Greinar í flokknum Tónlist

Diskóið markaði upphafið að nútíma dans- og popptónlist. Í diskótónlist var lögð meiri áhersla á taktinn en allt annað. Diskó var nefnt eftir diskótekum, klúbbum sem spiluðu ekkert annað en tónlist til að dansa við. Flest diskótekin í New York á áttunda áratugnum voru hommanæturklúbbar, og plötusnúðar þessara klúbba völdu sérstaklega sálar (e. soul) og fönk plötur sem höfðu sterkan og þungan takt. Fljótlega fóru plötufyrirtæki og framleiðendur að búa til plötur sérstaklega fyrir diskótekin. Diskóið var ef til vill eitthvað „þar sem hamingjusama fólkið var“, en í raunveruleikanum fóru saman diskótek og óhamingja eða óánægja á sama hátt og diskókúlur og gervidemantar.

Í þriðjudagsgrein Hugsandi var hið gleymda en sammannlega minni kjarnorkuógnar rifjað upp með rýni í valda popptexta og tónlistarmyndbönd. Í þeim var fjallað um hin valdamiklu gamalmenni sem heiminn höfðu í greipum sér og óttann við handhægan heimsendi - sem kæmi von bráðar ef/þegar einhver þrýsti óvart/viljandi á hnappinn rauða. Minningapartíið heldur nú áfram á YouTube þar sem nóg er til af hárlakki, silkiskyrtum og skærlitum grifflum í bland við reyksveppi, geislavirkt úrfelli og kjarnorkuvetur.

Ef að það er eitthvað sem allar lífverur þessarar jarðar eiga sameiginlegt er það að lífsferli þeirra mun einn daginn ljúka. Dauðinn er þar af leiðandi það eina sem maðurinn getur gengið að sem vísu. Dauðleiki mannsins er án efa hans stærsti ótti en um leið það sem gefur lífi hans tilgang, því til þess að öðlast tilgang þarf lífsferillinn að hafa endi. Þessi kaldhæðnislegi sannleikur dauðans hefur gert hann að einu helsta umfjöllunarefni listamanna, og eru tónlistarmenn þar engin undantekning. Í byrjun tíunda áratugarins braust fram á sjónarsviðið tónlistarstefna sem ekki aðeins fjallaði um dauðann heldur beinlínis kenndi sig við hann.

Dægurtónlist er sjaldan ein á ferð. Henni fylgir yfirleitt boðskapur, hvort sem hann felst í texta eða í umgjörð tónlistarinnar. Skilaboðin geta verið margvísleg og snúist um lífsstíl, tísku, hugarfar eða pólitík. Oft eru þessi skilaboð blátt áfram og auðlesanleg en í samfélögum þar sem útgáfustarfsemi er undir vökulu auga stjórnvalda geta vinsæl dægurlög orðið að leið til þess að koma á framfæri því sem ekki má tala um. Hér á eftir verður stiklað á stóru í þróun vinsældapopps á Ballanskaga, en á tímum tímum þjóðernishreinsanna og styrjalda gat þessi tegund tónlistar orðið ansi beinskeitt og herská.

Flestir muna eftir Spice Girls æðinu sem tryllti heimsbyggðina undir lok síðustu aldar. Hljómsveitin var starfrækt á árunum 1994 — 2001 en kom aftur saman á stuttu tónleikaleikaferðalagi nú fyrir skömmu. Á hátindi ferilsins, árið 1997, kom út kvikmynd þeirra Spice World. Þrátt fyrir misjafna dóma gagnrýnenda varð myndin gríðarlega vinsæl og setti af stað hið svokallaða Spice Girls æði um heim allan og halaði inn um 75 milljónum dollara.¹ Þrátt fyrir að söguþráður myndarinnar og leikur stúlknanna gæti seint talist verðlaunaverður hafði myndin þó nokkur samfélagsleg áhrif og hér á eftir mun ég leitast við að rifja upp sögu hljómsveitarinnar og útskýra áhrif myndarinnar á samfélagið.

Vandamálið við mörg jólalög virðist vera það sama og við mörg kántrílög; textahöfundurinn hefur gátlista yfir hugtök og hluti sem þarf að taka fyrir til að lagið verði nógu kántrí — eða nógu „jóla“ í tilfelli jólalaganna. Hver sem hefur hlustað á Johnny Cash veit að það þarf ekki að nefna mömmu, pallbíl, hundinn, lest, fyllerí og fangelsi, öll saman, í einu og sama laginu svo það sé kántrí. Þetta sama á við um jólalög; minna er oftast betra. Ef menn eru virkilega flinkir er hægt að komast vel frá því að minnast til dæmis á hvít jól og jólaskraut, eins og í „Blue Christmas“ en þá þyrfti maður helst að láta Elvis syngja lagið. Og leyfið mér að upplýsa ykkur: Elvis er dauður.

Þegar þessi orð eru skrifuð er flóðbylgja jólanna orðin mjög vaxandi og hin alræmdu jólalög einnig farin að bylja á manni. Úr útvarpstækjum vinnustaða, bíla, heimila og verslana. Svona rétt til að fylla upp á milli auglýsinganna. Fyrir suma eru jólalögin kærkomin, þó ekki væri nema fyrir þá sök að örlítið lengra verður á milli geðveikislegra auglýsinganna. Aðrir ærast og fá velgju í magann og suð fyrir eyrun.

Í hrörlegu stálgrindarhúsi sem áður hýsti fiskbræðslu hangir speglakúla í loftinu. Þetta aldna atvinnuhúsnæði er staðsett í jaðri eins af minnstu þorpum landsins — Bakkagerðisþorpi á Borgarfirði eystri. Kúlan hefur hangið í lofti skemmunnar um allnokkra hríð. Hún var komin á sinn stað í rjáfrinu nokkuð löngu áður en einhverjum datt í hug að halda tónleika í þessari skemmu. Það hefur útheimt ríkt ímyndunarafl að láta sér detta í hug að breyta þessum húsakosti í tónleikasal.

Samvinna aktívista og tónlistamanna á sér langa sögu en fyrir árið 1980 höfðu sómakærir og ábyrgir þjóðfélagsþegnar þó getað barist fyrir betri heimi í friði fyrir sóðarokki og hávaðagargi því sem seinna var kennt við Hótel Borg. Í upphafi níunda áratugarins tók rokkið hinsvegar ákafan fjörkipp fyrir tilstilli pönksins og nýbylgjunnar og kveikti í brjóstum ungra drengja ákafa löngun til að standa gleiðir á sviði með gítar. Utangarðsmenn trylltu um landsbyggðina og rokktónleikar voru staðurinn til að sýna sig og sjá aðra. Hér fólust möguleikar sem skyldi nýta og Laugardalshöll var staðurinn.