Greinar í flokknum Safnafræði
Hlutverk listasafna í samfélaginu
Á Íslandi eru þó nokkur listasöfn. Forvitnilegt er að vita hvert er hlutverk þessara safna er í samfélaginu og hvar listamaðurinn er í þeirri jöfnu. Því auðvitað væri ekkert listasafn ef það væri enginn listamaður. En hefur listamaðurinn eitthvað vald á listasafninu? Ef svo er ætti hann þá að hafa það?
Lesa áfram »Þjóðir, þjóðminjar og afmörkun sjálfsmynda
Nú þegar Íslendingar og Grikkir eiga það sameiginlegt að há erfiða baráttu vegna efnahagskreppunnar er kannski við hæfi að rifja upp aðra baráttu sem þjóðirnar hafa átt sameiginlega og snerist að mörgu leyti um það sem nú á dögum ber einnig iðulega á góma í kreppuþrunginni umræðunni, nefnilega sjálfsmyndir þjóða og sjálfstæði þeirra í alþjóðlegu samfélagi þjóða. Sú barátta snerist um menningarminjar sem bæði Íslendingar og Grikkir töldu vera sína réttmætu eign þrátt fyrir að þær væru í höndum erlendra þjóða og hefðu verið í lengri tíma. Þetta voru því þjóðminjar í augum þeirra þjóða sem gerðu tilkall til minjanna. Það sem hér um ræðir eru annars vegar handritin sem voru í Danmörku þar til árið 1971 að þau komu til Íslands og hins vegar hinar grísku Elgin-töflur sem enn eru á safni í Bretlandi.
Lesa áfram »Endurfundir
Sýningin Endurfundir var opnuð við hátíðlega athöfn í Myndasal Þjóðminjasafnsins þann 31. janúar síðastliðinn. Við opnunina hélt Karl Sigurbjörnsson biskup Íslands tölu ásamt Margréti Hallgrímsdóttur þjóðminjaverði. Á sýningunni eru kynntar þær fornleifarannsóknir sem Kristnihátíðarsjóður styrkti frá 2001-2005.1 Í Myndasalnum hafa eins og nafnið gefur til kynna hingað til aðallega verið ljósmyndasýningar og það verður að teljast ótrúlegt að Endurfundasýningin er fyrsta sérstaka sýningin tengd fornleifarannsóknum sem sett hefur verið upp síðan Þjóðminjasafnið opnaði að nýju eftir endurbætur.
Lesa áfram »Verð og virði menningarminja
Menningararfur er mikilvægur þáttur í íslensku hagkerfi en vanmetin. Íslenskt þjóðfélag leggur hagrænan mælikvarða á náttúruauðlindir sínar en ekki þær menningarlegu, þó svo að þær leggi einnig til þjóðarbúsins. Að vísu eru menningarminjar sjaldnast til sölu og markaðsvirði því óþekkt. Aðferðir við verðmat eru vissulega til, svo sem könnun á því hve háar skaðabætur þyrfti til að bæta fyrir missi einhvers, þó svo að slíkt væri siðferðilega umdeilt. Ekki líta heldur allir gullið sömu augum. Hvaða fébætur þættu sanngjarnar fyrir missi Þingvalla – nú eða Alþingishússins við Austurvöll? Hvað með 100 ára gamlan gaddavír sem finna má strekktan á staura víða um sveitir? Er hann ryðgað sorp eða stórkostlegar minjar um atvinnusögu þjóðarinnar? Myndi ungt fólk meta virði hluta í samræmi við mat eldra fólks? Myndi fólk, sem ekki er alið upp á Íslandi, sjá verðmæti í gamalli tóft? Þætti þeim kannski meira fútt í náttúrulegu baðlauginni handan við hana? Á að meta huglæg gildi út frá magni eða gæðum? Einsögu eða stórsögu? Merkingu eða notagildi?
Lesa áfram »Raddir að heiman
Þann 23. nóvember s.l., stóðu Miðstöð munnlegrar sögu og Minni — félag um munnlegan menningararf fyrir athyglisverðri ráðstefnunni um byggðarsögu og munnlegar heimildir. Bar ráðstefnan heitið Raddir að heiman — Munnlegar heimildir í byggðarsögu og fór fram í Þjóðarbókhlöðu. Var mæting góð og komu þáttakendur víðs vegar að af landinu. Ráðstefnunni stjórnaði formaður Minnis, Rósa Þorsteinsdóttir. Hér að neðan verður stiklað á stóru um þau efni sem á samkomunni bar á góma.
Lesa áfram »„Vekið ekki næturvörðinn að óþörfu“
Lyfjafræðisafnið er um margt sérstakt. Upphaf þess má rekja til nokkurra lyfjafræðinga sem tóku sig saman seint á áttunda tug síðustu aldar og hófu markvisst að safna munum og minjum tengdum apótekum og lyfjagerð á Íslandi. Afrakstur þessarar framsýni er afar áhugavert safn, sem þó verður að teljast eitt best varðveitta leyndarmálið í íslenskum safnaheimi. Í greininni sem hér fer á eftir segir Sólveig Ólafsdóttir lesendum frá leyndardómum Lyfjafræðisafnsins.
Lesa áfram »Húsin heim?
Í teiknimyndaþættinum Futurama sem gerist um árið 3000 fara aðalpersónurnar á "Minnismerkjaströnd" þar sem ofurglæpon hefur komið fyrir minnismerkjum sem hann hafði stolið víðs vegar að. Það sem var kannski verra en að glæpurinn sjálfur var að enginn í framtíðinni áttaði sig á hve ósmekklegt þetta safn var. Hér á eftir rekur Óli Gneisti Sóleyjarson rauðan þráð sem liggur frá teiknaðri framtíðarströndu, gegnum Egyptaland og British Museum og mögulega að Vopnfirsku húsunum í Árbæjarsafni.
Lesa áfram »Ekki eru öll söfn söfn þótt sum séu - Safna- og sýningaferð sagnfræðinga og annarra.
Í sumar eða svo kviknaði sú hugmynd með stjórnarmönnum Sagnfræðingafélags Íslands að bjóða upp á dagsferð á söfn og sýningar í höfuðborginni og nágrenni. Yfirlýstur tilgangur ferðarinnar var sá að bera saman mismunandi söfn og sýningar og gera sér um leið glaðan dag í góðra vina hópi. Hvort tveggja tókst.
Lesa áfram »