Hugsandi » Mannfræði http://hugsandi.is Vefrit um fræði og menningu í víðum skilningi. Tue, 06 Jul 2010 11:42:43 +0000 http://wordpress.org/?v=2.9.2 en hourly 1 Heiladauði og líffæragjafir http://hugsandi.is/articles/heiladaudi-og-liffaeragjafir/ http://hugsandi.is/articles/heiladaudi-og-liffaeragjafir/#comments Tue, 04 May 2010 11:00:50 +0000 Elín Ösp Gísladóttir http://hugsandi.is/?p=2990 heili
Líffæragjafir, tæknivæðing dauða, ákvörðun um heiladauða og hvenær einhver sé hæfur líffæragjafi er viðfangsefni Margaret Lock í greininni On dying twice: culture, technology and the determination of death. Hún rannsakaði viðhorf til líffæragjafa hjá heilbrigðisstarfsfólki í Japan og Bandaríkjunum og hvers vegna ráðandi viðhorf í þeim löndum eru jafn ólík og raun ber vitni. Í Japan ríkir mikil tregða til að samþykkja líffæragjafir, sérstaklega í tilfelli heiladauðra, og sætir skilgreiningin á heiladauða mikilli gagnrýni þar í landi. Í Bandaríkjunum er aftur á móti lögð áhersla á líffæragjöf sem hetjudáð, hún gerð að venju og lofuð.]]> http://hugsandi.is/articles/heiladaudi-og-liffaeragjafir/feed/ 2 Óhefðbundnar lækningar: Kukl eða vanmetið lækningakerfi? http://hugsandi.is/articles/ohefdbundnar-laekningar-kukl-eda-vanmetid-laekningakerfi/ http://hugsandi.is/articles/ohefdbundnar-laekningar-kukl-eda-vanmetid-laekningakerfi/#comments Tue, 01 Dec 2009 11:00:12 +0000 Elín Ösp Gísladóttir http://hugsandi.is/?p=2495 Budda lækninga
Gömul og gróin húsráð, grasalækningar og smyrsl eru flestum kunn. Margir nota þau meðvitað til að bæta heilsu sína, aðrir ómeðvitað í formi ráða frá ættingum. Nú til dags er hægt að leita til fjölda meðferðaraðila og ráðgjafa sem gefa ráð sem flokkast undir óhefðbundnar lækningar. Frá miðri 19. öld hefur vísindahyggja verið við lýði í vestrænum samfélögum og kemur það fram í áherslum vestrænnar læknisfræði á gagnsemi inngripa og tækni. Henni samkvæmt hefur verið litið á líkama og huga sem tvö aðskilin fyrirbæri sem hafi engin samverkandi áhrif í læknismeðferðum. Þó virðist það vera um það bil að breytast]]> http://hugsandi.is/articles/ohefdbundnar-laekningar-kukl-eda-vanmetid-laekningakerfi/feed/ 4 Heilsumannfræði: Saga, hugtök og kenningar http://hugsandi.is/articles/heilsumannfraedi-saga-hugtok-og-kenningar/ http://hugsandi.is/articles/heilsumannfraedi-saga-hugtok-og-kenningar/#comments Tue, 15 Sep 2009 10:04:55 +0000 Elín Ösp Gísladóttir http://hugsandi.is/?p=1935 Leonardo_da_Vinci-_Vitruvian_Man Heilsumannfræði er skilgreind sem fræðigrein sem rannsakar félagslegar og menningarlegar hliðar heilbrigðis, sjúkdóma og lyfja. Hún afmarkaðist sem fræðigrein upp úr 1950. Þá fyrst töldu mannfræðingar svokölluð frumstæð lyf og nútímalyf samanburðarhæf í rannsóknum. Áður var því haldið fram að hið fyrra væri af trúarlegum toga en hið síðarnefnda byggt á vísindum.]]> http://hugsandi.is/articles/heilsumannfraedi-saga-hugtok-og-kenningar/feed/ 0 Hið raunverulega val hinnar barmstóru konu? II. hluti http://hugsandi.is/articles/hid-raunverulega-val-hinnar-barmstoru-konu-ii-hluti/ http://hugsandi.is/articles/hid-raunverulega-val-hinnar-barmstoru-konu-ii-hluti/#comments Thu, 10 Sep 2009 11:00:34 +0000 Áslaug Einarsdóttir http://hugsandi.is/?p=1914 silikon
