Greinar í flokknum Póstur að utan

Hugmyndafræði hefur í gegnum hugmyndasöguna verið stillt upp sem andstæða þekkingar og sannleika. Hugmyndafræði gefur skakka mynd af raunveruleikanum, slær ryki í augu fólksins, hún er falsvitund og órar sem tengjast hagsmunum og ekki hlutleysi. Og það sem meira er, hugmyndafræði er tengd pólitík og pólitík er eitthvað sem á að halda fjarri vísindunum. Eða, með öðrum orðum: vísindin eiga að vera laus við og óháð pólitík. Vísindin fjalla um þekkingu en pólitík hverfist um skoðanir.

Undanfarið hefur mikið verið rætt um landflótta Íslendinga. Umræðan er sögð mikilvæg og því hafa margir stjórnmálamenn gert hana að sínu hjartans máli. Ef fylgst er með framvindu hennar á Alþingi má sjá að mörg stór orð hafa fallið, bæði hvað varðar þetta ógnvænlega fyrirbæri sjálft, en aðallega varðandi hvað er og hvað er ekki verið að gera til þess að fyrirbyggja verulega fólksfækkun. Ég ætla mér í þessari grein í fyrsta lagi að athuga örstutt þann orðaforða sem notaður er í þessari umræðu, hversu vel hann á heima þar og hvaða tilgangi hann þjónar. Er eitthvað samræmi milli tungumáls og veruleika sem réttlætir þau orð sem eru valin eða eru þau einungis ráðin sem málaliðar til að mjaka umræðunni í ákveðna átt? Í öðru lagi langar mig að athuga hvort þessi tiltekna umræða komi heim og saman við staðreyndir, út frá persónulegum sjónarhóli mín sjálfs.

Fall múrsins náði strax augum heimsbyggðarinnar, enda um stórmerkilegan og jafnframt afar myndrænan atburð að ræða. Fréttamyndir af Berlínarbúum með hamar og meitil að kroppa niður múrinn eða vinum og ættingjum sem hlaupa hvort í annars faðm voru sýndar um alla heimsbyggðina. Berlínarbúar sjálfir voru líka vel með á nótunum um að hér væri um stórmerkilegan sögulegan atburð að ræða. Mánuðina eftir fallið mátti alls staðar sjá og heyra hamarshögg borgarbúa sem voru að hamast á múrnum. Ekki endilega til þess að rífa hann niður, það var um garð gengið, heldur til þess að komast yfir múrbrot til að eiga eða til að selja. Hin skammlífa borgarstjórn Austur-Berlínar eftir fallið, reyndi að vísu að slá eign sinni á múrinn, til að geta þjóðnýtt hagnaðinn af sölu hans til ferðamanna.

Fyrir ári síðan hóf ég mastersnám í stjórnun í skapandi viðskiptaferlum (e. Management of Creative Business Processes). Ég hef mjög oft verið spurð hvað í ósköpunum það er nú og mér hefur fundist best að lýsa því sem master í stjórnun innan skapandi atvinnugeira (listir, menning og afþreying) eins og t.d. fyrirtæki sem gefa út eða framleiða tónlist, kvikmyndir, bækur, tímarit, tölvuleiki, fatnað, húsgögn, leikföng o.s.frv. Enda er markmið námsins að gera nemendur hæfa til að taka stjórnunarstöður í skapandi fyrirtækjum og er mikil áhersla lögð á að finna rétta jafnvægið á milli þess að hlúa að sköpunargáfu listamannsins og að reka arðbært fyrirtæki.

Eftir nokkurra ára námshlé var mig farið að þyrsta í að bæta við mig ofan á BA-prófið mitt og fannst líka að það gæti verið góð hugmynd að prófa að búa annarsstaðar en á Íslandi. Okkur heimilisfólkinu kom saman um að það væri fínt að taka hænuskref og stefna að því að finna nám á einhverju Norðurlandanna. Fyrir valinu varð mastersnám í hnattvæðingu og aðlögun innflytjenda (Master i globalisering og integration) sem kennt er við Háskóla Suður-Danmerkur (Syddansk Universitet) í Odense. Námið er eitt ársverk kennt á tveimur árum (fjórum önnum) þar sem nemendur og kennarar hittast eina stífa fyrirlestrahelgi í mánuði, s.s. svipað og fjarkennsla á Íslandi.

Fyrir utan mig voru einungis tveir aðrir skráðir í meistaranámið við þjóðfræðideildina í UCC. Fámennið kom sér svolítið illa því ég kynntist eiginlega engum innfæddum vel. Meistaranám í UCC er ársprógram. Kúrsarnir eru árslangir og það kemur sér illa fyrir þá sem ætla einungis að vera þar eina önn í skiptinámi. Það hefði í raun verið ómögulegt að koma eftir áramót. Það var einnig óþægilegt að vera búinn með tvær annir af meistaranámi og taka námskeið sem eru enduróm af því sem maður hefur áður lært. Hins vegar var allt litað af sjónarhóli Íra sem bætti að mörgu leyti upp fyrir það að kannast við efnið.

