Hver vegur að heiman er vegurinn heim

Séra Vigfús Bjarni Albertsson (f. 1975), löngu landsþekktur fyrir sálgæslustörf sín á Landspítala og víðar, hefur sérstakan stíl. Hann nær að „tala við fólk“ þegar hann skrifar. Sá stíll á líklega hvergi betur við en í bók um sálgæslu, kannski er þessi stíll kominn til vegna sálgæslustarfa Vigfúsar Bjarna? Hvað um það, í þessari bók rabbar höfundur við lesandann um sorg og þjáningu – og síðast en ekki síst um tilgang lífsins.

Þar sem höfundur býr yfir víðtækri þekkingu, verandi afar vel menntaður í sálgæslufræðum og hafandi – sem auðvitað er mikilvægast – afar mikla reynslu við slík störf, nær hann að segja okkur frá erfiðum málum og skelfilegri lífsreynslu fólks með alveg sérstökum mildum blæ. Vigfús Bjarni deilir með okkur sögum fólks sem hefur jafnvel ekki séð út úr augunum vegna sorgar og áfalla, í aðstæðum þar sem hann var til staðar til þess að hlusta; ljá eyra. Vitaskuld eru allar þessar sögur þannig útbúnar af Vigfúsi að þær eru með öllu órekjanlegar enda er trúnaðurinn grundvöllur sálgæslu og þeirrar nærveru sem hún byggir á.

En hér er ekki verið að „velta sér upp úr“ sögum heldur eru þær notaðar sem útgangspunktar til þess að kafa dýpra ofan í hinstu rök mannlegrar tilveru.

Ekki samt halda að hér sé lífsgátan leyst. En það er gengið með lesandanum í samfylgd þeirra sem horfa, oft brostnum augum, á stóru spurningarnar – sem mögulega eru hlekkir í því að ráða lífsgátuna. Þannig staldrar höfundur við og spyr einfaldra spurninga sem oft gleymast, og fólk heldur jafnvel fánýtar, þegar verkefnið sýnist óyfirstíganlegt. Spurningar eins og: Hver er ég? Hver er tilgangurinn? Hvað er Guð? Er til æðri máttur? Hvert er samband mitt við mína nánustu?

Það sem gerir þessa bók enn sterkari en ella er sú staðreynd að Vigfús Bjarni hefur sjálfur horfst í augu við dauðann, ekki sem sálgætirinn Vigfús Bjarni heldur sem manneskjan Vigfús Bjarni. Þeirri reynslu miðlar hann af einlægni og eftir þann lestur getur ekki nokkurri manneskju dottið í hug að spyrja spurningarinnar, sem svo oft kemur upp þegar manni finnst maður einn í heiminum: Hvað ætli þú vitir um þetta?– eða skella fram þessari setningu: Þú ert ekki veikur, það er ég!

Auðvitað ávarpar Vigfús Bjarni okkur sem kristinn maður í bókinni, en það er þó aldrei þannig að sú rödd sé yfirgnæfandi eða þvingandi. Því er þessi bók afbragðs lestur fyrir allt það fólk sem hefur áhuga á mannlífinu og þeirri tilveru sem við hrærumst í – og deyjum frá. Þú þarft ekki að vera í þjáningunni til þess að njóta þessarar bókar, en hún getur nýst þér þegar þú gengur inn í þjáningu þína eða annarra. Og hún getur örugglega komið að góðum notum við að gera eitt og annað upp með sjálfum sér. Það skiptir engu hvaða trú eða lífsskoðun þú hefur – þetta er bók sem talar um það sammannlega.

Skálholtsútgáfan gaf bókina út 2024