Í bók sinni The Beauty Myth: How Images of Beauty are Used Against Women fjallar Naomi Wolf um kenningu sína um fegurðarmýtuna svokölluðu. Að hennar mati er samfélagslegur þrýstingur á konur um að uppfylla fegurðarskilyrði samfélagsins öflugasta og útbreiddasta félagslega taumhald sem konur verða fyrir í nútímanum. Wolf bendir á að í nútímasamfélagi er konan ekki dæmd gild manneskja nema að hún aðlagi sig að hinu ráðandi fegurðargildi samfélagsins, sem á fátt sameiginlegt með raunverulegum líkama kvenna. Að mati Wolf kemur slík ofuráhersla á fegurð kvenna fram í kjölfar þess að konur hafa á síðustu hundrað árum brotið af sér flestar aðrar hömlur samfélagsins. Að mati Wolf er svar samfélagsins að kúga konur með því að láta þær keppa við óeðlilega og oft óheilbrigða fegurðarstaðla, hina svokölluðu fegurðarmýtu, eða með orðum Wolf: „Mjúkar, ávalar mjaðmir, læri og magar var álitið eftirsóknarvert og lostafullt þangað til að konur fengu kosningarétt.“]]> http://hugsandi.is/articles/hid-raunverulega-val-hinnar-barmstoru-konu-ii-hluti/feed/ 0 Hið raunverulega val hinnar barmstóru konu? I. hluti http://hugsandi.is/articles/hid-raunverulega-val-hinnar-barmstoru-konu/ http://hugsandi.is/articles/hid-raunverulega-val-hinnar-barmstoru-konu/#comments Tue, 08 Sep 2009 11:35:14 +0000 Áslaug Einarsdóttir http://hugsandi.is/?p=1889 billboard_breast_implants
Umræða um hið raunverulega val konunnar sem kýs að stækka á sér brjóstin er áberandi í skrifum um hið félagslega og menningarlega samhengi brjóstastækkana. Sú umræða sveiflast oftar en ekki á milli tveggja póla alltumlykjandi formgerðar (e. structure) og atbeinis (e. agency). Með formgerð er hér í stuttu máli átt við vald og áhrif samfélagslegs strúktúrs á einstaklinginn. Sem formgerðarsjónarmið mætti þá t.d nefna það að telja konur óvirk fórnalömb samfélagslegra aðstæðna. Með atbeini er hér átt við hæfni einstaklings til þess að stjórna sínu eigin lífi. Sem dæmi um hið gagnstæða sjónarmið um atbeini væri t.d að telja val konu um að gangast undir hnífinn frjálst og óháð samfélagsöflum. Hinir ýmsu fræðingar hafa svo blandað sinn eigin formgerðar/atbeinis kokteil í leit að skýringum á sílikonfyrirbærinu þar sem reynt er að staðsetja hina brjóstgóðu konu einhversstaðar fyrir miðju í þessu flókna neti.]]> http://hugsandi.is/articles/hid-raunverulega-val-hinnar-barmstoru-konu/feed/ 1 Aðferðafræði og athugunarefni í hugmyndasagnfræði: Quentin Skinner http://hugsandi.is/articles/adferdafraedi-og-athugunarefni-i-hugmyndasagnfraedi-quentin-skinner/ http://hugsandi.is/articles/adferdafraedi-og-athugunarefni-i-hugmyndasagnfraedi-quentin-skinner/#comments Thu, 29 Jan 2009 17:18:06 +0000 Karl Jóhann Garðarsson http://hugsandi.is/?p=1047 vatnsglas
Það er vatn í glasinu
Allar þær hugmyndir um stjórnskipulag, stjórnmál og samfélag sem nú koma fram í hverju horni leiðir hugann að því hvernig best sé að skýra og skilja slíkar hugmyndir. Ætti athyglin að beinast að efnahagslegum bakgrunni hugmynda og texta? Eða er pólitískt og félagslegt umhverfi textans betur til þess fallið að skilja hvaðan hugmyndirnar koma, hver meining þeirra er og hvernig megi skilja þær? Eða er textinn sjálfur nægilegur til þess að komast að merkingu hans? Í samræmi við heiti greinarinnar verður grafist fyrir um svör við þessum spurningum út frá sagnfræði.]]> http://hugsandi.is/articles/adferdafraedi-og-athugunarefni-i-hugmyndasagnfraedi-quentin-skinner/feed/ 0 Íslenskar krísurannsóknir, já takk! http://hugsandi.is/articles/islenskar-krisurannsoknir-ja-takk/ http://hugsandi.is/articles/islenskar-krisurannsoknir-ja-takk/#comments Tue, 06 Jan 2009 11:02:29 +0000 Dagný Arnarsdóttir http://hugsandi.is/?p=925 heimaey