Námið mitt í Berkeley er þrusugott og spennandi, en ég segi það satt, þjóðfræðideildin í HÍ er ekki síðri, bara minni, en kannski hagsmunanna vegna, menningarlega kapítalsins og allt það, þá langar manni aðeins meira að stúdera við Berkeley. „Sjáið tindinn! Þarna fór ég! Beint af augum, ýkt létt!“. Og námið er létt af því að það er skemmtilegt, og síðast en ekki síst því ég þurfti ekki að borga skólagjöldin í landinu þar sem allt snýst um kapítal.

Þegar ég mætti á staðinn fékk ég strax að finna fyrir frönsku skrifræði. Fyrstu tvær vikurnar mínar voru með eindæmum “skemmtilegar“ þar sem ég eyddi þeim aðallega í biðröð. Ég þurfti að gera hluti eins og að stofna bankareikning og skrá mig í kúrsa, sem ætti ekki að vera svo flókið, en það er bara ekkert grín að vera í Frakklandi og tala ekki frönsku! Alþjóðafulltrúinn í skólanum mínum talaði heldur ekki ensku þannig að ég sá fljótt fram á að ég þyrfti að læra frönsku og það hratt.

La Réunion er eyja í vestanverðu Indlandshafi, austan við Madagaskar, í grennd við Máritíus. Eyjan sjálf er ekki stærri en Suðurnesin, en þar búa yfir 750.000 eyjaskeggjar af fjölbreyttum uppruna. Ég hef nú dvalist á La Réunion sem Erasmusnemi í mannfræði í þrjá mánuði. Ég hef nú dvalist á La Réunion sem Erasmusnemi í mannfræði í þrjá mánuði. Eyjan er sökum fjölmenningar sinnar afar áhugaverð í mannfræðilegum skilningi. Auk þess státar hún af ofvirku eldfjalli, mikilfenglegum fjallgörðum, marglitum blómum, heitum sjó og að sjálfsögðu sumari og sól yfir svartasta myrkrið heima á okkar ástkæra Íslandi.

Heilsusálfræði er undirgrein í sálfræði. Hún snýst um að beita sálfræðikenningum, -aðferðum og -rannsóknum við forvarnir, til að viðhalda góðri heilsu, við greiningu sálrænna þátta líkamlegra sjúkdóma og fatlana, við þróun umbóta í heilbrigðiskerfinu og við mótun heilbrigðisstefnu. Heilsusálfræði í City viðhefur svokallaða “krítíska“ áherslu sem felst í endurskoðaðri stöðu greinarinnar. Spurt er spurninga á borð við: hvort rétt sé að líta á heilsusálfræðina sem undirgrein; og hvort nota eigi sömu kenningar og í almennri sálfræði? Ennfremur: hvað er heilsa; og hvernig er best að skilgreina hana? Er rétt aðskilja sál og líkama og er rétt að læknar meðhöndli eitt en sálfræðingar og geðlæknar annað?

Að mínum dómi gæti ég varla verið á betri stað en ég er núna. Skólar líkt og Princeton, Harvard, Berkeley og Stanford hafa nafnið, og að sjálfsögðu frábæra kennara í sagnfræði, en engir þeirra komast með tærnar þar sem Rutgers (New Brunswick) hefur hælana í kvenna- og kynjasögu. Rutgers er ríkisháskóli New Jersey og er staðsettur í þremur borgum, Newark, Camden og New Brunswick, en virtasta hlutann er að finna í New Brunswick. Í þessum pistli ætla ég ekki að fjalla almennt um námið hingað til heldur ætla ég að fjalla frekar um einn kúrs sem ég hef setið þetta misseri. Kúrsinn er málstofa og ber titilinn Intellectual History. Kennarinn er Joan Scott en fáir ef nokkrir hafa haft viðlíka áhrif á kvenna- og kynjasögu og hún.

Á Íslandi hefur það í seinni tíð sjaldan verið vandamál að hugmyndafræðilegur ágreiningur utan háskólalóðarinnar meðal stúdenta komi niður á háskólasamfélaginu. Ungt fólk er flest löngu hætt að berjast fyrir alheimsbyltingu og fartölvulán og hækkandi bensínverð er orðinn helsti höfuðverkur þess. Það var því töluvert sjokk að koma til náms hérna í Bretlandi. Ekki aðeins vegna þess að campusinn er fullur af fólki sem á Íslandi kallast menntskælingar heldur vegna þess að meðal „samþykkta“ stúdentaráðsins er að banna nokkur fyrirtæki innan háskólasvæðisins.

Á morgun hrindir Hugsandi af stað greinaflokki sem til stendur að verði fastur liður: Póstur að utan. Hér munu íslenskir námsmenn sem stunda nám erlendis lýsa fyrir lesendum upplifun sinni af háskólalífi hið ytra