
Að kasta eins og stelpa er vel þekkt í daglegri orðræðu og þýðir að kasta illa, stutt eða laust. Stelpuköst eru undantekningalítið gripin samstundis af andstæðingnum eða varin fyrirhafnarlítið af markmanni sé þeim beint að marki. Að bendla slæma framistöðu í íþróttum við konur er vel þekkt minni úr dægurkúltúrnum. Hver hefur ekki séð bíómyndir þar sem þjálfarinn hellir sér yfir strákana í leikhléi og spyr þá hvort þeir ætli að leika eins alvöru íþróttamenn eða kjéllingar, nú eða heyrt svipaðar ræður frá leikfimikennara í grunskóla? Í þessu greinarkorni verða stelpuköstin skoðuð út frá kenningum femínískra fræðimanna um íþróttir og líkama kvenna.
Lesa áfram »
Ólympíuleikarnir og þær hugsjónir sem þeir standa fyrir eru vel þekkt. Í næsta mánuði hefjast vetrarólympíuleikarnir í Vancouver og verða grunngildi Ólympíuhreyfingarinnar höfð að leiðarljósi þar sem áður: samheldni, mannvirðing, friður, skilningur og umburðarlyndi. Sumum þykja þessi góðu gildi þó fara fyrir lítið og gagnrýna hvernig staðið er að skipulagi og framkvæmd leikanna. Hér verður litið á hvernig ólympíuhugsjónunum er viðhaldið og miðlað innan hreyfingarinnar og hvaða tækifæri og takmarkanir eru fyrir hendi á dreifingu ólympíuandans til almennings.
Lesa áfram »
Á miðöldum var ritaður fjöldi bóka um fálkahald og þjálfun ránfugla. Við lestur þessara rita má greina hvaða augum fálkahaldarar miðalda litu náttúruna. Í fyrri hluta greinarinnar var uppruni og iðkun fálkahalds á miðöldum rakin. Þá var fjallað um fyrsta þekkta lærdómsritið um fálkahald sem skrifað var á latínu, De Avibus Tractatus eftir hinn enska Adelard frá Bath. Í þessum síðari hluta verður bókin De Arte Venandi cum Avibus eða Listin að veiða með fuglum eftir keisarann Friðrik II af Hohenstaufen (1194-1250) skoðuð. Vegna rannsókna og náttúrufræðitilrauna sinna er Friðrik II oft nefndur fyrsti fuglafræðingurinn. Og enn er bók hans, sem talin er hafa valdið straumhvörfum í vísindalegri lýsingu í dýrafræði, vel þekkt meðal fuglaskoðara og fálkahaldara um allan heim.
Lesa áfram »
Fálkahald er listin, eða íþróttin, að klófesta bráð með notkun þjálfaðra ránfugla. Á miðöldum var fálkahald vinsælt áhugamál hefðarmanna og þó nokkrar bækur voru skrifaðar um þjálfun ránfuglanna og umgengni við þá. Við lestur og samanburð slíkra rita kemur glögglega í ljós á hvaða hátt fálkahaldarar og aðrir miðaldamenn upplifðu náttúruna. Slíkur samanburður leiðir einnig í ljós hve ólíkar birtingarmyndir náttúrunnar voru og hvernig þær þróuðust frá allt að goðsagnakenndum lýsingum yfir í hreina náttúruskoðun byggða á empírískum rannsóknum. Í fyrri hluta þessarar greinar er sjónum beint að uppruna og iðkun fálkahalds og litið í ritið De Avibus Tractatus eftir Englendinginn Adelard frá Bath en það er fyrsta þekkta lærdómsritið um fálkahald sem ritað var á latínu. Í síðari hluta greinarinnar verður fjallað um bók Friðriks II af Hohenstaufen (1194-1250) De Arte Venandi cum Avibus eða Listin að veiða með fuglum en það rit er talið hafa valdið straumhvörfum sem meistaraverk í vísindalegri lýsingu í dýrafræði.
Lesa áfram »
Á morgun, 2. október 2009, hefst þing Alþjóða Ólympíusambandsins í Kaupmannahöfn en þar verður meðal annars ákveðið hvaða borg muni hýsa sumar Ólympíuleikana 2016. Að mörgu er að hyggja þegar leikunum er fundin staður og er valferlið því bæði langt og flókið. Hér verður ekki litið á byggingaframkvæmdir, umhverfismál, íþróttaaðstöðu, mannréttindi, ímynd, lógó eða annað sem oft ber hátt í umræðunni um skipulag Ólymíuleika heldur menntun.
