Greinar í flokknum Fræðasamfélagið
Nútímavæðing tjáningarfrelsis
Tjáningarfrelsi í sinni nútímamynd varð hluti af lagakerfum ýmissa ríkja í kjölfar frönsku byltingarinnar. Sú birtingarmynd þess sem flestir þekkja í dag er fyrsti viðauki bandarísku stjórnarskrárinnar frá 1791, en þar kristallaðist sú heimspeki að sérhverjum manni væri frjálst að tjá sig um sínar skoðanir án nokkurra hafta. Síðan þá hefur margt breyst, ekki síst lagakerfið. Gallar þessa lagaumhverfis hafa orðið æ skýrari eftir að hagkerfi heimsins tóku að hrynja nú um árið. Í ljós kom að kom að fjölmiðlar höfðu hreinlega ekki getu til að fullnægja hlutverki sínu. Vandamál fjölmiðla verða ekki leyst á einu bretti, en það eru til auðveldar leiðir til að laga mörg þeirra. Þar kemur IMMI, Icelandic Modern Media Initiative, til sögunnar.
Hver veit nema íslenska bankahrunið verði upphafið að nýjum tímum gagnsæis og upplýsingafrelsis?
Andófið og fræðimaðurinn
Þann 3. febrúar hélt Árni Daníel Júlíusson erindið Andóf í akademíunni í hádegisfyrirlestraröð Sagnfræðingafélags Íslands sem bar yfirskriftina Hvað er andóf?. Þar hugleiddi hann m.a. af hverju róttækni- og mótmælabylgja 68 kynslóðarinnar hafi horfið svo gjörsamlega að tekist hefði að leggja grunn að gríðarlegu efnahagshruni án mikilla mótmæla frá akademíu landsins. Hér verður lagt stuttlega út af erindi Árna og hugað að þeim skyldum sem fræðimenn bera gagnvart samfélagi sínu og gagnvart hver öðrum.
Lesa áfram »Hugmyndin um mig, þig og alla hina
Í hinu svokallaða fjölmenningarsamfélagi er „mismunurinn“ kóngur í ríki sínu. Þó mætti segja að þetta fyrirbæri hafi fyrst á 7. áratug 20. aldar fengið ákveðna stöðuhækkun og öðlast gildi, m.a. sem grundvöllur að þeirri sjálfsmyndarpólitík sem hefur tröllriðið Vesturlöndum á síðustu áratugum. Minnihlutahópar gera kröfu til jafnréttis á við aðra samfélagsþegna og vilja fá að vera öðruvísi, þ.e. lausir undan kröfum meirihlutasamfélagsins um að samlagast því svo það geti látið sem menningarmunur sé ekki til. Menningarfræðin (cultural studies) hefur gengið til liðs við þennan málstað og þaðan sækja pólitískar hreyfingar gjarnan rökstuðning sinn. Þar er sjálfsmynd (identity) eðlilega lykilhugtak og rannsóknir á því fyrirbæri hafa margfaldast á síðustu áratugum. Sjálfsmyndarrannsóknir eru því ekki einfaldlega tískufyrirbrigði heldur gegna þær mikilvægu hlutverki sem vopn í sjálfsmyndarpólitík.
Lesa áfram »Hinn nýi fyrirlestrarsalur
Ætla mætti að ritstíflur fyrirfinnist ekki á Íslandi þegar litið er yfir framboð ritaðs efnis. Ekki er bara að Bókatíðindi verða brátt á stærð við símaskrána heldur kemur enn meira magn lesefnis út í öðru formi en á bók. Dagblöð og dægurtímarit gefa þúsundir síðna út í hverri viku — óháð því hversu margt marktækt gerist í samfélaginu. Tjáningarþorstanum er þó ekki þar með fullnægt því nokkuð kemur út af fræðitímaritum um flest milli himins og jarðar. Að ógleymdu öllu því fjölskrúðuga efni sem nálgast má á netinu. Hversu mikið af þessari flóru er lesið má deila um en hér verður litið á „framleiðslu“ hliðina og þá sérstaklega einkenni nokkurra birtingarmiðla.
Lesa áfram »