Skynjun manns af stöðum markast jafnan af fleiru en einu skilningarviti. Sjón og heyrn eru oftast sterkustu áhrifavaldarnir á upplifunina, þó yfirburðir þeirra séu fjarri því algildir. Í minni minningu skjótast ýmsar myndir upp í hugann þegar ég lít aftur til veru minnar í Háskóla Íslands. Byggingar og skólastofur voru vettvangur margvíslegra upplifana sem og þau heimili sem maður átti á námsárunum — svo fátt eitt sé talið. Leiði ég hugann að hljóðum sem tengjast háskólanámi mínu er líklega eitt hljóð eftirminnilegra en önnur. Það er surgið og skröltið sem heyrist þegar borað er í steinvegg. Það hljóð fylgdi mér bæði á heimili og í skóla meira og minna allan minn háskólaferil. Það hefur skapað þá tengingu í mínum huga að þegar ég sé aðalbyggingu HÍ þá kemur surgið í steinbornum í hugann. Þeir sem þekkja þetta hljóð vita að það er truflandi og venst ekki og með það í bakgrunni kemst einbeitingin tæplega að. Það er ekki „bakgrunnstónlist“ andlegra afreka. Að heyra og sjá eitthvað sem líkist eldri upplifunum sendir mann oft til baka í huganum, þ.a.l. leið mér í síðustu viku dálítið eins og ég væri kominn aftur á skólabekk, en síðari hluta vikunnar eyddi ég löngum stundum í húsnæði Háskóla Íslands og hlýddi á fyrirlestra blandaða með hamarshöggum, járnaglamri og borhljóðinu eftirminnilega.
Það sem um var að vera í HÍ fyrrgreinda daga var þing norrænna sagnfræðinga. Vel á fjórða hundrað manns sótti þingið, fólk frá öllum Norðurlöndunum en líka gestir lengra að komnir — þar af einn alla leið frá Japan. Þing norrænna sagnfræðinga er haldið á þriggja til fjögurra ára fresti og var þingið núna það tuttugasta og sjötta í röðinni. Þetta var í annað sinn sem þing norrænna sagnfræðinga er haldið hér á landi en áður var það haldið hér árið 1987. Vettvangur þingsins nú voru húsakynni Háskóla Íslands; Aðalbyggingin og Lögberg. Nokkrar málstofur voru þó fluttar úr Lögbergi í Árnagarð þar eð skrölt steinbora og annar hávaði frá yfirstandandi byggingu háskólatorgs hrakti hógværa og lágmælta sagnfræðinga til að færa sig lengra frá framkvæmdunum. Já, háskólatorgið er að rísa og verður vafalaust hið glæsilegasta og þarfasta hús. Byggingu þess fagna allir (eða flestir a.m.k.) þó ýmsir spyrji sig hvort þessi gamla og virðulega stofunun hefði ekki haft þörf fyrir ýmislegt frekar en meiri steinsteypu.
Það var fyrir margra hluta sakir áhugavert að fylgjast með málstofunum á norræna sagnfræðingaþinginu. Mörg umfjöllunarefnin þeirra voru framandi, s.s. fyrirlestur um ólíkar umfjallanir danskra og sænskra fjölmiðla af styrjaldarátökum þjóðanna á 17. öld eða annar um koparæði og aristokrata í Svíþjóð á sömu öld. En það voru ekki bara umfjöllunarefnin sem fengu mann til að þenja skilningarvitin. Jafnvel innan sömu málstofunnar voru fyrirlesarar með svo ólíka framsetningu á skyldu efni að allar steríotýpiseringar á einstaklingum á svipuðu fræðasviði féllu flatar. Meðan einn tuldraði fyrirlesturinn sinn ofan í bringuna, þannig að stutt var orðið í hroturnar hjá gestum málstofunnar, flutti annar mál sitt með slíkum tilþrifum að maður stóð sig af því að horfa fremur en hlusta og vera farinn að velta vöngum yfir því hvort fyrirlestrinum myndi ljúka með heljarstökki.
Eitt af því sem var skynjun minni framandi á ráðstefnunni var að heyra skandinavísku mælta af munni fram í öllum hornum. Þá var það sannarlega helti að vera einungis tvítyngdur á sína Ísl-Ensku og verða að yppta öxlum og játa á sig oftar en einu sinni að maður hefði kannski þolað að taka örlítið betur eftir í dönskutímum í grunn- og menntaskóla fremur en að vera fjarverandi í anda eða efni þegar reynt var að skenkja manni ráðlögðum og lögboðnum skammti af því ágæta tungumáli. Það var því hið ágætasta mál fyrir mig (og raunar tímanna tákn) að á þessari norræna þingi skyldi enska vera eitt af „opinberu“ tungumálunum. Annars virtist nærvera allra skandinavanna auka samkennd meðal íslenskra sagnfræðinga sem héldu líklega meira saman en stundum áður, þó ekki væri það vegna þess að heimamenn væru allir jafn „málhaltir“ og sá sem þetta skrifar.
Það sem stendur eftir þegar upplifun síðustu viku er yfirfarin er einkum sá stöðugi valkvíði sem fylgir svo fjölbreyttu þingi sem haldið er í mörgum málstofum. Oftar en einu sinni komu stundir þar sem maður vildi helst hafa getað skipt sér í niður í nokkra hluta til að geta sótt fleiri en eina málstofu samtímis. Aðra stundina stóð maður svo e.t.v. ráðþrota yfir efnisvalinu þar sem ekkert virtist höfða til mann og erfitt var að ráða fram úr hverju væri réttast að ljá athygli. Æði oft komu „minna áhugaverð efni“ manni þægilega á óvart og urðu enn fleiri sannanir þess að maður á ekki að fitja upp á trýnið yfir því sem maður veit ekki hvað er.
En nú eru norrænir sagnfræðingar haldnir til sín heima. Saddir af samnorrænum fræðum og með andlegar harðsperrur eftir að hafa tekið þátt í „móti“ þar sem sagnfræðin atti kappi við byggingarframkvæmdir, sem ætlað er að styrkja þessi sömu fræði.
Þessi pistill er sá síðasti (að sinni a.m.k.) sem ég skrifa á Hugsandi sem ritstjórnarmeðlimur. Ég tók þátt í því fyrir tæpum tveimur árum síðan að stofna þetta vefrit og nú álít ég tímabært að draga mig í hlé. Hugsandi hefur nú þegar lifað lengra lífi en ýmsir spáðu í upphafi. Vefritið er í góðum höndum núverandi ritstjórnar og sé ég því ekki ástæðu ætla annað en að Hugsandi muni lifa lengi enn. HL.