyrabein-og-byggingafornir-a-islandi/ http://hugsandi.is/articles/dyrabein-og-byggingafornir-a-islandi/#comments Thu, 16 Jun 2011 14:47:52 +0000 Albína Hulda Pálsdóttir http://hugsandi.is/?p=4268 SqueletteVacheChauveau1990
Kýrbeinagrind („File:SqueletteVacheChauveau1990.jpg - Wikimedia Commons“, e.d.)
Löng hefð er fyrir fórnum tengdum byggingum í Skandinavíu og Norður-Evrópu og þekkjast þær allt frá bronsöld og jafnvel enn fyrr (Carlie, 2006; Hamerow, 2006; Paulsson-Holmberg, 1997). Við upphaf járnaldar varð algengt að hafa nautgripi í húsi og þá jukust tengslin milli manna og dýra sem oft deildu þröngum húsakynnum. Til verndar búfénaði, frekar en mannfólki, voru stök bein, lítil beinasöfn eða jafnvel heil dýr grafin í tengslum við byggingar. Slíkar fórnir virðast sérstaklega algengar þegar um var að ræða nautgripi (Paulsson-Holmberg, 1997, bls. 167-168). Í þessari grein verður fjallað um dýrabein sem byggingafórnir almennt, upphaf þeirra, ástæður og fjallað um nokkur erlend dæmi um slíkar fórnir. Einnig verða tekin saman nokkur möguleg dæmi um dýrabein sem byggingafórnir á Íslandi.]]> http://hugsandi.is/articles/dyrabein-og-byggingafornir-a-islandi/feed/ 0 Hugleiðingar um útskorin íslensk horn http://hugsandi.is/articles/hugleidingar-um-utskorin-islensk-horn/ http://hugsandi.is/articles/hugleidingar-um-utskorin-islensk-horn/#comments Thu, 24 Mar 2011 12:11:27 +0000 Albína Hulda Pálsdóttir http://hugsandi.is/?p=4134 Albína_mynd2
Í þessum pistli verður fjallað um útskorin íslensk horn í tilefni yfirstandandi sýningar á þeim í Þjóðminjasafni Íslands sem líkur 31. desember 2011. Ég mun leitast við að tengja hornin á sýningunni við nýlegar niðurstöður úr rannsóknum á íslenskum dýrabeinasöfnum. Ég mun skoða hvernig þær geta sett þessi fagurlega útskornu horn í samhengi við efnismenningu á Íslandi í aldanna rás eins og hún birtist í gegnum dýrabeinafornleifafræði.]]> http://hugsandi.is/articles/hugleidingar-um-utskorin-islensk-horn/feed/ 0 Dreggjar dagsins og fornleifafræði hins nýliðna http://hugsandi.is/articles/dreggjar-dagsins-og-fornleifafraedi-hins-nylidna/ http://hugsandi.is/articles/dreggjar-dagsins-og-fornleifafraedi-hins-nylidna/#comments Tue, 15 Feb 2011 15:36:10 +0000 Þóra Pétursdóttir http://hugsandi.is/?p=3857 DSC_0518
“Dreggjar dagsins: fornleifafræði hins nýliðna“, er yfirskrift sameiginlegrar fyrirlestraraðar Fornleifafræðingafélags Íslands og Félags íslenskra fornleifafræðinga á vormisseri 2011. Eins og yfirskriftin bendir til verður sjónum beint að fornleifarannsóknum á dreggjum samtímans eða nýliðinnar fortíðar, þ.e. efnisveruleika 19. og 20. aldar, til dagsins í dag. Fornleifafræði samtímans, gærdagsins eða hins nýliðna kann að hljóma sem mótsagnarkennd fræði í eyrum margra. Raunar eru fornleifafræðingar sjálfir ekki allir sammála um að slík fræði eigi að teljast til fornleifafræðinnar, þótt ég leyfi mér að fullyrða að þeim fjölgi örar sem eru gagnstæðrar skoðunar. Þetta er hins vegar í fyrsta sinn sem fornleifafræði hins nýliðna er gerð að umfjöllunarefni í fyrirlestraröð eða öðru samhengi hér á landi og verður spennandi að fylgjast með þeim erindum sem boðið verður upp á. Fornleifafræði hins nýliðna er raunar fremur ný af nálinni utan landsteinanna líka, en hefur farið ört vaxandi á undanförnum áratug, þótt raunar sé misjafnt hvert menn vilja rekja upphaf hennar.]]> http://hugsandi.is/articles/dreggjar-dagsins-og-fornleifafraedi-hins-nylidna/feed/ 0 Umhverfið og maðurinn: Um stöðu umhverfisfornleifafræði á Íslandi http://hugsandi.is/articles/umhverfid-og-madurinn-um-stodu-umhverfisfornleifafraedi-a-islandi/ http://hugsandi.is/articles/umhverfid-og-madurinn-um-stodu-umhverfisfornleifafraedi-a-islandi/#comments Thu, 15 Apr 2010 13:27:05 +0000 Hrönn Konráðsdóttir http://hugsandi.is/?p=2945 Hrönn_1
Höfuð af færilús, Melophagus ovinus
Orðið fornleifafræði vekur ýmsar myndir í huga manna, oft af uppgreftri, gripum og jafnvel mannabeinum, en óneitanlega sjaldnar af sýnatöku, rannsóknastofum og smásjám. Þessir hlutir eru oftar tengdir greinum innan raunvísindanna á meðan fornleifafræðin er frekar flokkuð með hugvísindum, enda er hún kennd undir hugvísindasviði við Háskóla Íslands. Þetta er þó ekki svona einfalt, fornleifafræði er í stuttu máli sú fræðigrein sem fæst við forna menningu með rannsóknum á fornleifum (Böðvarsson 1992). Þar með teljast einnig rannsóknir á umhverfi mannsins því allar þær upplýsingar sem hægt er að safna og greina gefa stöðugt betri mynd af rannsóknarefninu. Upplýsingunum er yfirleitt safnað með sýnatöku á staðnum en við úrvinnslu sýnanna á rannsóknastofu er oftast beitt aðferðum líffræði eða jarðfræði. Þessi hluti úrvinnslunnar er oft kallaður fornvistfræði rannsóknir eða umhverfisfornleifafræði, þó það sé í raun ekki sama greinin. Umhverfisfornleifafræði fæst við samband mannsins og umhverfisins í gegnum tíðina á meðan fornvistfræðin fæst aðalega við umhverfið og breytingar á því jafnt áður sem og eftir að maðurinn kom til sögunnar. Þessar greinar eru þó mjög skyldar og notast að mestu leiti við sömu aðferðafræði.]]> http://hugsandi.is/articles/umhverfid-og-madurinn-um-stodu-umhverfisfornleifafraedi-a-islandi/feed/ 0