Greinar í flokknum Sálfræði
Hinir fórnanlegu
Á myndinni voru saman komnar tvær lifaðar og þrekvaxnar karlhetjur. Annar að eiga við bakið á hinum á meðan þeir skrafa. Þetta minnti mig næstum því á þá gæðastund sem tveir apar eiga saman þegar þeir að plokka lýsnar hvor af öðrum; sveipaðir tryggðarböndum. Ég ákvað því að kanna málið betur og fór í bíó innblásin af kenningum sálgreinandans Carl Gustav Jung. Ég komst að því að The Expendables er ekki aðeins hasarmynd ársins uppfull af langdregnum sprengiatriðum og stafrænum heilaslettum eða „heilalaus strákamynd“ svo vitnað sé í orð eins gagnrýnanda myndarinnar. Kvikmyndin er fyrst og fremst táknrænt ferðalag manns í leit að sál sinni og uppgjör við karlmennskuímyndina.
Lesa áfram »Leonardó da Vinci. Ævi og afhelgun.
„Homo universalis“, furðufugl sem óð úr einu í annað, rannsakaði ótrúlega mikið af hlutum og fyrirbrigðum, skrifaði hugmyndir sínar með spegilskrift, hafði áhuga á fegurð og friði, en hannaði hertól og teiknaði angist manna rétt fyrir aftökur, þetta er Leonardó da Vinci. Litið var á Leonardó sem meistara og jafnvel goð, hann var upphafin strax eftir dauða sinn og engin listamaður gat nálgast hann að verðleikum. Á 17. og 18. öld var talað um hann í skólum sem besta listamann sögunnar. Á 19. öld fara þó gagnrýnisraddir að heyrast um það að hann hafi í raun verið ósköp venjulegur maður. Hann er þó ekki afhelgaður, ef þannig má komast að orði, fyrr en í byrjun 20 aldar. Það var gert með ritgerð Sigmund Freud um æsku Leonardós.
Lesa áfram »Upplýsing og afneitun: Undir oki siðmenningar. Seinni hluti – hamingja, sektarkennd og frelsun
Tilgangur lífsins er, samkvæmt Freud, að vera hamingjusamur sem þýðir bæði að leitast eftir sælu og forðast sársauka og óþægindi. Þessu náum við hins vegar aldrei því langvarandi hamingja er ómöguleg - sæla og hamingja mótast og eru skilgreindar af andstæðu sinni. Þjáningin leitar á okkur úr þremur áttum, frá okkur sjálfum og líkama okkar, frá veröldinni í kringum okkur og að lokum frá mannlegum samskiptum. Allar leiðir sem okkur eru færar til að forðast þessar byrðar lífsins falla undir hatt siðmenningarinnar, sem er eins konar vörn gegn sársaukanum og þjáningunum sem mynda líf okkar. Á hinn bóginn er siðmenningin það sem helst ýtir undir óhamingju okkar og áðurnefndar leiðir eru einungis flóttaleiðir sem gera lífið bærilegt en úthýsa ekki þjáningunni.
Lesa áfram »Upplýsing og afneitun: Undir oki siðmenningar. Fyrri hluti – aðferð, framfarir og fullkomnun.
Áhrifa Sigmunds Freuds gætir hvarvetna í dag og kenningar hans hafa orðið hluti af almennum orðaforða. Það er ekki ástæðulaust að Freud hefur verið nefndur „Kólumbus hugans". Áhrifamáttur Freuds á sjálfsmynd nútímafólks hvetur okkur til að líta á áhrifavalda hans. Hér verður litið á hvernig Freud brást við hugsjónum upplýsingarinnar í einni af síðustu bókum sínum, Undir oki siðmenningar. Freud hafnaði möguleikanum á mörgum hugsjónum upplýsingarinnar jafnframt því að efast um hvort gott væri að reyna að ná þessum göfugu markmiðum en á sama tíma hélt hann kyndli upplýsingarinnar hátt á lofti.
Lesa áfram »Kötturinn sagði „Ekki ég“
Óeigingjörn hjálpsemi, það að veita öðrum aðstoð án þess að það gagnist á beinan hátt þeim sem hjálpar, er hegðun sem hefur lengi verið félagssálfræðingum hugleikin. Fólk tekur höndum saman til hjálpar bágstöddum, opnar styrktarreikninga, mætir á tónleika og stendur upp fyrir ellilífeyrisþegum í strætó. Öll höfum við ýmist hjálpað, og/eða þegið hjálp með þökkum frá ókunnugum á lífsleiðinni.Það kemur samt fyrir okkur öll að við hegðum okkur eins og dýrin í dæmisögunni um litlu gulu hænuna og segjum „ekki ég", eða hreinlega lítum undan og látum eins og neyðin sé ekki til staðar. Hugsanlega er það öllu áhugaverðari hegðun sem þarfnast frekari skýringa.
