Í grein skrifaðri til varnar kapítalismanum skrifar Fareed Zakaria fjármálakreppuna að stórum hluta á reikning makróhagfræði, þ.e.a.s. á lága vexti bandaríska seðlabankans og þenslunnar sem þeir ollu. Áhugaverðara er að hann, þrátt fyrir að hafa reynt að horfa fram hjá því, endar á því að segja kreppuna hvíla á siðferðilegum grunni. Hann segir það sem gerðist hafa verið löglegt en siðlaust og segir að bankamenn hafi áður litið á sig sem varðmenn fjármálanna og fundist þeir ættu að fara með fjármuni annarra af ábyrgð. Þeir hafi í seinni tíð beint sjónum sínum einkum að gróða, óvissir um framtíð sína og fyrirtækisins og sagt viðskiptavinum einfaldlega það sem þeir vildu heyra.1 Hér verður rýnt í hugmyndafræði um hvernig markaðsvæðing atvinnulífsins hefur breytt starfsmannaumhverfi fjármálafyrirtækja.
Lesa áfram »Eitt aðal umræðuefnið á kaffistofum landsins síðustu tvö ár hefur verið um bankamenn. Eru bankamenn vondir menn eða vitlausir? Hvernig gátu bankarnir keyrt á fullri ferð fram af brúnninni með allt hagkerfið hangandi á eftir sér? Skilgreining á bankamönnum á þá væntanlega við alla sem unnu í bönkunum. Það er erfitt að skilja hvernig hættumerkin virtust fara fram hjá öllu því fólki sem vann í fjármálakerfinu.
Hér verður fjallað um hvernig umhverfi fólks í fjármálakerfinu var ekki til þess gert að hvetja það til þess að taka vel ígrundaðar ákvarðanir, leita frumlegra leiða og horfa til framtíðar.

Fyrir um fjórum áratugum skrifaði Milton Friedman fræga grein í New York Times og fjallaði hún um samfélagsleg framlög fyrirtækja til velferðarmála. Friedman hafnaði slíku alfarið á þeim forsendum að þannig væri gengið á arð fyrirtækis á kostnað hluthafa. Ekki voru allir sammála Friedman. Eftir síðustu aldamót hafa aðrar áherslur en bein fjárframlög fyrirtækja til ákveðinna málefna orðið ofaná, þótt að slíkt hafi átt visst blómaskeið í íslensku viðskiptalífi á fyrirhrunsárunum. Með tilkomu nýrrar umræðu í íslenskum fjölmiðlum um fyrirhuguð fjárframlög einstakra kaupsýslumanna til samfélagsmála er vert að rifja upp röksemdarfærslur Milton Friedman í tengslum við spurninguna: Mega kaupsýslumenn útdeila fjármunum annarra að vild, svo lengi sem þeim er varið til góðra verka?
Lesa áfram »