Comments on: Lúpínan vaxandi vandamál á Íslandi

By: Eiríkur Hjálmarsson

Eiríkur Hjálmarsson — Fri, 02 Jul 2010 20:06:11 +0000

Ein athugasemd:
Með hálendið nánast gróðurlaust eftir liðlega 1.000 ára mannvist í landinu finnst mér soldið djarft að kalla lúpínuna "mesta umhverfisslys Íslandssögunnar."
Og tvær spurningar:
1. Er lúpínan eina plantan í landinu sem er ógnun við aðrar jurtir?
a) Er til frek þjóðleg planta?
b) Eru til vistkerfi sem þróast án aðkomu lúpínu?

2. Má bera saman verðmæti þess að eiga fágæta plöntu í Dýrafirði og þess að eiga hina öflugu lúpínu að í uppgræðslu auðnanna?

By: Steinn Kárason umhverfisstjórnunarfræðingur M.Sc.

Steinn Kárason umhverfisstjórnunarfræðingur M.Sc. — Fri, 11 Sep 2009 14:47:05 +0000

Kærar þakkir! Einar Ó. Þorleifsson fyrir góða grein sem Gylfi Pálsson benti mér á. Við þetta má bæta: Lúpína á sér enga náttúrulega meðspilara hér á landi, hún leikur einleik í íslenskri náttúru. Í heimkynnum sínum á hún sér náttúrulega meðspilara en á Íslandi dtottnar hún og drepur - tugi íslenskra blómplantna sem ella og með friðun myndu klæða landið fjölbreyttum gróðri. M.ö.o. lúpínan veldur tegundafæð og einsleitni.
Ég leyfi mér að benda á grein; “Trjágróður og sumarbústaðalandið” sem ég fékk birta eftir HARÐA RITSKOÐUN í “Skógræktarritið 1999”.2. tbl. (Bls.94 neðst)Þar átti að standa á þessa leið:
Alls ekki ætti að nota afkastamiklar plöntur eins og alaskaúpínu til uppgræðslu í sumarbústaðalöndum. Hún vex og veður yfir blómlendi, skerðir gott berjaland og veldur tegundafæð.
EFTIR RITSKOÐUN hljómar textinn svo:
“Forðast ber að nota afkastamiklar plöntur eins og alaskalúpínu til uppgræðslu í sumarbústaðalandi. Hún getur vaxið yfir blómlendi, skert gott berjaland og valdið tegundafæð blómplantna fyrst í stað”.
Loks bendi ég á viðtal við hinn góðkunna Óla B Guðmundsson heitinn lyfjafræðing og garðyrkjuunnanda, sem birtist í garðyrkjuriti Garðyrkjufélags Íslands fyrir fáum árum. Þar sagði eitthvað á þessa leið:
Lúpínan er mesta umhverfisslys Íslandssögunnar, miklu stærri en Kárahnjúkavirkjun.
Svo mörg voru þau orð.

By: Einar Ó. Þorleifsson

Einar Ó. Þorleifsson — Thu, 10 Sep 2009 13:56:27 +0000

Leiðrétting við grein mína.
Húsavíkurfjall mun vera gert úr basalti og tilheyra blágrýtismynduninni.
Skrautlegur liturinn stafar af mikill ummyndun í gömlu högguðu berginu.

By: Einar Ó. Þorleifsson

Einar Ó. Þorleifsson — Mon, 07 Sep 2009 14:48:21 +0000

Sæll Jóhann og takk fyrir ábendinguna. Ástæðan fyrir því að ég fjallaði ekki um jarðvegsmyndandi eiginleika lúpínunnar er einföld. Það var ekki efni greinarinnar né tilefni.

En það er vissulega rétt að lúpína myndar jarðveg og er með niturbindandi sveppi í samlífi við rótarkerfið. Svipað og ýmsar aðrar belgjurtir t.d. baunagras og umfeðmingur.

Af eiginleikum lúpínunnar sem var fjallað um í greininni, sem valda því að ég tel hana hiklaust í hópi skaðlegra jurta fyrir náttúru og umhverfi Íslands, er það að hún sáir sér og dreifir hratt, hún kæfir ýmsan smágróður, vex í þéttum og hávöxnum breiðum (oft um meter á hæð) þar sem lítið er um annan gróður og svo hrekur hún burt suma af ástkærustu fuglum landsins.

Lúpínu hefur verið dreift um stóra hluta Mýrdalssands, Skógasands, Sólheimasands og í minna mæli um aðra sanda þar austur frá. Þessir sandar eru náttúrulegar auðnir sem hafa orðið til vegna framburðar jökulvatna og
jökulhlaupa í kjölfar eldgosa. Sé þessum söndum ætlað að vera grónir þá gróa þeir upp að sjálfu sér furðu hratt, sérstaklega séu þeir friðaðir fyrir beit sauðfjár eða annars búpenings (aðeins fáeinar kindur þarf til að viðhalda auðnum á örfoka landi t.d. Kili).

Sagt var að lúpínan hefði verið notuð til að hefta sandfok en til þess voru margar aðrar leiðir færar og nú eru þessi lúpínulönd notuð sem fræakur Landgræðslu Ríkisins.

Rétt er það að lúpínan víkur fyrir öðrum gróðri smám saman (áratugir). Til dæmis þar sem eru ætihvönn, geithvönn og skógarkerfill geta þær plöntur fjölgað sér innan um lúpínu og í Heiðmörk hefur lúpína sums staðar vikið fyrir mosa.

Gróður lendi það sem kemur í kjölfar lúpínunnar er afar fábreytt og að mínu mati miklu ónáttúrulegra en það gróðurlendi sem að skapast við sjálfgræðslu á náttúrulegan hátt sé land friðað fyrir beit.

Dæmið um holtin umhverfis höfuðborgarsvæðið, þar sem blásin holt hafa orðið algróin með fjölbreyttum smágróðri á undanförnum áratugum sýnir vel að lúpínan var með öllu óþörf. Þeir ferkílómetrar lands sem nú eru þaktir lúpínu hefðu sem sagt gróið upp af sjálfu sér án hennar. Þessi sjálfgrónu lönd eru nú einnig víðast hvar að hverfa undir lúpínuþekjuna og þekjan eykst sífellt.

Kær kveðja,
Einar Ó. Þorleifsson

By: Karl Jóhann Garðarsson

Karl Jóhann Garðarsson — Fri, 04 Sep 2009 10:12:05 +0000

Áhugavert efni sem hér er tekið til þarfrar umræðu, hafðu þökk fyrir það Einar. En hvers vegna er hér ekki minnst á það að lúpínan undirbýr jarðveginn fyrir aðrar plöntur? Hvers vegna er hér ekki minnst á að lúpínan víkur fyrir öðrum gróðri? Neikvæðu dæmunum sem týnd eru til má líka svara með jákvæðum, t.d. frá Skaftafelli.