Það var nokkuð liðið á aðfaranótt þriðjudags þegar við lögðum af stað tveir. Meðferðis höfðum við fötu fulla af lími og einn pensil og 185 blaðsíður af litprentuðum A4 blöðum. Ætlunin var að koma þeim fyrir á vegg einhversstaðar við Laugaveginn. Við erum götulistamenn.
Þetta var ekki í fyrsta sinn sem við fórum út að næturlagi í þeim tilgangi að skilja eftir okkur eitthvað sköpunarverk í göturýminu. Sú spenna sem fylgdi fyrstu skiptunum og má rekja til ólögmætis athæfisins er löngu horfin. Við skreytum ekki borgina vegna þess að það er ólöglegt — við skreytum borgina þrátt fyrir að það sé ólöglegt. Framkvæmdin í þetta sinn tók um það bil tvo tíma. Það fer nokkur tími í að velja verkinu stað, þó að við höfum skoðað það fyrirfram. Reynt að finna veggi þar sem líklegt er að verkið sjáist og að það fái að lifa.
Sjálf framkvæmdin er einföld: líminu er komið á vegginn, blaðið lagt á veggin og loks lím yfir. Rétt eins og verið sé að veggfóðra. En það er tímafrekt að koma 185 blaðsíðum fyrir og það verður að gera með nokkurri nákvæmni. Samskeyti þurfa að falla vel saman og röðin verður að vera rétt. Fullgert er verkið um 3 metrar á breidd og 2 metrar á hæð.
Það var skítakuldi þessa nótt og fáir á ferli. Þeir sem gengu hjá stoppuðu flestir og lýstu yfir ánægju með framtakið. Enginn spurði hvort við ættum vegginn en sumir forvitnuðust um hvað við værum að meina. Í okkar tilfelli er svarið einfalt. Við viljum bæta það samfélag sem við búum í. Við viljum gera steingráa veggi borgarinnar litríkari. Við viljum færa samborgurum okkar eitthvað fallegt að gjöf. Við viljum lifa í samfélagi þar sem rými götunnar ber þess merki að þar búi fólk en ekki vélmenni. Við viljum fegra borgina og við viljum tjá okkur. Fyrir okkur er hið opinbera rými sjálfssagður vettvangur til þess að tjá sig á. Gatan er mín ekkert síður en þín.
Það er áberandi í umræðunni um hið svokallaða veggjakrot að tilvist þess sé lýti á samfélaginu. Einhverskonar æxli eða ónáttúra sem beri að uppræta. Við teljum að þessu sé einmitt þveröfugt farið. Opinber tjáning er merki um heilbrigt samfélag. Merki um að hinir raddlausu finni sér stað til þess að tjá sig þar sem heyrist til þeirra. Í samfélagi þar sem hinar hefðbundnu listir, hvort sem það er Kjarval eða nútímaleg innsetning eftir Trabant, eru lokaðar inni á söfnum eða í galleríum sem enginn sækir, afmarkað af fjórum veggjum og læst inni á kvöldin. List sem talar til fárra, ef einhverja. Götulistin er list fólksins. Gerð af fólki fyrir fólk. Laus við þann dauða tilgang sem einkennir hið höfundarmerkta verk: að upphefja listamanninn, skapa honum stöðu.
Við teljum að hin hefðbundna list sé löngu slitin úr tengslum við veruleikann. Götulistin ER veruleikinn. Veruleikinn lifir í verkinu, gatan er hluti af verkinu og staðsetningin á götunni mótar verkið og skilgreinir það, jafnvel meira en innihald eða útlit verksins. En götulistin nýtir sér einnig staðsetninguna til þess að túlka og skapa innihald, umhverfið verður hluti af verkinu og skiptir jafn miklu máli og sjálft verkið. Gatan og listaverkið renna saman í eina heild — án götunnar væri ekkert götulistaverk. Götulistin lifir á götunni. Það væri dauði hennar að færa sig inn í galleríið. Galleríið drepur listina en gatan nærir hana.
Þegar við höfðum lokið við verkið héldum við í sitthvora áttina. Verkið stóð eftir, nafnlaus gjöf til meðborgara okkar. Enn eitt götulistaverkið í blómlegri flóru Reykjavíkurborgar. Það heyrist aldrei en það er staðreynd að Reykjavík er talin vera ein af frjóustu og mest lifandi borgum þegar kemur að götulist. Fegurðin hér er algild, á götunni sem og innra með Unni Birnu.
Ef þeim samborgurum okkar líkar ekki verkið er þeim meira en velkomið að tjá sig á veggjunum. Skapa eitthvað sem þeim finnst fallegt. Tjá sig af þeirri ástríðu sem allir búa yfir. Taka þátt í að skapa manneskjulegra samfélag. Lifandi samfélag.