Flest þekkjum við söguna – eða klisjuna - um „stríð mannsins við náttúruöflin“ í jarðeldunum á Heimaey fyrri hluta árs 1973, þar sem „maðurinn sigraði“ að lokum. Í grein þessari verður fjallað um ýmislegt það sem leynist á bak við klisjur Heimaeyjargossins. Fótnótum stórsögunnar, svo sem hinum bullandi samfélags-, efnahags- og umhverfiskrísum, er brýnt að gefa betri gaum.]]> http://hugsandi.is/articles/islenskar-krisurannsoknir-ja-takk/feed/ 2 Kominn tími fyrir afstöðu? Af aktivistamannfræði http://hugsandi.is/articles/kominn-timi-fyrir-afstoedu-af-aktivistamannfraedi/ http://hugsandi.is/articles/kominn-timi-fyrir-afstoedu-af-aktivistamannfraedi/#comments Tue, 26 Feb 2008 17:18:00 +0000 Áslaug Einarsdóttir http://sandbox.undraland.com/?p=223 Mótmæli Mannfræðingar hafa á undanförnum áratugum rannsakað margvíslegar birtingarmyndir aktivisma og réttindabaráttu og áhrifa hennar innan hinna ýmsu samfélaga. Sem dæmi um mannfræðirannsóknir á aktivisma mætti nefna rannsóknir á uppbyggingu og áhrifamætti hinna ýmsu félagasamtaka og hagsmunasamtaka. Dæmi um réttindarannsóknir eru rannsóknir á kvenréttindabaráttu víðsvegar um heim, réttindabaráttu margvíslegra etnískra hópa og réttindabaráttu frumbyggja innan viðkomandi ríkja. Óhætt er því að álykta að mannfræðin sem fræðigrein búi yfir umtalsverðri þekkingu á hinum ýmsu birtingamyndum aktivisma.]]> http://hugsandi.is/articles/kominn-timi-fyrir-afstoedu-af-aktivistamannfraedi/feed/ 0 Staður á milli vita http://hugsandi.is/articles/stadur-a-milli-vita/ http://hugsandi.is/articles/stadur-a-milli-vita/#comments Thu, 19 Jul 2007 09:07:00 +0000 Þóra Pétursdóttir http://sandbox.undraland.com/?p=169 Pýramídinn á Svalbarða Þegar Pýramídinn var yfirgefinn árið 1998 var nánast allt skilið eftir — líkt og menn hefðu einfaldlega staðið upp frá borðum en skilið uppvaskið eftir til morguns. Pottablóm og kryddjurtir standa skrælnuð í gluggunum, hálftómar flöskur safna botnfalli á borðum, bækur rykfalla í hillum, og boltar liggja hreyfingarlausir á gólfi íþróttahússins eins og þeim hafi síðast verið skotið í mark í gær. Pýramídinn er sannkallaður draugabær — hann hefur á að skipa öllu sem bæjum ber, nema að íbúana vantar.]]> http://hugsandi.is/articles/stadur-a-milli-vita/feed/ 4 Galdrar, trúarbrögð og vísindi, þróun hins andlega manns http://hugsandi.is/articles/galdrar-truarbroegd-og-visindi-throun-hins-andlega-manns/ http://hugsandi.is/articles/galdrar-truarbroegd-og-visindi-throun-hins-andlega-manns/#comments Thu, 12 Apr 2007 12:03:00 +0000 Erna María Jensdóttir http://sandbox.undraland.com/?p=149 Keltneskur kross Er hægt að segja að maðurinn hegði sér allstaðar eins? Gæti verið að birtingamynd hegðunar mannsins sé það sem greinir á milli ólíkra samfélaga? Eitt er það sem virðist ríkja í flest öllum samfélögum, það er trú á tilvist þess óefnislega. Í því samhengi langar mig að athuga hvort galdrar, trúarbrögð og vísindi séu ef til vill sprottinn af sama meiði þó svo að birtingamynd þess sé ólík. Þetta þrennt virðist þó meðal annars þjóna þeim sameiginlega tilgangi að skýra fyrirbæri og atburði sem við skiljum ekki eða sjáum.]]> http://hugsandi.is/articles/galdrar-truarbroegd-og-visindi-throun-hins-andlega-manns/feed/ 0