Lesa áfram »Í fyrri hluta þessarar greinar var fjallað um þáttöku kvenna og þær hindranir sem fyrstu íþróttakonur síðustu aldar þurftu að ganga í gegnum til að öðlast viðurkenningu á jafnréttisgrundvelli. Sagan var rakin í gegnum Ólypíuleikanna, sem eru ágætis vottur um gildi og viðmið í íþróttum hverju sinni.Framan af voru æxlunarfæri kvenna þungamiðja þess málsstaðar að konum væri ekki óhætt að stunda íþróttir af kappi, en samkvæmt læknisrannsóknum frá fyrrihluta aldarinnar áttu íþróttakonur það á sífelldri hættu að leg þeirra hreinlega hristist í sundur. Eftir að útséð var um að leg kvenna tættist ekki upp við líkamlega áreynslu fór íþróttaiðkun og keppni kvenna vaxandi ár frá ári. Þessari staðreynd hafa íhaldsamir íþóttasagnfræðingar verið duglegir að veifa framan í femínista sem að þeirra mati snúa út úr staðreyndum málsins. Þáttakendafjöldi er þó aðeins ein hliðmálsins og allt fram til síðustu aldamóta þurftu íþróttakonur að glíma við fjandsamleg viðhorf gagnvart kynferði þeirra á íþróttaleikvanginum.
Lesa áfram »Íþróttasögu tuttugustu aldar má í stórum dráttum hnýta saman við sögu nútíma Ólympíuleika sem fyrst voru haldnir 1896. Síðan þá hafa þeir verið haldnir á fjögurra ára fresti , nema styrjaldarárin 1916, 1940 og 1944. Ólympíuleikarnir urðu fljótlega stærsta íþróttamót veraldar og er í dag stæsti skipulagði viðburður á heimsvísu. Ólympíuleikarnir hafa verið tækifæri til að styrkja innri stoðir íþróttahreyfigarinnar á alþjóðlegum grundvelli, samræma reglur og halda úti alþjóðlegri metaskrá. Á Ólympíuleikum hafa líka verið sett félagsleg gildi og viðmið sem íþróttastarf útum allan heim tekur mið af. Þó að sögu Ólympíuleikanna sé ætlað að vera saga glæsilegra sigra, heimsmeta og dramatíkur á vellinum má hinsvegar ekki gleyma að hún er einnig saga togstreitu, hagsmunaárekstra og viðhorfs gagnvart íþróttum.
Lesa áfram »Eitt af helstu baráttumálum femínista hefur löngum verið skortur á sýnileika kvenna. Á sjónvarpsskjánum, bæði sem viðmælendur og stjórnendur, í pólitík, í fjölmiðlum, í söguritun og svo mætti lengi telja. Fyrir ekki svo löngu fóru spjótin að berast að íþróttahreyfingunni og umfjöllun um íþróttir, enda leiddu kannanir í ljós að kynjahlutfall í birtu efni var í engu samræmi við iðkendafjölda né árangur.
Lesa áfram »
„Ég held að staðalmyndin sé mjög rík að samkynhneigðir menn taki ekki þátt í íþróttastarfi. En þeir eru náttúrlega alls staðar. Við búum bara ekki í samfélagi þar sem þeir geta auðveldlega komið út úr skápnum sem íþróttamenn og hommar … Hommar og fótbolti virðast ekki fara saman í hugum fólks“ segir Hannes Páll Pálsson um Strákafélagið Styrmi, eina íþróttafélag landsins sem er eingöngu skipað samkynhneigðum karlmönnum.
Lesa áfram »
Rétt eins og við hefðbundna trúariðkun er fólk mis ákaft í dýrkun sinni á fótbolta. Á meðan sumir rétt gjóa augum á fótboltaleiki í sjónvarpi og grípa stöku fréttir af íþróttinni, jafnvel þó áhugi sé vissulega til staðar, leggja aðrir stórar hluta tekna sinna, líf sitt og sál í köllun sína gagnvart fótboltanum. Þeir svífa skýjum ofar þegar vel gengur en síga niður í svartnættisdrunga þegar gefur á bátinn hjá Liðinu. Eru óvinnufærir sökum depurðar ef illa hefur farið eða komast ekki til vinnu vegna timburmanna hafi sigur unnist og tækifæri gefist til að fagna.
Lesa áfram »