Götulistamaðurinn Banksy orðaði þetta svona:
Imagine a city where graffiti wasn't illegal, a city where everybody could draw wherever they liked. Where every street was awash with a million colours and little phrases. Where standing at a bus stop was never boring. A city that felt like a living breathing thing which belonged to everybody, not just estate agents and barons of big business. Imagine a city like that and stop leaning against the wall - its wet.
6 svör við
Þetta með litdýrðina vs. gráa hversdagsleikann var einmitt sett mjög skýrt fram af borgaryfirvöldum um daginn þegar málað var yfir listaverk við bílastæði Austurbæjarskóla með táknrænum gráum lit. Það var eins og yfirvöld skyldu alveg hvað þau væru að gera, eins og þau hefðu lesið þessa grein og valið gráan lit til að tjá sig. Þetta er “gjöf” borgarinnar.
P.s.: Takk fyrir leðurblökustúlkuna.
Karl Jóhann Garðarssonskrifaði klukkan 16.12.2005 12:13
Það er þónokkuð til í því sem “Naive” segir. Engu að síður verður ekki fram hjá því litið að mikið af götulist er einfaldlega kennimerki höfundarins og því augljóslega upphafning á honum. Auk þess er ekki hægt að segja annað en að þegar málað er yfir umferðarskilti þá sé það skemmdarverk. Ég ætla nú ekki að gerast svo hrokafullur að dæma um hvað sé list eða hvar eigi að birta hana en menn hljóta engu að síður að verða að sína eigum annarra virðingu og láta ekki sköpunargleðina hlaupa með sig í gönur.
Ágúst Már Ágústssonskrifaði klukkan 16.12.2005 15:56
Þó ég telji mig ekki (fremur en Ágúst Már) þess umkominn að skilgreina list, hef ég skoðun á því. Í mínum huga stór munur á myndverkum eins og Leðurblökustúlkunni og “einföldu kroti” sem víða má sjá á höfuðborgarsvæðinu. Að búa til myndir á auða fleti er gjörólíkt því að spilla upplýsingum á skiltum. Það “skiltakrot” sem ég hef séð ber vott um lágkúrulega skemmdarfýsn og athyglissýki. Það hefur lítið með listsköpun að gera. Kannski er mórallinn í þessu að það sé ekki bara spurningin hvernig hlutirnir eru gerðir heldur líka hvar.
Hrafnkell Lárussonskrifaði klukkan 16.12.2005 18:14
true…
Street art is art which is called illegal in Iceland and many poeple is disappointed of that. That’s why kids starting to vandalize walls. The reason is that they want to “f*ck the system”. If street art would be legal (yes i’m talking only about street art, not graffiti!) we would see our streets growing up with full of characters and colorful walls.
I just say:
“Police has to fight with vandalist, not with street artists who’s making streets more beutiful”
Zskrifaði klukkan 4.2.2006 19:25
Réttast tel ég að rífa þetta niður, jú, Leðurblöku telpan er flott, en svona skemmdarverk… Þetta er alveg hrikalegt, ferlegt, þið eruð ekki meira en kynvilltir unglingar og ætti ykkur að vera hegnt fyrir gjörðir ykkar. Sussum svei!
Fiska-Maðurinnskrifaði klukkan 15.2.2006 14:59
List eða ekki list? Það skiptir engu máli. Ég á lítið hús í miðbænum sem er iðullega útkrotað í skjóli nætur. Listamennirnir hafa ekki meiri trú á list sinni en það að þeir gera þetta undantekningalaust í skjóli nætur og reyna ekki einu sinni að spyrja mig hvort það megi bjóða mér skreytingar á veggina mína áður en þeir ákveða að ég sé því samþykkur (eða gefa skít í það).
Ég þarf að eyða tugþúsundum á ári í málningu fyrir húsið mitt því það vill þannig til að minn smekkur er þannig að ég fíla ekki að hafa húsið mitt útkrassað. Samt er ég ekki fasteignabarón eða milljarðamæringur. Ég vinn allan ársins hring til að borga af mínu húsnæði og vil einfaldlega fá að hafa það í friði fyrir skemmdarverkum byggðum á annarra manna smekk. Þið verðið að athuga að mikið af þessu almenna rými eins og þið viljið kalla það, er bara í eigu venjulegs fólks. Fólks sem eins og ég vill bara fá að hafa sitt í friði. Öll viljum við fá að hafa okkar dót í friði og enginn þessarra meintu listamanna er það mikill bóhem og andans maður að hann myndi t.d. leyfa mér að vaða inn til sín og sletta málningu upp um alla veggi eða leyfa mér að mála bílinn sinn eins og mér finnst flott.
Látið annað fólk og þeirra eigur í friði. Ef þið viljið skreyta vegg. Kaupið þá vegg. Eða bjóðið eiganda veggsins upp á skreytingu. Ef hann segir nei þá er það ekkert stórmál og þið getið einfaldlega leitað annað með ykkar sköpun. Þið eruð þá allavega ekki að brjóta lög og svína á rétti samborgara ykkar til að vera í friði með sitt.
Miðbæjarbúiskrifaði klukkan 6.12.2007 14:51