Hvað myndir þú gera ef þú fengir að stjórna heiminum part úr degi? Útrýma kjarnavopnum? Sjúkdómum? Hungri og fátækt? Grípa til aðgerða gegn loftslagsbreytingum og mengun? Koma á jafnrétti kynjanna? Stöðva glæpi og koma á heimsfriði?
Leiðtogafundur G8 ríkjanna
Myndi maður ekki reyna? Þessar hugmyndir voru mér a.m.k. ofarlega í huga þegar mér bauðst tækifærið síðasliðinn föstudag. Að stjórna heiminum. Í heilar fjórar klukkustundir. Ég var herra R, forseti Rússlands og var staddur á öðrum degi þriggja daga leiðtogafundar iðnríkjanna átta, eða G8 ríkjanna svokölluðu. Fundarstaðurinn var í Reykjavík og ég var að eigin mati blessunarlega fjarri forríkri en forljótri eiginkonu minni sem ég þó stóð í þakkarskuld við, en hún hafði tryggt mér embætti mitt á sínum tíma í krafti peninga sinna. Ég var áhugasamur um íslenskan fisk. En þó aðallega fegurðardísir.
G8 hópurinn er lítill og notalegur klúbbur leiðtoga valdamestu ríkja jarðar. Þetta eru iðulega miðaldra karlar í jakkafötum, en stundum má sjá eina og eina konu inn á milli. Í þetta sinn er það Frú G, kanslari Þýskalands. Klúbburinn kemur reglulega saman til að leysa vandamál heimsbyggðarinnar, eða setur sér fögur fyrirheit þar um, og í ljósi sterkrar stöðu leiðtoganna ætti að reynast lítið mál að saxa örlítið á listann hér að ofan. Ekki satt?
Er Andy í glasinu?
Hvað hafði ég svo afrekað í lok dags? Jú, mér til sárrar gremju hafði ég auðvitað ekki staðið við neitt af fögru fyrirheitunum. Hvað þá reynt að ýta þeim úr vör. Þess í stað hafði ég setið í limúsínu drjúga stund og glápt út í loftið. Ég hafði tekið þátt í „vinnufundi“ í stássstofum Þjóðmenningarhússins og farið í pólítískt andaglas til að fá ráðleggingar um stefnuna hjá þeim gamla leiðtoga Winston Churchill. Sem reyndist svo vera Andy Warhol. Ég hafði stundað innhverfa íhugun ásamt kollegum mínum. Trúað lífverði mínum fyrir draumum mínum um að lifa einföldu lífi leikskólakennara. Skoðað brjóstaskoru Ungfrúr Íslands og fylgt henni eins og lítill hvutti í skoðunarferð um Perluna. Dansað við aðra fegurðardís. Snætt humarsúpu og ropað. Hælt klæðnaði eina kvenleiðtogans við borðið en um leið forðast vitrænar samræður við hana. Hlustað á ítalskan kollega minn segja í allt of löngu og ítarlegu máli frá kostum „aðstoðarkvenna“ sinna. Og auðvitað hafði ég setið fyrir á hópmynd leiðtoganna á leiðinni heim á hótel. Vel af sér vikið? Tja.
Viljalaust verkfæri leikhússkvenna?
Mér til málsbóta verð ég náttúrulega að færa til bókar að í þessar fjórar klukkustundir var ég bara hreint ekkert ég sjálfur. Persónu mína hafði ég nefnilega skilið eftir, ásamt yfirhöfn, á Smíðaverkstæði Þjóðleikhússins. Ég var einfaldlega herra R, persóna sem í stórum dráttum var stýrt af fyrirfram skrifuðu handriti. Hluti af skarpri og viðamikilli háðsádeilu forsprakka gjörningaleikhússins Kviss Búmm Bang, þeirra Evu Rúnar Snorradóttur, Vilborgar Ólafsdóttur og Evu Bjarkar Kaaber.
Að fá að vera með í svona leikhúsi, þar sem áhorfendur eru leikarar, eða öllu heldur leiksoppar leikstjóranna, eru sannarlega forréttindi. Áhorfendur gátu ekki annað en hrifist með, enda miðpunktur atburðarásarinnar. Strax forvitnir um að kynnast hugarheimi þessara þriggja kvenna, taka þátt í túlkun þeirra á veruleika 8 helstu leiðtoga heims og spenntir yfir því að fá að fletta á næstu síðu í handritinu. Verkið var í heildina vel útfært og prýðilega raunverulegt á köflum. A.m.k. nægjanlega til þess að áhorfendur gleymdu sér í augnablikinu. Hér má nefna fínan hlut aukaleikara í ýmsum hlutverkum. Ádeilan, sem stundum varð jafnvel tragísk í kómík sinni, var líka það beitt að ætla má að gestirnir hafi haft nóg um að hugsa þegar heim var komið.
Helst mætti gagnrýna það að handritið skyldi hreinlega ekki vera lengra. Skortur á texta varð til þess að leikurinn datt niður, dró úr spennu og gerði verkið langdregið á köflum. Þetta mætti hins vegar auðveldlega laga, einfaldlega með því að hafa ítarlegri fyrirmæli um hvað áhorfandinn má gera til að halda atburðarásinni gangandi. Eins mætti hugsa sér að fara enn lengra inn á braut hlutverkaleiksins og setja persónunum ákveðin markmið. Markmið sem jafnvel rækjust hvert á annað og hleyptu þannig meiri spennu í verkið. En svo er náttúrulega líka spurning um hvort það sé ekki bara nákvæmlega svona sem fólk upplifir G8 fund?
Að því sögðu vil ég þakka hjartanlega fyrir mig. Hér er komið draumaleikhús. Leikhús sem kitlar egóið og fer langt með að uppfylla helstu þrár okkar stjórnmálaþenkjandi leikhúsunnenda, nefnilega þær að fá að spreyta okkur á „sviði“ og stjórna heiminum um stund. Um leið bendir það okkur góðfúslega á að afrakstur heimsyfirráðanna verður oft minni en lagt var upp með í byrjun ferðar.