Lesa áfram »Jórtrað á hugsunum
Að jórtra er hugtak sem á ekki einungis við um meltingu jórturdýra heldur getur líka átt við ákveðið hugarástand. Dýrin jórtra á fæðunni, velta henni aftur upp í munninn til að tyggja betur og melta fæðuna þannig. Sama tuggan kemur upp aftur og aftur þar til búið er að mala hana nægilega. Þetta hugtak lýsir ágætlega því hugarástandi þegar fólk veltir vandamálum sínum fyrir sér í sífellu. Vandamálum er velt upp og þau könnuð í þaula í þeim meinta tilgangi að finna lausn á þeim. Jórtrun hjálpar jórturdýrum við að melta fæðuna en hjálpar að sama skapi ekki fólki til að fá úrlausn sinna mála. Það má líka segja að þegar fólk jórtrar er það eins og hamstur í hlaupagrind, fer alltaf í hringi og kemst ekkert áfram.
Lesa áfram »Eru mótsagnir til í raunveruleikanum?
Ef raunveruleikinn væri háður skilgreiningum okkar og hugtökum þá væri raunveruleikinn á margan hátt ekki mögulegur. Gefum okkur til dæmis að þegar maður tekur af stað og gengur að dyrum, með það að markmiði að vera inni í herbergi, þurfi hann að komast yfir þröskuld herbergisins áður en hann geti talist inni í herberginu. Þegar maðurinn leggur af stað er ákveðin lengd í tíma og rúmi á milli hans og þröskuldsins, einhvern tíman frá því að maðurinn gengur af stað og þangað til hann er kominn inn í herbergið er lengdin í rúmi á milli upprunalegu stöðu mannsins og þröskuldsins hálfnuð. Á tímanum á milli þess að maðurinn gengur af stað og þangað til hann kemur að þröskuldinum helmingast leiðin aftur og aftur.
Lesa áfram »Skila fíkniefnaforvarnir tilætluðum árangri?
Fíkniefnaforvarnir hafa verið í gangi í mörg ár, eða allt frá því að skaði fíkniefna og áhrif þeirra á samfélagið varð almennilega ljós. Fáir efast um að þessar forvarnir geri gagn, færri efast hvort allar þessar herferðir gegn notkun vímuefna hafi nokkur áhrif yfirleitt og jafnvel enn færri telja að herferðirnar hafi neikvæð áhrif. En börn og unglingar eru mjög sérstakt fólk sem getur verið erfitt að ná til. Það er jafnframt fjarstæða að ætla að ná til allra þessara ólíku unglinga og er því ómögulegt fyrir fíkniefnaforvarnir, í núverandi mynd allavega, að skila meira en sáralitlum árangri. En hver er þá góður árangur í fíkniefnaforvörnum? Þó svo að aðeins örfáum yrði bjargað frá þeirri böl sem eiturlyfjafíkn er væri þá forvörnin ekki peninganna virði? Það má eflaust deila lengi um þessar spurningar en eins og flestir vita þá eru peningar af skornum skammti og því auðvitað best að eyða þeim í áhrifaríkustu forvörnina.
Lesa áfram »Hið umdeilda Kannabis
Undanfarin ár, jafnvel áratugi, hefur kannabis verið afar umdeilt. Misjafnar sögur eru til um áhrif kannabis á mannskepnuna og er því fróðlegt að skoða rannsóknir sem hinir ýmsu fræðimenn hafa framkvæmt til að komast að sannleikanum um efnið. Hér á eftir verður niðurstöðum nokkurra þessara rannsókna lýst og athugað hvort einhver botn fáist í hið umdeilda mál sem kannabis er.
Lesa áfram »Heilsusálfræði í City University í London: Tilviljanakennd ákvörðun um mastersnám
Heilsusálfræði er undirgrein í sálfræði. Hún snýst um að beita sálfræðikenningum, -aðferðum og -rannsóknum við forvarnir, til að viðhalda góðri heilsu, við greiningu sálrænna þátta líkamlegra sjúkdóma og fatlana, við þróun umbóta í heilbrigðiskerfinu og við mótun heilbrigðisstefnu. Heilsusálfræði í City viðhefur svokallaða “krítíska“ áherslu sem felst í endurskoðaðri stöðu greinarinnar. Spurt er spurninga á borð við: hvort rétt sé að líta á heilsusálfræðina sem undirgrein; og hvort nota eigi sömu kenningar og í almennri sálfræði? Ennfremur: hvað er heilsa; og hvernig er best að skilgreina hana? Er rétt aðskilja sál og líkama og er rétt að læknar meðhöndli eitt en sálfræðingar og geðlæknar annað?
Lesa áfram »