Sæmundur á selnum

Sumar þjóðsögur þar sem Guð, eða trúin með öðrum hætti, hefur mikil áhrif eru býsna fyndnar fantasíur. Ein er til dæmis sagan af Sæmundi fróða og því hvernig hann kom til Íslands frá námi í Frakklandi. 

Þannig var að á elleftu öld voru þrír Íslendingar við nám í Svartaskóla, en það voru þeir Sæmundur, Kálfur Árnason og Hálfdan Einarsson – þeir voru allir taldir göldróttir eða í það minnsta kunnu ýmislegt sem annað venjulegt fólk gat ekki gert. Svo gerist það að það vantar prest í Odda á Rangárvöllum – en þar þótt mjög fínt að vera prestur og mikil upphefð – og vildu allir þessir menn fá það embætti. Yfirvöld láta þá það boð út ganga að sá þeirra sem verði fyrstur heim frá Frakklandi fái að verða prestur í Odda.

Fer þá Sæmundur undir eins og kallar á kölska og segir „Syntu nú með mig til Íslands, og ef þú kemur mér þar á land án þess að frakkinn minn blotni í sjónum, þá máttu eiga mig.“

Fjandinn var nú heldur betur kátur enda allaf á höttunum eftir sálum manna og samþykkti hann þetta þegar í stað. Hann ákvað að breyta sér í sel og fór með Sæmund á bakinu alla leið til Íslands. En á leiðinni var Sæmundur alltaf að lesa í Saltaranum, en það er annað heiti yfir Davíðssálma sem eru ein bók Biblíunnar. Þeir voru ótrúlega fljótir í ferðum því skrattinn var auðvitað kraftmikill en þegar þeir voru komnir mjög nálægt landi lamdi Sæmundur skrattann í hausinn með bókinni, og þar sem þetta var guðsorðabók þoldi kölski það ekki og sökk! En Sæmundur fór í kaf og synti til lands. Með þessu missti djöfullinn af því að fá Sæmund en Sæmdundur fékk auðvitað embættið í Odda. Þetta er ansi fyndin saga, en þar með er hún ekki öll sögð. 

Sæmundur var talinn einn mesti lærdómsmaður Íslands og þess vegna er stytta af honum fyrir framan Háskóla Íslands. Og sú stytta sýnir einmitt þetta augnablik þegar Sæmundur er að lemja kölska með Saltaranum. Styttuna gerði Ásmundur Sveinsson árið 1922.